Hollandse Signaalapparaten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Hollandse Signaalapparaten (in de wandelgang Holland Signaal of kortweg Signaal) was een bedrijf in Hengelo dat militaire elektronische toepassingen, zoals radarapparatuur, maakte. Tegenwoordig is het als Thales Nederland onderdeel van de Thales Groep.

Het bedrijf werd in 1922 opgericht onder de naam: NV Hazemeijers fabriek van Signaalapparaten. Deze oprichting is voortgekomen uit de wens van de Koninklijke Marine om Hr. Ms. Sumatra (1926) en Hr. Ms. Java van vuurleiding te voorzien. Het beste systeem hiervoor was een Duits systeem, dat echter vanwege het Verdrag van Versailles niet meer geproduceerd mocht worden, aangezien Duitsland geen defensie-industrie meer mocht bezitten. Dit werd omzeild doordat de fabrikant, Siemens & Halske, in Den Haag een schaduwfirma oprichtte, de Internationale Patenthandel (IPATH) geheten. Via de constructie van de Koninklijke Marine, de IPATH en de firma Hazemeijer werd dit omzeild en kwam de voorloper van Signaal tot stand.

De Duitsers zorgden er wel voor wel dat ze de volledige zeggenschap kregen. Niet alleen was de directie volledig Duits, ook het vakpersoneel bestond vrijwel uitsluitend uit Duitsers. In de jaren voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog trachtte de marine dat te veranderen door een assistent-directeur te benoemen, Ltz. Jules Schagen van Leeuwen, die in 1936 in dienst kwam en in 1939 zelfs directeur van Hazemeijer werd. Hij stelde een aantal tekeningen en documenten veilig voordat hij naar Engeland vluchtte. In Engeland kreeg hij contact met Max Staal, een eveneens gevluchte ingenieur die bij het Physisch Laboratorium in Den Haag werkte, dat aan bewapening werkte. Er waren op dat moment in Nederland vier radarinstallaties, waarvan er twee naar Engeland werden verscheept. Hr. Ms. Isaac Sweers (1941) had de eer om door Max Staal als niet-Engels schip met een radarinstallatie te worden uitgerust. Dit schip werd door de Duitsers getorpedeerd.

De nazi's kregen de fabriek Hazemeijer Signaal vrijwel ongeschonden in handen en de fabriek werkte door en breidde uit van 886 naar 1298 personeelsleden in 1944. In maart 1944 werd de fabriek getroffen door een Geallieerd bombardement, terwijl de bezetter bezig was de fabriek leeg te halen en de inventaris naar Werdau en Sassenheim te verhuizen. Toen Schagen van Leeuwen in 1945 terugkwam trof hij een leeggeroofde fabriek zonder personeel aan: dat was naar Duitsland gevlucht of gevangengenomen.

Philips[bewerken]

Thales Hengelo

Na de bevrijding werd het bedrijf door de Nederlandse regering overgenomen en in 1946 onder de naam Signaal door Philips. Het bedrijf maakte toen vooral vuurleidingsapparatuur. Signaal werd ondergebracht in de Hoofdindustriegroep TDS (Telecommunicatie Defensie Systemen). In 1948 kwam Max Staal naar Signaal; zijn taak was om de Nederlandse marineschepen met radar uit te rusten. Vele nieuwe marineschepen werden gebouwd, mede onder invloed van de Koude Oorlog.

In 1947 werd een nevenvestiging in Almelo opgericht. Tijdens de Koreaanse Oorlog nam de personeelssterkte van Signaal toe van 1200 tot enkele duizenden. Radarvuurleidingsapparatuur, waaronder de Goalkeeper, werd ontwikkeld en het accent verschoof van mechanische precisie-apparatuur naar elektronica. Onderdelen zoals klystrons werden door Philips geleverd. Ook de Koninklijke Landmacht plaatste orders voor vuurleidingssystemen.

Signaal maakte na de Tweede Wereldoorlog ook computers, die de vuurleidingssystemen moesten ondersteunen. Toen op de markt geleidelijk aan computers beschikbaar kwamen die ook onder militaire omstandigheden konden worden ingezet, verplaatste de aandacht zich van hardware- naar software-ontwikkeling.

Naast de vestiging te Almelo was er ook een vestiging in Apeldoorn (afgekort HSA), waar met name civiele radar-, computer- en communicatiesystemen werden geproduceerd: Air Traffic Control-systemen voor luchthavens (waaronder Schiphol) en Vessel Traffic Management-systemen voor zeehavens (waaronder de Nieuwe Waterweg en Rotterdam). Signaal was bovendien gevestigd in Den Haag (het voormalige bedrijf Van der Heem), waar voornamelijk sonarapparatuur werd geproduceerd, en in Gronau (Duitsland).

In 1977 werkten bij Signaal 3200 mensen. In 1991 waren dat er 4000.

Overnames en huidige naam[bewerken]

Signaal werd in 1990 overgenomen door het toenmalige Thomson-CSF, dat later is opgegaan in de Thales Groep. De vestiging in Hengelo heet tegenwoordig Thales Nederland.

Norma[bewerken]

In 2008 werd de mechanica-afdeling van het bedrijf (bekend onder de naam MPM) overgenomen door Norma Holding, waarna het onder de naam Norma MPM voortgezet werd. Norma MPM telt ongeveer 200 medewerkers.