Vardar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vardar
Axios
Axios-Vardar river map.jpg
Lengte 388 km
Debiet 174 m³/s
Stroomgebied 25000 km²
Max. diepte 4 m
Stenen brug over de Vardar in Skopje
Stenen brug over de Vardar in Skopje
Portaal  Portaalicoon   Geografie

De Vardar (Macedonisch: Вардар) of Axios (Grieks: Αξιός) is een rivier die door de Balkan stroomt. Het is de oudste en belangrijkste rivier in Macedonië en ook een van de hoofdrivieren van Griekenland. De totale lengte van de rivier is 380 kilometer en heeft een stroomgebied van ongeveer 25000 km².

Stroomgebied[bewerken]

De rivier ontspringt op Vrutok, een paar kilometer ten noorden van Gostivar in de Republiek Macedonië. Ze stroomt door Gostivar, door het centrum van Skopje, door Veles en door Gevgelija in Macedonië. Daarna stroomt ze in Griekenland verder door Polykastro en Axioupoli. Ten westen van Thessaloniki mondt de rivier in de Egeïsche Zee uit. Het Vardarbekken omvat 2/3de van het grondgebied van de Republiek Macedonië. Het gebied wordt ook wel Vardar Macedonië genoemd, om het te onderscheiden van Egeïsch Macedonië in Griekenland en Pirin Macedonië in Bulgarije.

De vallei bestaat uit vruchtbare gronden in Polog, Thessalonikiprefecturen, Gevgelija en nog andere onderdelen. Elders is de rivier omgeven door bergen. De snelwegen A1 (Griekenland), M1 en E75 draaien door de vallei. Ze lopen over de volledige lengte naast de rivier tot in de buurt van Skopje. De rivier is afgebeeld op het wapen van Skopje, dat op zijn beurt is opgenomen in de vlag van de stad.

Vardariswind[bewerken]

De Vardariswind of Vardarecwind (Vardaris en Vardarec, Engels) is een krachtige noordelijke ravijnwind die waait over de vallei van de rivier in Republiek Macedonië maar ook in de Griekse provincie Macedonië. Op het eerste gezicht daalt hij als een klein briesje af langs de vallei van de Vardar. Als hij aan de andere kant in de hoge bergen van Republiek Macedonië en de Griekse provincie Macedonië afdaalt, waait hij als een dynamische, koude wind door de stad Thessaloniki en door de Vardardelta. Het verschijnsel kan enigszins vergeleken worden met de mistralwind van Frankrijk: het gebeurt doordat de atmosferische druk boven Oost-Europa hoger is dan de druk boven de Egeïsche Zee, zoals vaak het geval is in de winter.

Benaming Vardar[bewerken]

De meest geaccepteerde theorie over de oorsprong van de naam Vardar is Bardários uit de Thracische taal (PIE: zwart water, Duits Schwarz: zwart, Latijn suāsum: vuil, Ossetisch xuaræn: kleur, Perzisch xvāl: lampzwart, Oud-Iers sorb stain: vlek, vuil). Dit kan worden beschouwd als een vertaling of soortgelijke zin van Axios. Axios is het Thracisch voor niet-stralend uit (PIE Avestan axšaēna: donkergekleurde).

Aan de monding van de Donau sprak men over Axíopa: donker water, vertaald in het Slavisch als Crna Voda: zwart water. De naam Bardários (Βαρδάριος) werd soms gebruikt door de Oude Grieken in de 3de eeuw voor Christus, dezelfde naam werd op grote schaal gebruikt tijdens de Byzantijnse tijd. De Griekse naam Axios (Αξιός) wordt genoemd door Homerus (Il. 21.141, Il. 2.849)[1] als het huis van de Paeonians, bondgenoten van Troje.

Bronnen, noten en/of referenties