Februari

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
jan februari mrt
<< 1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 (30) >>

Februari (ook wel: sprokkelmaand, schrikkelmaand, kortemaand, slijkmaand, regenmaand) is de tweede maand van het jaar in de gregoriaanse kalender, en heeft 28 dagen in gewone jaren, en 29 dagen in schrikkeljaren. De maand is genoemd naar de Romeinse god Februus, de god van de purificatie/onderwereld.

Romeinse kalender: invoering van de maand februari[bewerken]

Bij de oude Romeinen was februari de maand van de grote reiniging en boetedoening (de februa). In de oudste versie van Romeinse kalender, die tien maanden telde, kwamen de maanden januari en februari niet voor. Het jaar begon met maart. December was de laatste maand van het jaar en werd gevolgd door een periode die geen naam kende. In de zevende eeuw voor Christus werden aan de twee nieuwe maanden de namen januari en februari gegeven, waarbij februari in eerste instantie de nieuwe laatste maand van het jaar was. Dit zou volgens de overlevering zijn gebeurd tijdens de regering van koning Numa Pompilius.[1] De schrikkeldag verrekende men logischerwijze aan het einde van het jaar, dus aan het eind van februari. Later, in het jaar 456, werd januari de eerste maand van het jaar en februari de tweede.[2] De schrikkeldag bleef hierbij ten bate van de tweede maand.

Februari, Leandro Bassano

Naamverklaringen[bewerken]

Februari werd door de Romeinen aangemerkt als reinigingsmaand. Zij vierden in deze maand hun Lupercalia, reinigings- en vruchtbaarheidsfeesten ter ere van de wolfsgod Lupercus. In deze zelfde periode vierden de Germaanse stammen langs de Romeinse grenzen een ontuchtig vrouwen- en vruchtbaarheidsfeest. De Romeinen vonden dit heidense riten en duidden deze feesten aan met de naam Spurcalia, naar het Latijnse woord spurcus dat smerig betekent. De bijnaam sprokkelmaand voor februari heeft niets te maken met het huidige werkwoord sprokkelen. Het zou kunnen verwijzen naar de voornoemde oude Germaanse vruchtbaarheidsfeesten. De naam sprokkelmaand kan ook zijn afgeleid van het Oudnederlandse sporkelen, dat springen betekent. Dit slaat op het feit dat het aantal dagen eens in de vier jaar een dag verspringt. In veel Oudnederlandse teksten wordt sporcle gebruikt om de maand februari aan te duiden. Later dacht men dat dit woord een verbastering was van sprokkel.

1rightarrow blue.svg Zie ook Oudnederlandse maandnamen

Andere namen[bewerken]

  • Romeinse naam: Mensis Februaris
  • Joodse naam: Adar

Varia[bewerken]

  • De sterrenbeelden in februari zijn Waterman en Vissen
  • In gewone jaren begint februari op dezelfde dag van de week als maart en november.
  • In schrikkeljaren begint februari op dezelfde dag van de week als augustus.
  • Februari telt iedere keer als het jaartal deelbaar is door 4 29 dagen in plaats van 28 dagen. Uitzondering is het als dat jaar een overgang naar de volgende eeuw is, zoals 1900. Op die uitzondering is er nog de uitzondering dat iedere eeuw jaar, deelbaar door 400, wél weer een schrikkeljaar is.
  • 30 februari wordt aangeduid als een niet bestaande datum. Toch is deze datum in de geschiedenis drie keer voorgekomen.

Weerstatistieken maand februari in Nederland[bewerken]

Gemiddelden

Langjarige gemiddelden in het tijdvak 1971-2000.

