Fylacterion
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/A_set_of_Tefillin.jpg/260px-A_set_of_Tefillin.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Gothaer_Liebespaar.jpg/260px-Gothaer_Liebespaar.jpg)
Een fylacterion (meervoud: fylacteria) is de naam voor een aantal elementen in de religie van hellenistisch Egypte, de joden, de middeleeuwen en ook in stripverhalen, waar men ook spreekt van banderol.
Etymologisch stamt het woord uit het Grieks en in een christelijke en middeleeuwse context stamt het uit het preklassieke Latijn: phylacterium of talisman, schrijn, reliekhouder, afgeleid van het Oudgriekse φυλακτήριον (Van Dale: versterkte wachtpost, voorbehoedmiddel) of wat dient om te bewaren en later amulet, zelf afgeleid van φυλάσσειν: beschermen, bewaren voor het kwaad.[1] Voor de joden is fylacteria een synoniem voor het Hebreeuwse woord תפילין (tefilin), gebruikt in het Oude Testament.[2]
Egypte
[bewerken | brontekst bewerken]In de Griekse magische papyri wordt het woord 'phylaktêrion' voor zowel beschermende amuletten als voorspoed brengende voorwerpen gebruikt.[3]
Christelijke middeleeuwse kunst
[bewerken | brontekst bewerken]Tijdens de middeleeuwen gebruikte men fylacteria onder meer om reliekhouders, talismannen of schrijnen aan te duiden. Fylacteria vormden begeerde oorlogsbuit.
Jodendom
[bewerken | brontekst bewerken]Voor joden zijn fylacteria een set van kubusvormige doosjes, waarin rolletjes uit perkament worden bewaard met daarop verzen uit de Thora. Ze maken ze vast aan de linkerarm (contact met het hart) en op het voorhoofd (contact met de geest) tijdens het ochtendgebed.
Stripverhalen
[bewerken | brontekst bewerken]Een fylacterion, populair tekstballon genoemd, is ook een grafische manier om illustraties van tekst te voorzien, die later werd overgenomen in stripverhalen.
Antikatholiek genootschap
[bewerken | brontekst bewerken]In de negentiende eeuw was 'Phylacterion' de naam van een protestants genootschap dat tot doel had de Rooms-Katholieke Kerk uit het maatschappelijke en politieke leven in Nederland te weren.[4]
- ↑ Webpagina op Centre National des Ressources Textuelles et Lexicales
- ↑ Webpagina uit JewishEncyclopedia. Gearchiveerd op 7 april 2023.
- ↑ [Christopher A. Faraone (The University of Chicago, USA), 'Protective Statues for Home and Workshop. The Evidence for Cross-Cultural Contact in the Greek Magical Papyri', in: Sabina Crippa and Emanuele M. Ciampini (ed.), Languages, Objects, and the Transmission of the Rituals. An Interdisciplinary Analysis on Ritual Practices in the Graeco-Egyptian Papyri (PGM), Edizioni Ca’ Foscari (ECF), 2017, pp. 59-78.
- ↑ Dr. H. ten Boom, EEN GEHEIME BROEDERSCHAP IN DE NEGENTIENDE EEUW TE ROTTERDAM, Rotterdams Jaarboekje, Reeks 09, jaargang 10 (1992), p. 175-191. Gearchiveerd op 26 september 2018.