Homerus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Buste van Homer in het British Museum (Romeinse voorstelling)

Homerus, eigenlijk Homeros (Oudgrieks: Ὅμηρος, Hómēros), was een Griekse dichter en zanger die leefde van ca. 800 v.Chr. – ca. 750 v.Chr. Hij vervaardigde epische gedichten, waarin hij een groot aantal overgeleverde heldensagen, godenverhalen en mythische vertellingen uit zijn cultuur verwerkte. Twee epische gedichten, de Ilias en de Odyssee, de oudst bekende en bewaard gebleven literaire werken van de Griekse letterkunde, worden aan hem toegeschreven. Hier bestaat echter al lange tijd grote onzekerheid over. Het wordt zelfs betwist dat beide werken door één auteur zijn vervaardigd.

Biografie[bewerken]

Over zijn geboorteplaats zijn de geleerden het oneens. Sommigen zeggen Smyrna, anderen het eiland Chios. Men zei dat hij blind was. Dit kwam door het feit dat hij zijn ogen sloot wanneer hij een verhaal vertelde (zijn bijnaam was de blinde bard). Het valt ook uit zijn naam af te leiden: zijn naam kan worden ontleed tot "`Ο μη ρων", vrij vertaald "Hij die niet ziet". Ook de tijdsperiode en de omstandigheden waarin hij leefde blijft tot op vandaag grotendeels in nevelen gehuld. De Nederlandse geleerde Ruijgh heeft getracht aan te tonen dat Homerus reeds in de negende eeuw voor Christus moet hebben geleefd. Zijn handicap is een voor de hand liggende reden waarom hij de kost verdiende met het verzamelen van verhalen, die hij waarschijnlijk door iemand anders liet opschrijven, maar zeker is dat niet. Sommigen beweren zelfs dat hij nooit bestond, of dat de naam Homeros een verzamelnaam was voor verschillende dichters, die de Ilias en Odyssee schreven. De studie omtrent deze onzekerheden, noemt men de homerische kwestie.

Werken[bewerken]

De Ilias en de Odyssee zijn epische gedichten. Ze zijn gesitueerd rondom de strijd om Troje, een stad in het noordwesten van Klein-Azië. Er bestonden wellicht reeds vele eeuwenlang mondeling overgeleverde Trojaanse heldensagen waaruit de beide epen zijn samengesteld.

Ilias[bewerken]

De Ilias (zo genoemd naar de andere naam van Troje, Ilion) beschrijft een korte episode uit die strijd. De voorgeschiedenis van die episode komt slechts terloops aan de orde: de schaking van Helena, de dochter van Leda en Zeus, gehuwd met koning Menelaüs van Sparta door Paris, de zoon van koning Priamus van Troje, de veldtocht om Helena te bevrijden onder leiding van Agamemnon en gebeurtenissen tijdens de eerste zes jaar van het beleg. Het eigenlijke thema van de Ilias is de wrok van Achilles jegens de Griekse leider Agamemnon: ruzie om een buitgemaakte slavin. Achilles onttrekt zich hierom aan de strijd; militaire rampspoed voor de Grieken is daarvan het gevolg. De dood van Achilles' wapenmakker Patroclus doet Achilles weer aan de strijd deelnemen om zich te wreken op de Trojaanse held Hector. De uitvaart van Hector is de laatste episode van de Ilias. Het sneuvelen van Achilles, die getroffen zou worden in zijn spreekwoordelijk geworden achillespees en de inname van Troje middels de klassieke krijgslist van het Paard van Troje, komen er niet in voor.

Odyssee[bewerken]

De uit 24 boeken bestaande Odyssee (afgeleid van de naam Odysseus, een Griekse koning van het eiland Ithaka) is een raamvertelling, waarin de tien jaar durende reis van de hoofdpersoon Odysseus wordt verteld. Het kader vormt de terugkeer van de held van het eiland van de nimf Calypso, zijn verblijf op het paleis der Phaeaken, waar hij zijn lotgevallen verhaalt en de eigenlijke thuiskomst in zijn koninkrijk Ithaca, waar hij afrekent met de vele vrijers van zijn vrouw Penelope, die trouw op hem heeft gewacht.

Andere[bewerken]

Aan Homerus zijn ook andere werken toegeschreven:

Dactylische hexameters vertelt de sage van De Zeven tegen Thebe, waaraan onder andere de held Tydeus, Diomedes' vader, deelnam. Getuige het volgende fragment uit de Bibliothèkè, I) vermijdt Pseudo-Apollodorus de naam van de auteur van dit epos te noemen:

Na de dood van Meleagros hingen Althaia en Kleopatra zichzelf op. De vrouwen die treurden bij het lijk van de held, werden in vogels veranderd. Toen Althaia zo gestorven was, trouwde Oineus met Periboia, een dochter van Hipponoös. De schrijver van de Thebais zegt dat zij aan Oineus gegeven werd als eergeschenk, vanwege zijn gevecht met Olenos; maar Hesiodos vertelt, dat zij, in Achaia door Olenos verleid, door haar vader Hipponoös naar Oineus werd gestuurd, die ver weg woonde, met het verzoek haar om zeep te helpen. Er zijn ook enkelen die zeggen dat Hipponoös haar naar Oineus werd gestuurd, omdat ze was bezweken voor Oineus’ avances en van hem een kind verwachtte. Periboia baarde hem Tydeus.

Herodotus (Historiès Apodexis, 4.32) laat in het midden of dit verloren gegane epos, Epigonoi, al dan niet van de hand van Homerus is.

Enkele levensbeschrijvingen van de hand van Homerus zijn overgeleverd, waaronder een van Herodotus die toen al tweehonderd jaar dood was.

Vertalingen van de Ilias:

  • Homerus: Ilias, de wrok van Achilles; ingeleid en vertaald in Nederlandse hexameters door H.J. de Roy van Zuydewijn.
  • Homerus: Ilias, vertaald door M.A. Schwartz, Amsterdam 1956 (en vele herdrukken).
  • Homerus, Ilias, Wrok in Troje, vertaald door Patrick Lateur in vijfvoetige jamben, Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2010.

Vertalingen van de Odyssee:

  • Homerus: Odyssee, de terugkeer van Odysseus; ingeleid en vertaald in Nederlandse hexameters door H.J. de Roy van Zuydewijn.
  • Homerus: Odyssee, vertaald door M.A. Schwartz, Amsterdam 1956 (en vele herdrukken).
  • Homerus: Odyssee, vertaald door Ben Bijnsdorp[1]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties