Audiofeedback

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Audio feedback)
Ga naar: navigatie, zoeken
Grafische weergave van het geluidssignaal van audiofeedback.

Audiofeedback (ook wel rondzingen genoemd, of het Larsen-effect, naar de Deense wetenschapper Søren Larsen) is een vorm van positieve feedback ofwel meekoppeling en treedt op bij elektrisch versterkte muziekinstrumenten of microfoons die in verbinding staan met een versterker onder een te hoge geluidsdruk. Het uitkomende geluid van de versterker wordt opgevangen door de bron, die dit signaal weer doorstuurt naar de versterker, etc. Het gevolg is dan een fluittoon waarvan het volume uiteindelijk alleen beperkt wordt door het vermogen van de apparatuur.

Uitleg[bewerken]

Audiofeedback kan op iedere frequentie optreden die door de hele audioketen (omgeving - microfoon - versterker - luidspreker) wordt ondersteund. De frequentie van de fluittoon wordt bepaald door de tijdsduur die nodig is om de kring af te leggen - deze is iets meer dan de tijd die het geluid nodig heeft om de afstand van luidspreker naar microfoon af te leggen. Hoe verder de microfoon van de luidspreker, hoe lager dus de toon.

Bij audiofeedback van overstuurde gitaren treedt dezelfde werking op als bij overblazen. De energie van de luchttrilling, veroorzaakt door de staande golf, is in staat om bij toenemend geluidsvolume over te slaan op een boventoon die een rang hoger ligt in de natuurtonenreeks. In de elektroakoestische muziek en noise rock wordt veelvuldig van dit verschijnsel gebruikgemaakt. Lou Reed maakte Metal Machine Music met deze extended techniek om via een gitaar het geluid van een blaasinstrument na te bootsen.

Er zijn twee vormen van audio-feedback bij gitaar-pickups. Een is de boven beschrevene en de ander is de zogenaamde microfonische feedback, die niets met de snaren te maken heeft, maar volgt uit de resonantie van de magnetische polen in de pickup. Om dit effect tegen te gaan worden pickups geharst.

Men spreekt van Circuit bending als de feedback in een systeem intern gebeurt en niet via de lucht.

In de tijd van de vinylplaten was audio-feedback berucht; een te hoge geluidsdruk (vanuit de luidsprekers) deed de draaitafel en/of het pickup-element bij lage frequenties resoneren waardoor de geluidsreproductie geheel uit de hand liep.

Rock[bewerken]

De techniek is in de rockmuziek in de studio voor het eerst toegepast bij het nummer I Feel Fine van The Beatles, later zouden The Who maar vooral Jimi Hendrix er veel gebruik van maken. Live gebeurde dat al veel eerder, vaak omdat de gitarist te dicht bij zijn versterker stond.

In de jaren tachtig maakten Amerikaanse groepen als Sonic Youth, Thin White Rope en Dinosaur Jr. intensief gebruik van deze extended techniek die later gemeengoed werd in stijlen als noise rock en grunge. In Engeland was vooral het werk van My Bloody Valentine baanbrekend en van grote invloed.

Middelen om audiofeedback te voorkomen[bewerken]

Er is specifieke apparatuur om audiofeedback tegen te gaan maar de meest gebruikte manier is de kritieke toon wegfilteren. Dit wordt gedaan met een equalizer: de frequentie waarop rondzingen optreedt wordt zoveel verzwakt dat de rondgaande versterking kleiner wordt dan 1.

De feedbackdestroyer is een specifiek apparaat dat beginnend rondzingen opspoort en verwijdert. Gezien de kostprijs van dit apparaat wordt het minder gebruikt dan de equalizer.

Een derde methode is met een superheterodyne schakeling de frequentie van het geluid iets te veranderen. Een geringe frequentieverandering wordt door het menselijke oor niet opgemerkt, vooral niet als de installatie alleen voor spraak wordt gebruikt.

Specifiek bij microfoons (bijvoorbeeld op een podium) kan audiofeedback voorkomen worden door gerichte microfoons te gebruiken.

Zie ook[bewerken]