De Bilt Eelde Rotterdam Maastricht
Gemiddelde temperatuur in graden Celsius 3,0 2,1 3,4 2,9
Gemiddelde minimum temperatuur in graden Celsius -0,1 -0,8 0,3 -0,2
Gemiddelde maximum temperatuur in graden Celsius 6,1 5,0 6,3 5,9
Dagen met max temperatuur > 20 C . . . .
Gemiddelde relatieve vochtigheid in procenten 85 89 86 85
Gemiddelde neerslagduur in procenten van de tijd 7 6 7 8
Gemiddelde neerslaghoeveelheid in mm 47,5 44,9 46,8 50,7
[3]

Extremen

Hieronder volgen ranglijsten voor de hoogste en laagste gemiddelde temperatuur, de grootste en laagste neerslagsom en het grootste en laagste aantal uren zonneschijn, zoals gemeten op het KNMI-station in De Bilt tussen 1901 en 2015.

# Hoogste gemiddelde temperatuur in °C Grootste neerslagsom in mm Grootste aantal uren zonneschijn #
1. 1990 7,6 1946 171,8 2003 157,7 1.
2. 2002 7,1 2002 139,4 1975 134,8 2.
3. 1995 6,7 1970 115,0 1920 129,3 3.
4. 1998 6,4 1950 110,1 2008 127,6 4.
5. 1926 6,3 1990 110,0 2002 115,7 5.
6. 1997 6,2 2000 102,4 1985 113,8 6.
7. 2007 6,0 1937 101,7 1929 112,6 7.
8. 1945 6,0 1988 96,5 1956 112,4 8.
9. 2000 5,9 1977 95,7 1902 111,0 9.
10. 1961 5,9 1966 94,0 1983 110,9 10.
# Laagste gemiddelde

temperatuur in °C

Kleinste neerslagsom in mm Kleinste aantal uren zonneschijn #
1. 1956 -6,4 1986 0,4 1926 25,5 1.
2. 1947 -5,5 1985 1,9 1907 36,8 2.
3. 1929 -5,4 1959 5,1 1966 38,2 3.
4. 1942 -4,2 1934 5,6 1946 39,9 4.
5. 1986 -3,6 1917 6,2 1919 39,9 5.
6. 1963 -3,4 1932 7,3 1923 41,0 6.
7. 1917 -1,5 1929 7,9 1979 41,1 7.
8. 1940 -1,3 1921 10,6 1945 41,2 8.
9. 1979 -0,9 1982 14,8 1906 41,9 9.
10. 1901 -0,9 1963 14,9 1972 42,2 10.
[4]

Weerstatistieken maand februari in België[bewerken]

Gemiddelden en records[bewerken]

Vanaf 2011 werden de nieuwe normale waarden opnieuw berekend op basis van de gemiddelde metingen in Ukkel over de referentieperiode 1981-2010.[5]

De oude normalen hebben verschillende referentieperiodes.[6]

normaal
(oud)
normaal
(nieuw)
record + jaar record - jaar
Luchtdruk in hPa 1016,8[7] 1017,4 1032,4 1959 1001,8 1879
Gemiddelde windsnelheid in m/s 4[8] 3,8 6,3 1990 2,6 1959
Zonneschijnduur in hh:mi 76[9] 77 157 1975 28:53 2010
Gemiddelde temperatuur in °C 3,5 [10] 3,7 7,9 1990 -6,1 1956
Gemiddelde maximum temperatuur in °C 6,2 [11] 6,6 11,6 1990 -2,7 1956
Gemiddelde minimum temperatuur in °C 0,3 [11] 0,7 4,8 1926 -10,5 1956
Relatieve vochtigheid in % 83,9 [12] 83 95 1888 69 1985
Gemiddelde dampdruk in hPa 6,5 [12] 6,7 9,2 1926 3,2 1956
Neerslagtotaal in mm 52,9 [13] 63,1 167,8 2002 5,4 1890
Neerslagdagen in d 16 [13] 16,3 27 1877 4 1959
Bron: KMI[14]

Overzicht van de hoogste en laagste 5 waarden voor de maand februari vanaf 1833 voor gemiddelde temperatuur, neerslaghoeveelheid en aantal neerslagdagen en vanaf 1887 voor zonneschijnduur in Ukkel.

