Mistral (meteorologie)

De mistral is een koude wind, die bij de Romeinen zoveel ontzag afdwong dat ze hem "magistralis" (meesterlijk) noemden. De bijzonder krachtige noorden- tot noordwestenwind, die windkracht 9 (stormkracht) kan bereiken, waait vaak in het dal van de Rhône in Zuid-Frankrijk. Soms wordt zelfs windkracht 10 of 11 bereikt met gemiddelde snelheden van meer dan 100 kilometer per uur en windstoten van 150 kilometer per uur. De naam "mistral" is afkomstig uit het (Zuid-Franse) Languedoc-dialect van de Provençaalse taal en betekent "meesterlijk". De wind wordt in het Occitaans "mistrau", in het Catalaans "mestral" en in het Italiaans en Corsicaans "Maestrale" genoemd.

Op de Mont Ventoux, een berg in de Vaucluse, kan de mistral zelfs windsnelheden tot 250 kilometer per uur halen.

De koude wind steekt op wanneer koude uit de poolstreken afkomstige lucht ver zuidwaarts Europa in wordt geblazen. Deze lucht wordt feitelijk naar het zuiden gezogen. Omdat het water van de Golf van Genua veel warmer is, stijgt de warmere lucht boven die Golf op. Die stijgende lucht veroorzaakt het ontstaan van een actief lagedrukgebied, het Genua-laag. Dit vergroot de bestaande luchtdrukverschillen waardoor het harder gaat waaien.

De lucht wordt tussen de bergwanden in het nauwe dal van de Rhône geperst, waar een extra versnelling optreedt. De wind neemt dus nog meer toe en kan enkele dagen aanhouden. Overdag is de wind meestal sterker dan 's nachts, omdat de temperatuurverschillen tussen de Rhônevallei en de Middellandse Zee onder invloed van de zon dan het grootst zijn. Dat is echter niet altijd het geval: afhankelijk van de weersomstandigheden kan de mistral soms ook 's nachts stevig blijven waaien. Op de schilder Vincent van Gogh maakte de nachtelijke mistral tijdens zijn verblijf in Frankrijk zoveel indruk dat hij dacht dat die wind juist 's nachts het sterkst was.

Tijdens de mistral is het in het Rhônedal meestal onbewolkt, maar als de koude lucht tot boven het warme water van de Middellandse Zee komt, ontstaan daar buien. In Frankrijk is de mistral een begrip en wordt er zelfs in de bouw en bij aanplant van bomen en gewassen rekening mee gehouden. Veel cipressen zijn zodanig geplaatst dat ze bescherming bieden tegen deze koude wind.

In de Franse weerberichten wordt de mistral vaak vermeld. Als daar die koude wind waait, is het ook in Nederland meestal guur met buien en voor de tijd van het jaar lage temperaturen. Meestal houdt de wind zo'n 4 dagen aan en steekt hij in de zomer om de 1-2 weken op.

• 

  Door de Mistral gebogen Kurkeik in het Rhônedal

• 

  Mistral bij de Frioul-archipel

Trivia

De TEE Mistral was een internationale trein die naar de Mistral is vernoemd.

Zie ook

• föhn
• tramontana

Bronnen, noten en/of referenties De tekst op deze pagina, een eerdere versie daarvan of een deel van de tekst is afkomstig van de website van het KNMI.

Mediabestanden

Zie de categorie Mistral van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.