Winkler Prins Encyclopedie

De Grote Winkler Prins, 9e en laatste druk, 1990-1993

Monument voor de Winkler Prins door André Volten op het Frederiksplein te Amsterdam

De Winkler Prins is een algemene Nederlandstalige encyclopedie. De eerste uitgave verscheen in 1870 en was bijna volledig van de hand van Anthony Winkler Prins. Hij maakte daarbij veel gebruik van de Duitse Brockhaus-encyclopedie. Vanaf de tweede druk, de laatste onder redactie van Winkler Prins, werd Elsevier de uitgever van de encyclopedie. Ook de 3e tot en met de 5e druk zijn gebaseerd op, en bevatten illustratiemateriaal van de Brockhaus. De negende druk, in 26 delen, verscheen tussen 1990 en 1993 en bevat circa 75.000 artikelen. De encyclopedie gold lange tijd als de leidende encyclopedie in het Nederlands taalgebied, mede doordat hij de omvangrijkste was (Grote Oosthoek 20 delen, Grote Spectrum Encyclopedie 20 delen). Van de laatste vier drukken hadden vooral de 6e en de 9e een goede gedegen naam, de 7e en 8e waren minder wetenschappelijk en meer gepopulariseerd. De opzet was die van een 'Konversationslexicon' met overwegend korte artikelen, in tegenstelling tot het Angelsaksische model met een zogenaamde 'macropedia' (zoals het deel met lange artikelen bij de Encyclopaedia Brittannica heet).

De eerste drukken van de Winkler Prins kwamen op de Index van de Katholieke Kerk te staan.

Inhoud

1 Kleine WP, Nieuwe WP en andere uitgaven
2 Digitale versie
3 Medewerkers
4 Overzicht van alle edities Grote Winkler Prins
5 Supplementen
6 Jaarboeken
7 Kleine Winkler Prins
8 Nieuwe Winkler Prins
9 Bouwkundige Encyclopedie
10 Elektrotechnische W.P. Encyclopedie
11 Medische Winkler Prins
12 Technische W.P. Encyclopedie
13 Veenman's agrarische Winkler Prins
14 Winkler Prins Encyclopedie van Vlaanderen
15 W.P. voor de vrouw
16 W.P. voor het bedrijfsleven
17 Externe links

Kleine WP, Nieuwe WP en andere uitgaven [bewerken]

In 1949 kwam Elsevier met de Kleine W.P. Encyclopaedie. Onder redactie van G.B.J. Hiltermann en P. van de Woestijne. Deze bestond uit twee delen, van ongeveer hetzelfde formaat als de uitgebreide versie, die vanaf 1966 de Grote Winkler Prins werd genoemd. Elsevier noemde de kleine W.P. in een voorwoord, naast een encyclopedie, tevens een woordentolk, geschiedenisboek en beknopte atlas.

In 1977 kwam Elsevier, onder de naam Argus Elsevier met de Nieuwe Winkler Prins Encyclopedie, in vier delen. De eindredactie was in handen van drs. Ben Hummel, Nettie Klaver, Ru Lankester, Piet Marijnen en dr. Adelaïde van Reeth. De delen waren nagenoeg van eenzelfde formaat als de tweedelige Kleine WP Encyclopaedie uit 1949. Het ten geleide geeft geen informatie over de status van deze uitgave. Het lijkt gewoon een vernieuwde en meer uitgebreide vervanger voor de Kleine WP. Na uitgave van de Nieuwe WP is de Grote WP nog tweemaal uitgebracht.

Naast de algemene encyclopedieën zijn er vele speciale uitgebracht, waaronder een meerdelige WPE van Vlaanderen, een meerdelige medische en vele eendelige over onderwerpen als bodemschatten, zoogdieren, insecten, et cetera.

Digitale versie [bewerken]

Sinds 1997 zijn in samenwerking met Microsoft verschillende edities van de Encarta Winkler Prins Encyclopedie uitgebracht, een elektronische versie van de encyclopedie op cd-rom en dvd. Deze telt ruim 59.000 artikelen en vele illustraties. In 2006 begon de uitgever, Het Spectrum, onderdeel van PCM plannen te maken voor een tiende druk. In 2007 gaf het bestuur van PCM goedkeuring aan het plan om naast een nieuwe digitale versie ook weer een papieren versie uit te brengen. Eind 2008 verklaarde Winkler Prins evenwel dat er geen papieren versie meer zou komen.^[1] In 2010 zijn er drie elektronische versies van de encyclopedie uitgekomen: de Junior Winkler Prins, de Studie Winkler Prins online en de Grote Winkler Prins online.

Medewerkers [bewerken]

Medewerkers werden gerekruteerd uit universitaire milieus. Meestal ging het om hoogleraren. De vergoeding voor dit werk was gering, maar het werd over het algemeen gezien als een eer om te doen. De redactie bestond na de oorlog uit een tekst- en een beeldredactie, onder leiding van een hoofdredacteur. De redacteuren schreven niet zelf, maar bewerkten de teksten van deskundigen en controleerden zo mogelijk de feiten. Hoewel er fouten in de WP zijn aan te wijzen, gold het werk over het algemeen toch als neutraal en betrouwbaar.^[2]

Overzicht van alle edities Grote Winkler Prins [bewerken]

