Grote Markt (Nijmegen)
_P1060343.JPG)
De Grote Markt, Grootemarkt of Kruismarkt is het grote plein in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het plein heeft in de loop der tijd vele namen gekend, waaronder Cruys en Cruys Marct, vermoedelijk ontleend aan een kruis dat ter plaatse als zinnebeeld van het marktrecht heeft gestaan. Een andere populaire bijnaam was "Nijmeegse Forum Romanum"[1]
Omstreeks 1254 heette het plein "Hundisborch", later "Honsborch" (omstreeks 1410), genoemd naar Van Honsborch, een aanzienlijk geslacht dat volgens een protocol uit 1678 een huis en hofstede moet hebben bewoond bij het Sint-Stevenspoortje.
De centrale markt was eeuwenlang de Lage Markt in de Benedenstad (tegenwoordig nog een straat). De markt verhuisde in eerste instantie naar de Korenmarkt aan de Smidstraat, vervolgens naar de huidige locatie.[1][2]
Op 9 juli 1924 kreeg het plein bij besluit van de gemeenteraad officieel de naam "Groote Markt".
Tijdens de Tweede Wereldoorlog, bij het bombardement op de Nijmeegse binnenstad van 22 februari 1944, werden de zuidzijde van het plein en de directe omgeving daarvan zwaar getroffen en de bebouwing hier brandde volledig af. Onder meer de oude panden van Vroom & Dreesmann en HEMA werden geheel verwoest (bij de wederopbouw zijn hier nieuwe panden van dezelfde winkelketens voor in de plaats gekomen). Ongeveer een half jaar later kwam hier nog de schade als gevolg van Operation Market Garden bij.[3] De noordzijde van de Grote Markt bleef daarentegen goeddeels gespaard. De vooroorlogse bebouwing aan de noordzijde is als gevolg hiervan nog redelijk goed bewaard, terwijl de bebouwing aan de zuidzijde heden ten dage uitsluitend naoorlogs is.
Monumenten en markante plekken
[bewerken | brontekst bewerken]Het plein kent verschillende panden die aangewezen zijn als rijksmonument, waaronder de Boterwaag, het Sint-Stevenspoortje en verschillende woonpanden met winkel.
Op de Grote Markt staat ook een beeld van Mariken van Nieumeghen, de legendarische hoofdpersoon uit het gelijknamige mirakelspel.
Componist Willem Heijdt (1858-1928) heeft bijna zijn hele leven op Grote Markt 30 gewoond; dit pand stond op de plaats van Kannenmarkt 27 (1982).
Fotogalerij
[bewerken | brontekst bewerken]-
De Grote Markt omstreeks 1905 -
De wekelijkse markt -
De kerkboog (Sint-Stevenspoortje) naar de
Grote of Sint-Stevenskerk -
De Boterwaag -
Aquarel (van Frederik Hendrik Ampt). De Burchtstraat in de richting van Kelfkensbos gezien vanaf de Grote Markt, 1873. Op de achtergrond de oude Stadsschouwburg, die in 1935 is afgebroken -
Grote Markt, zicht richting Burchtstraat
_P1060337.JPG)
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Grote Markt op straatnamenlijst van de gemeente Nijmegen
- Overzicht Grote Markt op monumentenlijst Nijmegen
- ↑ a b Brinkhoff, Jan (1966). Rondom de Stevenstoren Nijmegen. Europese Bibliotheek, p. 111.
- ↑ Nijmegen Toen en Nu 'Lage Markt' (26 april 2015). Geraadpleegd op 8 oktober 2025.
- ↑ Eichelsheim, Co (1993). Nijmegen waar oorlogsgeweld overheerste. Het Streekboek, Nieuwkerken-Waas, p. 18.
