Februari

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
jan februari mrt
<< 1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 (30) >>

Februari (ook wel: sprokkelmaand, schrikkelmaand, kortemaand, slijkmaand, regenmaand) is de tweede maand van het jaar in de gregoriaanse kalender, en heeft 28 dagen in gewone jaren, en 29 dagen in schrikkeljaren. 30 februari is in de geschiedenis drie keer voorgekomen. Februari is genoemd naar de Romeinse god Februus, de god van de purificatie/onderwereld. Bij de oude Romeinen was februari de maand van de grote reiniging en boetedoening (de februa). In de oudste Romeinse kalender, die tien maanden telde, kwam februari niet voor. Toen het jaar werd verdeeld in twaalf maanden (onder koning Numa Pompilius), werd de laatste maand februaris gedoopt. Het jaar begon dus met maart.

De schrikkeldag verrekende men logischerwijze aan het einde van het jaar, dus aan het eind van februari. Pas in het jaar 456 werd januari de eerste en februari de tweede maand, de schrikkeldag bleef nu ten bate van de tweede maand komen.

Januari en februari zijn de laatste twee maanden die aan de kalender werden toegevoegd, aangezien de Romeinen de winter als een maandloze periode zagen.

Februari, Leandro Bassano


Trivia[bewerken]

  • Naamverklaringen
    • Februari werd aangemerkt als reinigingsmaand. De Romeinen vierden hun Lupercalia, reinigings- en vruchtbaarheidsfeesten ter ere van de wolfsgod Lupercus. In deze zelfde periode vierden de Germaanse stammen langs de Romeinse grenzen een ontuchtig vrouwen- en vruchtbaarheidsfeest. De Romeinen vonden dit heidense riten en duidden deze feesten aan met de naam Spurcalia, naar het Latijnse woord spurcus dat smerig betekent. Van dit woord is het Oudnederlandse woord sprokkelen een etymologische afleiding. De sprokkelmaand februari verwijst dus naar deze oude Germaanse vruchtbaarheidsfeesten.
    • Oudnederlandse/puristische naam: sprokkelmaand of regenmaand. De naam sprokkelmaand heeft niets te maken met het werkwoord sprokkelen. De naam is afgeleid van het woord sporkelen dat springen betekent. Dit slaat op het feit dat het aantal dagen eens in de vier jaar een dag verspringt. In veel Oudnederlandse teksten wordt sporcle gebruikt om de maand februari aan te duiden. Later dacht men dat dit woord een verbastering was van sprokkel.
  • Romeinse naam: Mensis Februaris
  • Joodse naam: Adar
  • De sterrenbeelden in februari zijn Waterman en Vissen
  • In gewone jaren begint februari op dezelfde dag van de week als maart en november.
  • In schrikkeljaren begint februari op dezelfde dag van de week als augustus.
  • Februari telt iedere keer als het jaartal deelbaar is door 4 29 dagen in plaats van 28 dagen. Uitzondering is het als dat jaar een overgang naar de volgende eeuw is, zoals 1900. Op die uitzondering is er nog de uitzondering dat iedere eeuw jaar, deelbaar door 400, wél weer een schrikkeljaar is.
  • 30 februari wordt aangeduid als een niet bestaande datum, toch is deze datum vaker voorgekomen in de geschiedenis.

Weerspreuken[bewerken]

Bij deze maand horen de volgende weerspreuken:

  • Al is de sprokkel nog zo fel, ze heeft vijf schone dagen wel.
  • Is februari nat en koel, dan is juli dikwijls heet en zwoel.
  • Lichtmis donker, maakt de boer een jonker. Lichtmis helder en klaar, maakt de boer tot bedelaar.[1]
  • Ligt de wind in februari stil, dan komt hij zeker in april.

Weerstatistieken maand februari in Nederland[bewerken]

Gemiddelden

Langjarige gemiddelden in het tijdvak 1971-2000.

De Bilt Eelde Rotterdam Maastricht
Gemiddelde temperatuur in graden Celsius 3,0 2,1 3,4 2,9
Gemiddelde minimum temperatuur in graden Celsius -0,1 -0,8 0,3 -0,2
Gemiddelde maximum temperatuur in graden Celsius 6,1 5,0 6,3 5,9
Dagen met max temperatuur > 20 C . . . .
Gemiddelde relatieve vochtigheid in procenten 85 89 86 85
Gemiddelde neerslagduur in procenten van de tijd 7 6 7 8
Gemiddelde neerslaghoeveelheid in mm 47,5 44,9 46,8 50,7
[2]

Extremen

Hieronder volgen ranglijsten voor de hoogste en laagste gemiddelde temperatuur, de grootste en laagste neerslagsom en het grootste en laagste aantal uren zonneschijn, zoals gemeten op het KNMI-station in De Bilt tussen 1901 en 2014.

