Hoger Instituut voor Schone Kunsten

Hoger Instituut voor Schone Kunsten
Algemeen
Afkorting	HISK
Officiële naam	Higher Institute for Fine Arts
Locatie	België
Opgericht	1885
Opgeheven	2023
Website	Officiële website
Portaal	Onderwijs

Het Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK) was een postacademisch opleidingsinstituut voor beeldende en audiovisuele kunstenaars in Vlaanderen, dat onder verschillende namen en in verschillende steden actief was van 1885 tot 2023.

Het HISK organiseerde in eerst in Antwerpen, dan in Gent een postgraduaat in de beeldende en later ook in de audiovisuele kunst.

Na twee jaar ontving de kunstenaar het certificaat 'Laureaat van het Hoger Instituut voor Schone Kunsten'. Sinds de zelfstandige doorstart zijn 327 laureaten uit 48 verschillende landen aan het HISK afgestudeerd.^[1]

Geschiedenis

Het instituut kent een lange voorgeschiedenis die teruggaat tot de oprichting van het Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten, Antwerpen (NHISKA) binnen de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen in 1885. De oprichting volgde op een Koninklijk Besluit van 27 maart 1885 dat de organisatie van de voortgezette hogere cyclus in de kunsten vastlegde. Het instituut bood zowel praktische als theoretische opleidingen aan voor kandidaat-laureaten in de beeldende kunsten en architectuur.

Na de afsplitsing van de architectuurafdeling in 1946 kreeg het instituut de naam Nationaal Hoger Instituut voor de Schone Kunsten (NHISK). De structuur van de opleiding bleef grotendeels ongewijzigd tot in de jaren 1970, toen werd besloten vaste docenten te vervangen door gastdocenten.

Met het Hogescholendecreet van 1994 verloor het NHISK zijn formele status als onderdeel van de Academie. Op initiatief van Willem Elias en Johan Swinnen werd het instituut voortgezet als een zelfstandige vzw onder de naam Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK). De nieuwe opleiding, die in 1996 van start ging, duurde twee jaar en was gebaseerd op drie pedagogische kernconcepten: technisch-artistieke voorbereiding, creatief-artistieke ontwikkeling en theoretische ondersteuning via gastdocenten en lezingen.

Na het vertrek van Johan Swinnen in 2004 werd de leiding van het HISK toevertrouwd aan een artistiek directeur met een mandaat van vijf jaar. De eerste directeur in dit nieuw systeem was Hans Martens.

In 2006 verhuist het HISK vanuit Antwerpen naar Gent, waar het zijn intrek neemt in de Leopoldskazerne.

Artistiek directeur Oscar van den Boogaard getuigde in 2016, na het einde van zijn termijn, getuige te zijn van "zwaar grensoverschrijdend gedrag, zwaar profitisme, denigrerend gedrag [en] seksisme."^[2] De raad van bestuur van het HISK verklaarde na een intern onderzoek in 2018 "geen vaststellingen [te] kunnen doen die de aanklachten of wantoestanden bewijzen."^[2]

In 2019 verhuisde het HISK binnen Gent. De administratie en ateliers bleven in de Leopoldskazerne, terwijl de werkplaatsen werden ondergebracht in een ander gebouw. In 2020 verwierf het instituut bovendien een bijkomende afdeling in de voormalige Gosset-fabriek in Sint-Jans-Molenbeek, bestemd als evenementen- en tentoonstellingsruimte.

In maart 2022 besloot de Vlaamse Regering om geen nieuwe beheersovereenkomst meer af te sluiten met het HISK, waardoor de structurele werking na 2023 werd stopgezet. In december 2023 presenteerde het instituut een laatste lichting laureaten in de tentoonstelling Worldlines. Vanaf 2024 zet het HISK zijn werking zonder structurele subsidies op non-actief. In het jaar van zijn 25-jarig bestaan richt het instituut zich op het heroriënteren van zijn missie en toekomst. Het tweejarige postgraduaatprogramma gold als het enige erkende postacademische kunstonderwijsprogramma in Vlaanderen, een rol die sindsdien nog niet opgevuld is.

Artistieke directies en hoofdcuratoren

Vanaf de oprichting van het NHISKA viel het bestuur samen met dat van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. Aan het hoofd van dit instituut stonden:

1885-1890 - Karel Verlat
1891-1900 - Albrecht De Vriendt
1901-1923 - Juliaan De Vriendt
1924-1936 - Emile Vloors
1936-1945 - Isidore Opsomer
1946-1946 - Constant Permeke
1946-1949 - Isidore Opsomer
1949-1962 - Julien Creytens
1962-1977 - Mark Macken
1977-1983 - Theo Van Looij
1983-1991 - Gerard Gaudaen
1991-1992 - Walter Villain
1992-1994 - Johan Swinnen

Na de oprichting van HISK vzw werd deze organisatie geleid door:

1996-2004 - Johan Swinnen
2006-2010 - Hans Martens
2010-2016 - Oscar Van den Boogaard
2017-2018 - Elena Sorokina
2019-2020 - Daniella Géo
2021 - Pieter Vermeulen, Sam Steverlynck en Anne Pontégnie
2022 - Luk Lambrecht, Sophie Lapalu en Yann Chateigné
2023 - Sébastien Pluot

Alumni

NHISKA (1885-1946)

Externe link

hisk.edu

Bronnen, noten en/of referenties

↑ (en) Artists. HISK. Geraadpleegd op 15 oktober 2025.
1 2 NWS, VRT, Oscar van den Boogaard haalt uit naar Crevits: "Ze wou niet praten over grensoverschrijdend gedrag in Gentse hogeschool" | VRT NWS: nieuws. VRTNWS (4 maart 2018). Geraadpleegd op 15 oktober 2025.

[1] (en) Artists. HISK. Geraadpleegd op 15 oktober 2025.

[:0-2] 1 2 NWS, VRT, Oscar van den Boogaard haalt uit naar Crevits: "Ze wou niet praten over grensoverschrijdend gedrag in Gentse hogeschool" | VRT NWS: nieuws. VRTNWS (4 maart 2018). Geraadpleegd op 15 oktober 2025.

[1]

[2]