Helena (mythologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de tragedie "Helena" van Euripides zie: Helena (Euripides)
Paris en Helena, door Jacques-Louis David (1788)
Helena door Evelyn De Morgan (1898)

Helena (Oudgrieks: Ἑλένη, Helenè) is een figuur uit de Griekse mythologie. Zij is een dochter van de oppergod Zeus en Leda. Helena is de mooiste vrouw van Griekenland. Zeus zou Leda verleid hebben in de vorm van een zwaan, en uit de eieren die Leda legde werden Helena en Polydeukes geboren. Dit verhaal leeft nog voort in de Latijnse uitdrukking ab ovo. Zeus zou dit gedaan hebben omdat hij de wereld overbevolkt vond en daar door middel van Helena iets aan wilde doen. In dezelfde nacht waarin Helena en Polydeukes verwekt werden, verwekte Leda’s man, koning Tyndareos, bij haar ook nog 2 kinderen: Klytaimnestra en Kastor.

Toen het tijd werd voor Helena om te trouwen, kwamen vele koningen en prinsen om haar hand vragen, of zonden afgezanten om dat in hun plaats te doen. Onder hen waren Odysseus, Menestheus, Aias de Grote, Patroklos en Idomeneus, maar de favoriet was Menelaos, die niet in eigen persoon kwam maar vertegenwoordigd werd door zijn broer Agamemnon. Allen brachten prachtige en dure geschenken met zich mee, op Odysseus na.

Helena werd gedwongen te trouwen met Menelaos, die altijd zijn broer Agamemnon volgde en steunde in alles. Bij Menelaos kreeg ze een dochter, Hermione.

Helena naar Troje[bewerken]

Bij Homeros e.a. lezen we dat enkele jaren later Paris, een Trojaanse prins, naar Sparta kwam om met Helena te trouwen. Aphrodite had hem dit beloofd, als hij in ruil daarvoor haar zou kiezen als mooiste godin in het Parisoordeel, waarmee hij zich de woede van Athena en Hera op de hals haalde.

Toen Paris Helena en Menelaos bezocht ontvingen ze hem zeer hartelijk, en met de hulp van Aphrodite werd Helena verliefd op Paris en verliet ze haar man, om bij haar nieuwe geliefde te zijn.

Toen Menelaos ontdekte dat zijn vrouw weg was, vroeg hij zijn broer Agamemnon om raad. Agamemnon, die al jaren wilde strijden tegen Troje zei tegen zijn broer dat hij de oorlog moest verklaren. Menelaos riep alle koningen en helden van Griekenland samen om zo de Trojaanse Oorlog te beginnen. Er werden door de Grieken 'duizend schepen' te water gelaten om Helena uit Troje terug te krijgen.

Menelaos wil Helena vermoorden na tien jaar oorlog. Als hij eindelijk met de list met het houten paard in Troje is. Maar als Helena Menelaos ziet verbreekt de betovering en wordt ze weer verliefd op Menelaos. Menelaos die het niet over zijn hart kan verkrijgen haar te vermoorden neemt haar terug naar Sparta en wordt met haar oud.

Helena naar Egypte[bewerken]

Een andere traditie wil (Stesichoros e.a.) dat niet Helena zelf maar een op haar gelijkende schim door Paris wordt ontvoerd. De echte Helena wordt door Hermes uit Sparta ontvoerd en naar Egypte gebracht. De Trojaanse Oorlog (gevoerd omwille van een schim...) zou daarmee volstrekt zinloos zijn geweest. Dit alles is de wrede wil van Hera, die Aphrodite poogt dwars te zitten (omdat de laatste door Paris tot schoonste der godinnen verkozen werd). Na de val van Troje is het Menelaos niet gegund huiswaarts te keren: hij zwerft zeven jaar met zijn bemanning en de schijn-Helena over de zeeën. Uiteindelijk lijden ze schipbreuk en stranden aan de Egyptische kust. Wanneer Menelaos bij het paleis van de lokale heerser (die Helena gevangen houdt om met haar te trouwen) aankomt ontmoet hij zijn echte vrouw. Dit zorgt voor enige verwarring. Wanneer de schijn-Helena plotseling in rook opgaat beseft Menelaos dat zijn vrouw al die tijd in Egypte verbleef, en dus niet overspelig was. Samen bedenken ze een list om aan de Egyptische koning te ontkomen en naar hun eigen Sparta terug te keren. Deze versie vormt de basis van Euripides' tragedie "Helena". Dit verhaal van een 'deugdelijke Helena' is moedwillig gecreëerd omdat het beeld van een overspelige Helena (zoals zij bij Homeros wordt afgeschilderd) Helena-aanbidders in Sparta en Argos een doorn in het oog was.

Stamboom[bewerken]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zeus
 
Danaë
 
Cepheus
 
Cassiopeia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cynortas
 
Perseus
 
 
 
 
 
 
Andromeda
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Oebalus
 
 
 
 
 
Gorgophone
 
 
 
 
 
 
Perieres
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hippocoon
 
Icarus
 
Periboia
 
Tyndareos
 
Leda
 
 
 
 
Leucippus
 
Aphareus
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Odysseus
 
Penelope
 
Perileos
 
Castor
 
Klytaimnestra
 
Polydeuces
 
Helena
 

Trivia[bewerken]

Een milli-Helen is (vanwege die duizend schepen hierboven) schertsend gedefinieerd als 'de hoeveelheid schoonheid, voldoende voor het te water laten van een enkel schip'.

Zie ook[bewerken]