# Hoogste gemiddelde temperatuur in °C Grootste neerslagsom in mm Grootste aantal uren zonneschijn #
1. 1990 7,6 1946 171,8 2003 157,7 1.
2. 2002 7,1 2002 139,4 1975 134,8 2.
3. 1995 6,7 1970 115,0 1920 129,3 3.
4. 1998 6,4 1950 110,1 2008 127,6 4.
5. 1926 6,3 1990 110,0 2002 115,7 5.
6. 1997 6,2 2000 102,4 1985 113,8 6.
7. 2007 6,0 1937 101,7 1929 112,6 7.
8. 1945 6,0 1988 96,5 1956 112,4 8.
9. 2000 5,9 1977 95,7 1902 111,0 9.
10. 1961 5,9 1966 94,0 1983 110,9 10.
# Laagste gemiddelde

temperatuur in °C

Kleinste neerslagsom in mm Kleinste aantal uren zonneschijn #
1. 1956 -6,4 1986 0,4 1926 25,5 1.
2. 1947 -5,5 1985 1,9 1907 36,8 2.
3. 1929 -5,4 1959 5,1 1966 38,2 3.
4. 1942 -4,2 1934 5,6 1946 39,9 4.
5. 1986 -3,6 1917 6,2 1919 39,9 5.
6. 1963 -3,4 1932 7,3 1923 41,0 6.
7. 1917 -1,5 1929 7,9 1979 41,1 7.
8. 1940 -1,3 1921 10,6 1945 41,2 8.
9. 1979 -0,9 1982 14,8 1906 41,9 9.
10. 1901 -0,9 1963 14,9 1972 42,2 10.
[3]

Weerstatistieken maand februari in België[bewerken]

Gemiddelden en records[bewerken]

Vanaf 2011 werden de nieuwe normale waarden opnieuw berekend op basis van de gemiddelde metingen in Ukkel over de referentieperiode 1981-2010. [4]

De oude normalen hebben verschillende referentieperiodes. [5]

normaal
(oud)
normaal
(nieuw)
record + jaar record - jaar
Luchtdruk in hPa 1016,8[6] 1017,4 1032,4 1959 1001,8 1879
Gemiddelde windsnelheid in m/s 4[7] 3,8 6,3 1990 2,6 1959
Zonneschijnduur in hh:mi 76[8] 77 157 1975 28:53 2010
Gemiddelde temperatuur in °C 3,5 [9] 3,7 7,9 1990 -6,1 1956
Gemiddelde maximum temperatuur in °C 6,2 [10] 6,6 11,6 1990 -2,7 1956
Gemiddelde minimum temperatuur in °C 0,3 [10] 0,7 4,8 1926 -10,5 1956
Relatieve vochtigheid in % 83,9 [11] 83 95 1888 69 1985
Gemiddelde dampdruk in hPa 6,5 [11] 6,7 9,2 1926 3,2 1956
Neerslagtotaal in mm 52,9 [12] 63,1 167,8 2002 5,4 1890
Neerslagdagen in d 16 [12] 16,3 27 1877 4 1959
Bron: KMI[13]

Overzicht van de hoogste en laagste 5 waarden voor de maand februari vanaf 1833 voor gemiddelde temperatuur, neerslaghoeveelheid en aantal neerslagdagen en vanaf 1887 voor zonneschijnduur in Ukkel.

Gemiddelde temperatuur Zonneschijnduur[14] Neerslaghoeveelheid Aantal neerslagdagen
Jaar °C Jaar uren Jaar mm Jaar dagen
Hoogste waarden
1990 7,9 1975 155 2002 167,8 1877 27
1926 7,6 1985 144 1946 149,0 1958 26
1961 7,2 1949 129 1957 135,6 1937 26
2002 7,1 1986 127 1937 135,1 1957 25
1995 6,8 1956 125 1910 115,4 2010 24
Normale waarde (oud)[15] 3,5[9] 76[8] 52,9[12] 16[12]
Normale waarde (nieuw)[16] 3,7 77 63,1 16,3
Laagste waarden
1986 -3,2 1946 36 1921 9,5 1986 8
1942 -3,5 1923 35 1986 9,3 1930 7
1929 -3,6 1966 35 1934 8,5 1975 7
1855 -4,6 2009 33 1959 5,9 1985 6
1956 -6,1 2010 29 1890 5,4 1959 4
Bron: KMI[17]

