DISC

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

DISC is een model dat beoogt menselijk gedrag en drijfveren in kaart te brengen. Het werd ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog William Moulton Marston (ook de bedenker van Wonder Woman) die er in 1928 over publiceerde in zijn boek Emotions of Normal People. Hierin gaf hij aan dat menselijke gedragstypen in vier groepen op te delen zijn: D (Dominant), I (Invloedrijk), S (Stabiel) of C (Consciëntieus). In 1956 publiceerde de arbeids- en organisatiepsycholoog Walter Vernon Clarke een persoonlijkheidstest op basis van de DISC. Deze wordt ingezet bij werving en selectie, coaching, professionalisering van teams.[1] Psychologen en coaches die DISC gebruiken beklemtonen dat niemand slechts in één hokje past en dat iedereen in bepaalde mate aan alle vier de eigenschappen voldoet, en verder dat er bij de meeste mensen wel een gedragsstijl is die bij hen domineert. DISC wordt vanuit de (gedrags)wetenschap vrijwel niet ondersteund.

Het model[bewerken | brontekst bewerken]

Duitstalig voorbeeld van DISC met persoonskenmerken

In het model wordt een matrix gehanteerd van twee bij twee.

  • Op de verticale as wordt het verschil tussen assertief en gereserveerd aangegeven, ook wel snel versus rustig en initiatief versus bedachtzaam.
  • Op de horizontale as wordt het verschil tussen taakgerichtheid of mensgerichtheid aangegeven. Ook wel rationeel versus relationeel, denken versus doen, open versus gesloten en detail versus overzicht.

Door dit onderscheid te maken volgen er vier gedragstypen.

De vier gedragstypen[bewerken | brontekst bewerken]

  • D (Dominerend, Daadkrachtig & Direct): Dit zijn de optimistische leiders. De taak en het doel zijn voor hen belangrijk en ze nemen graag initiatief. Ze stellen vaak wat-vragen en de kleur die met hen geassocieerd wordt is rood. De zwakte die vaak meespeelt is dat ze willen domineren, te kritisch en ongeduldig zijn, geen verantwoordelijkheid willen delegeren en als ze hun zin niet krijgen gaan dwarsliggen.
  • I (Influencer, Inspirerend & Interactief): Dit zijn de enthousiaste inspirators. Ze nemen ook graag initiatief, hebben behoefte aan humor en zijn erg op de persoon gericht. Zelf hebben ze behoefte aan complimenten en erkenning en een positieve benadering. Ze stellen vaak wie-vragen en de kleur die met hen geassocieerd wordt is geel.
  • S (stabiel, Sociaal & Ondersteunend): Dit zijn de rustige, gemoedelijke mensen. De relatie is voor hen het belangrijkst en ze stellen zich vaak dienstbaar op. Ze houden makkelijk hun hoofd koel maar hebben wel tijd nodig voor verandering. Ze stellen vooral hoe-vragen en de kleur die met hen geassocieerd wordt is groen.
  • C (Consciëntieus, Correct & Calculerend): Dit zijn de analytische en objectivisten. Logica is vooral belangrijk en emotie speelt zelden een rol in hun beslissingen. Ze stellen waarom-vragen en de kleur die met hen geassocieerd wordt is blauw.

Omgang met de gedragstypen[bewerken | brontekst bewerken]

Om met iemand te communiceren of deze te overtuigen is het belangrijk om in te schatten in welk kwadrant iemand zit. [2]

  • D (Dominant): Iemand die dominant is heeft tegengas nodig, maar niet te veel. De persoon wil graag het gevoel hebben zelf de controle te houden. Deze mensen hebben vaak geen tijd voor de details, dus alleen de grote lijnen tellen. Verder willen ze de zekerheid dat een verantwoordelijkheid bij de gesprekspartner in goede handen is. Vleien wil ook nog wel eens helpen.
  • I (Influencer): Iemand in dit kwadrant wil graag een positief en enthousiast verhaal horen. Deze wil zelf ook de ruimte om het gesprek aan te gaan is ook geïnteresseerd in de details.
  • S (Stabiel): Iemand in dit kwadrant wil zekerheden, een verhaal met zelfvertrouwen. Verder is het belangrijk om de samenwerking en partnerschap te benoemen. Vraag deze persoon naar het gevoel.. Een S heeft vaak meer tijd nodig dus geduld is ook belangrijk.
  • C (Consciëntieus): Deze mensen zijn gericht op de feiten. Ze willen details, bewijzen en deskundigheid zien. Discussies kunnen beter vermeden worden en je kunt ze het beste benaderen met open vragen.

Kritiek[bewerken | brontekst bewerken]

Het model achter DISC kent geen wetenschappelijke basis. Er bestaan geen peerreviewed artikelen die de theorie van DISC bevestigen. In Nederland heeft DISC zich niet laten testen bij de Commissie Testaangelegenheden Nederland, een centrale commissie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) waar meer dan 850 persoonlijkheidstests zijn getest op criteria als kwaliteit, betrouwbaarheid en validiteit.  

Internationaal is er ook kritiek op DISC. Zo raden de British Psychological Society (BPS) en het Chartered Institute of Personnel, Training & Development (CIPD) het gebruik van DISC af in een professionele omgeving.