Geïllustreerde Encyclopædie. Woordenboek voor wetenschap en kunst, beschaving en nijverheid onder hoofdredactie van A. Winkler Prins (= 1e druk). 15 dln. A-Z en 1 dl. (16) met afbeeldingen. Amsterdam: Brinkman, 1870-1882.
Geïllustreerde Encyclopaedie. Woordenboek voor wetenschap en kunst, beschaving en nijverheid onder hoofdredactie van A. Winkler Prins. 2e, naar de nieuwste bronnen herziene en aanmerkelijk vermeerderde uitgave. 15 dln. 1884-88. Dl. 16: supplement, 1888. Rotterdam: Elsevier.
Winkler Prins' Geïllustreerde Encyclopaedie onder hoofdredactie van Henri Zondervan. 3e, geheel om- en bĳgewerkte druk. 16 dln. 1905-1912. Amsterdam: Elsevier.
Winkler Prins' Geïllustreerde Encyclopaedie onder hoofdredactie van Henri Zondervan. 4e herziene en bĳgewerkte druk. 16 dln. 1914-22. Amsterdam: Elsevier.
Winkler Prins' Algemeene Encyclopaedie. 5e geheel nieuwe druk onder redactie van J. de Vries. 16 dln. 1932-38. Amsterdam: Elsevier.
Winkler Prins Encyclopaedie. 6e, geheel nieuwe druk. Hoofdredactie E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink. 18 dln. 1947-54. Supplementen 1955, 1960 en 1969. Amsterdam [etc.]: Elsevier.
Grote Winkler Prins. Encyclopedie in twintig delen. 7e geheel nieuwe druk. Hoofdredactie J.F. Staal en A.J. Wiggers. 20 dln. 1966-75. Supplement 1976. Amsterdam [etc.]: Elsevier.
Grote Winkler Prins. Encyclopedie in 25 delen. 8e geheel nieuwe druk. Hoofdredactie R.C. van Caenegem en S. Groenman. 25 dln. 1979-84. Supplement, 1984. Amsterdam [etc.]: Elsevier.
Grote Winkler Prins. Encyclopedie in 26 delen. 9e geheel nieuwe druk. Hoofd- en eindredactie L.C.M. Röst. 26 dln. 1990-93. Amsterdam [etc.]: Elsevier.

Supplementen [bewerken]

Supplementen zijn verschenen in 1888, 1955, 1960, 1969, 1976, 1984, 1994 en 2002.

Jaarboeken [bewerken]

Sinds 1951 worden er jaarboeken uitgegeven, met daarin een overzicht van de gebeurtenissen van het voorgaande jaar; het Jaarboek 2012 over het jaar 2011 is tot nu toe het laatste. Sinds 1991 verschijnen deze jaarboeken in drie inhoudelijk gelijke edities passend bij respectievelijk de 7e, 8e (ander formaat) en de 9e druk. Deze serie werd voorafgegaan door Tien jaren, kroniek van de belangrijkste staatkundige en wetenschappelijke feiten in de jaren 1938-1948, Amsterdam, Brussel: Elsevier, 1948.

Kleine Winkler Prins [bewerken]

De Kleine W.P. Encyclopaedie. Encyclopedie in twee delen. Gelijkluidende uitgaven van 1949, 1950 en 1952. Hoofdredactie G.B.J. Hiltermann en P. van de Woestijne. Amsterdam, Brussel: Elsevier.

Nieuwe Winkler Prins [bewerken]

De Nieuwe W.P. Encyclopaedie. Encyclopedie in vier delen. Uitgave van 1977. Hoofdredactie Drs. Ben Hummel, Nettie Klaver, Ru Lankester, Piet Marijnen en Dr. Adelaïde van Reeth. Amsterdam Elsevier Brussel.

Bouwkundige Encyclopedie [bewerken]

A. Korevaar, A. Bijls, M. Gout & L. Stijnen (red.), Elektrotechnische W.P. Encyclopedie, Elsevier: Amsterdam & Brussel 1955, 2 delen: A-K, L-Z. Uitgegeven onder auspiciën van de Winkler Prins Stichting, maar om onbekende redenen ontbreekt in de titel 'Winkler Prins' of 'W.P.'.

Elektrotechnische W.P. Encyclopedie [bewerken]

A. Korevaar & G. Boes (red.), Elektrotechnische W.P. Encyclopedie, Elsevier: Amsterdam & Brussel 1958, 2 delen: A-K, L-Z.

Medische Winkler Prins [bewerken]

J.J. Bouckaert, J.W. Duyff, R.L. Clark jr. & R.W. Cumley (red.), Medische W.P. encyclopaedie, Elsevier: Amsterdam & Brussel 1954, 1955, deel 1 en deel 2.
J.J. Bouckaert, J.W. Duyff, R.L. Clark jr. & R.W. Cumley (red.), Nieuwe medische Winkler Prins, encyclopedie in twee delen, Elsevier: Amsterdam & Brussel 1971, deel 1 en deel 2, 2e druk.

Technische W.P. Encyclopedie [bewerken]

Technische W.P. Encyclopaedie, 1e druk 1953 A-H, I-Z.
Technische W.P. Encyclopaedie, 2e druk 1957 A-J, K-Z.
J.C. Vlugter e.a., Winkler Prins Technische Encyclopedie, Elsevier: Amsterdam & Brussel 1975-1978, 6 delen: A-Ball, Balm-Drac, Drag-Gron, Gron-Magm, Magn-Ruim, Ruis-Zijde.
Technische W.P. Encyclopedie, 1982, 6 delen.

Veenman's agrarische Winkler Prins [bewerken]

G. Minderhoud, A.E.H.R. Boonstra, J.H. Bekking, J.G.B. Beumée, A.G. Dumon, Th. de Groot & A.M. Sprenger (red.), Veenman's agrarische Winkler Prins, encyclopedie voor landbouw, tuinbouw en bosbouw, H. Veenman & zonen: Wageningen, & Elsevier: Amsterdam & Brussel 1954, 3 delen: A-Did, Die-Lyt, Maa-Zijw.