Extremen[bewerken]

  • 1877 - Slechts één dag van deze maand blijft het droog.
  • 1890 - Dit is de droogste maand februari ooit. Er valt slechts een tiende van de normale hoeveelheid regen.
  • 1923 - In Ukkel schijnt de zon deze maand slechts 35 uur (normaal: 75 uur). Dit is de somberste maand februari van de eeuw, samen met februari 1966.
  • 1942 - Dit jaar heeft het tijdens de maand februari elke dag gevroren in Ukkel (zoals in 1956). In dit station telt de maand een recordwaarde van zeventien sneeuwdagen. De maximale dikte van de sneeuwlaag bedraagt 18 cm. Elders in het land, meer bepaald in de Ardennen, worden merkwaardige sneeuwdikten gemeten: 18 cm in Ezemaal (Landen), 35 cm in Spa, 50 cm in Hives (La Roche), 70 cm in Borgoumont (Stoumont) en ongeveer 1 meter op het plateau van de Hoge Venen.
  • 1945 - In Ukkel wordt geen sneeuwval gesignaleerd tijdens deze maand februari. Dit zal ook het geval zijn in 1959, 1972, 1975, 1980 en 1982.
  • 1946 - Het heeft veel geregend tijdens de maand februari. We meten een recordwaarde van 149,0 mm water in Ukkel (normaal: 53,5 mm).
  • 1956 - In Ukkel is de maand niet alleen de koudste februari van de eeuw (met een ruime voorsprong op 1929), het is ook de koudste maand van de eeuw zonder meer: de gemiddelde temperatuur van de maand bedraagt slechts –6,1 °C (normaal: 3,0 °C). Zoals in 1942 heeft het de hele maand gevroren en de minimumtemperatuur is eenentwintig keer onder –10 °C gezakt. De laagste temperatuur (–16,7 °C) wordt geregistreerd de 23ste.
  • 1959 - In Ukkel worden in februari twee records gevestigd. Enerzijds is het de droogste februarimaand, met een totale neerslaghoeveelheid van 5,9 mm (normaal: 53,5 mm). Anderzijds telt ze slechts vier neerslagdagen, het laagste aantal van de eeuw voor februari (normaal: 17 dagen).
  • 1966 - Ex aequo met 1923, is dit de somberste maand februari van de eeuw. De zon schijnt in Ukkel slechts 35 uur (normaal: 75 uur).
  • 1975 - De zon schijnt gedurende 186 uur in Ukkel (normaal: 90 uur). Dit is de zonnigste maand februari ooit.
  • 1990 - In Ukkel is de gemiddelde temperatuur de hoogste ooit voor de maand februari: 7,9 °C (normaal: 3,0 °C).
  • 2002 - Natste februari ooit met 167.8 mm neerslag te Ukkel.
  • 2009 - Dit jaar krijgen we de somberste maand ooit met slechts een derde van het normale aantal uren zonneschijn: 33 uur
  • 2010 - Dit jaar is de maand februari nog somberder: 29 uur (normaal: 90 uur).
  • 2014 - Te Ukkel werd deze maand februari geen enkele vorstdag waargenomen.

Bron: KMI, Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
Icoontje WikiWoordenboek Zoek februari op in het WikiWoordenboek.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Nijkamp J., Rook R., Slijper H. en Zweers K. (1976). De 12 maanden van het jaar. Utrecht/Antwerpen: Het Spectrum.
  2. KNMI, Langjarige gemiddelden 1971-2000
  3. KNMI, Maandextremen temperatuur, zonneschijn en neerslag (De Bilt)
  4. Februari: nieuwe normalen (Referentieperiode 1981-2010)
  5. Februari: oude normalen
  6. Referentieperiode 1833-1977
  7. Referentieperiode 1879-1986
  8. a b Referentieperiode 1887-1980
  9. a b Referentieperiode 1833-1980
  10. a b Referentieperiode 1901-1980
  11. a b Referentieperiode 1833-1982
  12. a b c d Referentieperiode 1833-1978
  13. KMI, Statistieken voorbije maanden voor Ukkel
  14. Hoe meet het KMI de zonneschijnduur?
  15. Zie opmerking: Klimatologisch overzicht van Februari 2011
  16. Referentieperiode 1981-2010
  17. "Weer of geen weer" (2004), uitgave KMI en Van Halewyck (ISBN 90-5617-581-5)