Gemiddelde temperatuur Zonneschijnduur[15] Neerslaghoeveelheid Aantal neerslagdagen
Jaar °C Jaar uren Jaar mm Jaar dagen
Hoogste waarden
1990 7,9 1975 155 2002 167,8 1877 27
1926 7,6 1985 144 1946 149,0 1958 26
1961 7,2 1949 129 1957 135,6 1937 26
2002 7,1 1986 127 1937 135,1 1957 25
1995 6,8 1956 125 1910 115,4 2010 24
Normale waarde (oud)[16] 3,5[10] 76[9] 52,9[13] 16[13]
Normale waarde (nieuw)[17] 3,7 77 63,1 16,3
Laagste waarden
1986 -3,2 1946 36 1921 9,5 1986 8
1942 -3,5 1923 35 1986 9,3 1930 7
1929 -3,6 1966 35 1934 8,5 1975 7
1855 -4,6 2009 33 1959 5,9 1985 6
1956 -6,1 2010 29 1890 5,4 1959 4
Bron: KMI[18]

Extremen[bewerken]

  • 1877 - Slechts één dag van deze maand blijft het droog.
  • 1890 - Dit is de droogste maand februari ooit. Er valt slechts een tiende van de normale hoeveelheid regen.
  • 1923 - In Ukkel schijnt de zon deze maand slechts 35 uur (normaal: 75 uur). Dit is de somberste maand februari van de eeuw, samen met februari 1966.
  • 1942 - Dit jaar heeft het tijdens de maand februari elke dag gevroren in Ukkel (zoals in 1956). In dit station telt de maand een recordwaarde van zeventien sneeuwdagen. De maximale dikte van de sneeuwlaag bedraagt 18 cm. Elders in het land, meer bepaald in de Ardennen, worden merkwaardige sneeuwdikten gemeten: 18 cm in Ezemaal (Landen), 35 cm in Spa, 50 cm in Hives (La Roche), 70 cm in Borgoumont (Stoumont) en ongeveer 1 meter op het plateau van de Hoge Venen.
  • 1945 - In Ukkel wordt geen sneeuwval gesignaleerd tijdens deze maand februari. Dit zal ook het geval zijn in 1959, 1972, 1975, 1980 en 1982.
  • 1946 - Het heeft veel geregend tijdens de maand februari. We meten een recordwaarde van 149,0 mm water in Ukkel (normaal: 53,5 mm).
  • 1956 - In Ukkel is de maand niet alleen de koudste februari van de eeuw (met een ruime voorsprong op 1929), het is ook de koudste maand van de eeuw zonder meer: de gemiddelde temperatuur van de maand bedraagt slechts –6,1 °C (normaal: 3,0 °C). Zoals in 1942 heeft het de hele maand gevroren en de minimumtemperatuur is eenentwintig keer onder –10 °C gezakt. De laagste temperatuur (–16,7 °C) wordt geregistreerd de 23ste.
  • 1959 - In Ukkel worden in februari twee records gevestigd. Enerzijds is het de droogste februarimaand, met een totale neerslaghoeveelheid van 5,9 mm (normaal: 53,5 mm). Anderzijds telt ze slechts vier neerslagdagen, het laagste aantal van de eeuw voor februari (normaal: 17 dagen).
  • 1966 - Ex aequo met 1923, is dit de somberste maand februari van de eeuw. De zon schijnt in Ukkel slechts 35 uur (normaal: 75 uur).
  • 1975 - De zon schijnt gedurende 186 uur in Ukkel (normaal: 90 uur). Dit is de zonnigste maand februari ooit.
  • 1990 - In Ukkel is de gemiddelde temperatuur de hoogste ooit voor de maand februari: 7,9 °C (normaal: 3,0 °C).
  • 2002 - Natste februari ooit met 167.8 mm neerslag te Ukkel.
  • 2009 - Dit jaar krijgen we de somberste maand ooit met slechts een derde van het normale aantal uren zonneschijn: 33 uur
  • 2010 - Dit jaar is de maand februari nog somberder: 29 uur (normaal: 90 uur).
  • 2014 - Te Ukkel werd deze maand februari geen enkele vorstdag waargenomen.

Bron: KMI, Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie ook[bewerken]


Icoontje WikiWoordenboek Zoek februari op in het WikiWoordenboek.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek