Geslacht van verbindingsstukken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een mannelijke buis en een vrouwelijke schroefdop waar hij in past
Een stekker (mannelijk) en het stopcontact (vrouwelijk)

Het geslacht van verbindingsstukken betreft de manier waarop in onder andere de elektrotechniek en bouwkunde verbindingstukken als buizen en connectors worden aangeduid als respectievelijk “vrouwelijk” en “mannelijk”. In het Nederlandse taalgebied hoort men ook wel de Engelse termen “female” en “male”, of “vrouwtje” en “mannetje”.

Deze benamingen zijn kennelijk gebaseerd op de functies van geslachtsorganen bij mensen en dieren; vrouwelijke verbindingsstukken zijn de stukken waar de mannelijke in kunnen worden bevestigd. Zo is bijvoorbeeld een stopcontact “vrouwelijk” en de stekker die men erin kan steken “mannelijk”. Een andere manier om het geslacht van een verbindingsstuk te bepalen in de elektrotechniek is kijken welke richting de elektriciteit op gaat; die stroomt altijd van het vrouwelijke verbindingsstuk naar het mannelijke.

Bij stopcontacten voor netvoeding is steeds het onder spanning staande deel mannelijk. De reden is duidelijk: hierdoor worden aanraking en kortsluiting vermeden. Bij ongevaarlijke spanningen is aanraking geen probleem, maar kortsluiting, doordat het onder spanning staande deel met een metalen voorwerp in aanraking komt, soms wel.

Een ander voordeel van deze standaard is dat het onmogelijk wordt twee onder spanning staande delen met elkaar te verbinden. Een voedingskabel met twee mannelijke stekkers mag niet bestaan.

Bij andere verbindingen, bijvoorbeeld tussen audio- en videoapparatuur, heeft een snoer meestal mannelijke stekkers en een apparaat vrouwelijke chassisdelen. Nadeel daarvan is dat het mogelijk is twee uitgangen of twee ingangen met elkaar te verbinden. Zo'n verkeerde verbinding is niet gevaarlijk maar wel zinloos. Een ander nadeel is dat de verbindingssnoeren niet als verlengsnoer bruikbaar zijn.

In veel handleidingen en vaktaal wordt aan de code van een verbindingsstuk een "M" of "F" (van Male en Female) toegevoegd om aan te duiden of het om een mannelijk of vrouwelijk verbindingsstuk gaat.