Livre

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De livre of libra was een Franse munteenheid tot 1795. Het was de naam van zowel het muntstuk als de munteenheid.

De rekenmachine van Blaise Pascal toont een rij tientallige wieltjes, maar de twee rechter wieltjes zijn 20- en 12-tallig, voor de sous en deniers

Geschiedenis[bewerken]

Oorsprong[bewerken]

De livre was ingesteld door Karel de Grote als een eenheid gelijk aan een pond zilver. Hij werd onderverdeeld in 20 sous (ook wel sols), van elk 12 deniers.

Het woord livre kwam van het Latijnse woord libra, een Romeinse eenheid van gewicht. Het woord betekent ook pond (gewicht of munteenheid). Het woord sou wordt in het Frans tot heden gebruikt in de betekenis stuiver - het twintigste deel van de munteenheid.

Het systeem van de livre en de denier diende als model voor vele Europese munten, waaronder het Britse pond, de Italiaanse lire, de Spaanse dinero en de Portugese dinheiro.

De eerst bekende livre was de livre carolienne. Aanvankelijk werden enkel deniers geslagen, maar later werden ook grotere stukken geslagen. In verschillende regio's konden deze verschillen van gewicht en kwam men ook tot verschillende waarden van livres.

Late middeleeuwen[bewerken]

Na de terugkeer van Lodewijk IX van de kruistochten werd het slaan van munten enkel nog gedaan door het koningshuis. Hier werd de eerste gouden écu die een waarde had van de "livre tournois" en de Franse denier.

Tussen 1360 en 1641 werden livre tournois geslagen onder de naam Franse frank. De naam werd in de volksmond gebruikt voor 1 livre tournois maar werd nooit gebruikt op munten of biljetten.

In 1549 werd door de wet bepaald dat de livre tournois moest gebruikt worden in alle officiële documenten en contracten. In 1577 echter werd de écu, de Franse gouden munt, als officiële munteenheid ingevoerd om in 1602 terug plaats te ruimen voor de livre.

17de eeuw[bewerken]

Lodewijk XIII stopte met het slaan van de frank in 1641 en verving deze door de zilveren ecu en de gouden Louis d'or. Deze munten schommelde van waarde tegenover de livre tussen 5 en 6 livre tot in 1726 het werd vastgelegd op 6 livres.

In 1667 werd de Parijse livre afgeschaft en bijna uitsluitend nog de livre tournois overbleef.

18de eeuw[bewerken]

La Banque Royale-10 livres Tournois (1720)
Assignat République Française-400 livres (1792)

In 1701 werd het eerste Franse bankbiljet gedrukt en het in livres uitgedrukt. Door overproductie hield de munt zijn waarden tegenover zilver niet en crashte de "Koninklijke bank" in 1720 waardoor de biljetten waardeloos werden. Meer info John Law over dit systeem).

In 1726 werd door Lodewijk XV's minister Kardinaal Fleury een systeem van monetaire stabiliteit ingevoerd. 8 ounces goud was 740 livres, 9 sols waarde, 8 ounces silver was 51 livres, 2 sols, 3 deniers waard. Hierdoor werd een strikte omrekenkoers van goud en zilver gebruikt en ook voor de munten die in die tijd cirkuleerden:

  • Louis d'or (gouden munt) = 24 livres (Hierdoor werd ook de halve en de dubbel Louis gepaald als 12 en 48 livres)
  • écu (zilveren munt) = 6 livres (hierdoor werd ook de ½, ¼ and ⅛ écu bepaald als 60, 30 en 15 sols)
  • koperen munt van 1 en 2 sols en 6 en 3 deniers

Opmerkelijk is dat een stuk van 1 livre niet in omloop was.

In 1776 werd papieren geld opnieuw ingevoerd door de "Caisse d'Escompte" uitgedrukt in livres. Deze werden tot 1793 gebruikt.

De laatste munten in de livre-munteenheid werden gemaakt in het tweede jaar van de republiek (1794) om in 1795 plaats te maken voor de Franse frank die toen 1 livre 3 deniers waard was.

Na 1795[bewerken]

De livre bleef het wettelijk betaalmiddel op de Kanaaleilanden tot men in 1834 door de voorraad munten was en men het Jerseypond aanvaardde als betaalmiddel.

Vandaag wordt in het Baskisch de Franse frank nog steeds de libera genoemd.