Gabare

Een gabare of gabarre, van het Occitaans gabarra en het Grieks karabos (schelp), is een traditioneel Frans scheepstype bestemd voor goederenvervoer.

Maquette van een gabare uit de 18e eeuw in het Maison du marais poitevin

Le Port de Bordeaux et ses gabares, Manet (1871)

De term gabarre, gabare of courpet is in feite de aanduiding voor meerdere scheepstypes die in gebruik waren op de rivieren van Zuidwest Frankrijk zoals de Loire, Sèvre Niortaise, Charente, Dordogne en Garonne. De enige overeenkomst is dat het allemaal platbodems zijn, zoals gebruikelijk bij riviervrachtschepen, zodat ze ondanks geringe diepgang toch een grote lading kunnen vervoeren. Dikwijls konden deze boten ook gezeild worden. Een gebare had een lengte tussen veertien en twintig meter.

Op de Loire en de Charente, werden de scheepsrompen gebouwd met overlappende planken, op de andere rivieren werden de planken van de romp aansluitend tegen elkaar bevestigd. Op de Dordogne was Spontour (Soursac) een belangrijk productiecentrum van gabares. Hier werden jaarlijks drie- tot vierhonderd boten gebouwd. De vaart met gabares kende zijn hoogtepunt in de 18e en 19e eeuw.

Afhankelijk van de regio bestond de lading op de reis stroomafwaarts uit landbouwproducten, wijn, mineralen, bouwmateriaal en hout voor de tonnenmakerijen en scheepsbouw. Op de terugreis stroomopwaarts ging het vooral om zout, gedroogde vis en koloniale waren zoals koffie, suiker en specerijen. De boten werden dan getrokken. Ook kon de boot op de eindbestemming worden stukgeslagen waarna het hout werd verkocht en de bemanning te voet huiswaarts keerde.

Het riviertransport per gabare raakte in verval door de opkomst van de spoorwegen en verdween volledig in de eerste helft van de 20e eeuw. Later werd bij wijze van archeologisch onderzoek of voor toeristisch gebruik, op de Dordogne, Charente en Loire een aantal exemplaren herbouwd.

• 
  Een toeristengabare te Bergerac
• 
  Een gabare in herstelling, Salvettekaai te Bergerac
• 
  De gabare La Montjeannaiseop de Loire.
• 
  Straatnaambord verwijzend naar de schippers te Beaulieu-sur-Dordogne.

Bronnen, noten en/of referenties