Metroniem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een metroniem (van Oudgrieks μήτηρ, moeder), metronymicum of moedersnaam is een familienaam die afgeleid is van de voornaam van de (stam)moeder. Het is een vorm van een afstammingsnaam.

Enkele metroniemen zijn:

  • Aafjes, Aagtjens van Aafje[1]
  • Beelen of Belen, op basis van Isabel, Isabelle of Mabelia
  • Bijl, Byl, Byl(l)e, Beils, Beyl(s), Byls, Bijls - verkorte vorm van de voornaam Belia/ Bilia uit Sibylla of Amabil(i)a
  • Cleiren van Clara[1]
  • Hillegonds kind van Hillegonde. Deze achternaam is in Nederland waarschijnlijk verdwenen maar komt in de VS nog wel voor.[2]
  • Jut of Jutte, naar Judith.
  • Keunen, Coenen van Cunera of Cunegond(e)
  • Mariën, van Maria[3]
  • Neeske(n)s van Agnes
  • Siborg(h)s, Sieborgs, Ci(e)borgs, Sibourg, Cibour, Cibos - van de voornaam Sib(e)rig of Siebrig uit de Germaanse voornaam Sigi(s)-burg
  • Toria, van Victoria[3]
  • Truyens[1] van Gertruida

Ontstaan[bewerken]

Een metroniem ontstaat net als een patroniem als me verschil wil maken tussen twee personen met dezelfde voornaam. Dan wordt achter de voornaam een aanduiding geplaatst. Een voorbeeld uit het Middelnederlands is de aanduiding riquaerd lisen zuene, dat Rijkward, de zoon van Lise betekent.[4] De uitgang -n achter Lise is de genitief. Metroniemen eindigen dan ook vaak op -en of -n, maar ook wel op -in[5], zoals Lentin. Soortgelijke partroniemen eindigen op sen, zoals Jansen.

Daarnaast komen achternamen voor met de vorm Van Lysebetten.[6] Dit duidt aan dat de persoon "Van Liesbeth" is. Ook namen als Verbelen of Verleyen kunnen duiden op een metroniem.[7] Ver is een verkorting van vrouw of vrouwe.[6] Echter niet alle namen die met "ver" beginnen zijn metroniemen.

Toen iedereen in Nederland in de Franse tijd een achternaam moest aannemen werd vaak gekozen voor een patroniem, soms ook voor een metroniem.

IJsland[bewerken]

de namen in IJsland zijn meestal gebaseerd op het patroniem, pasgeborenen krijgen een naam die is afgeleid van de naam van hun vader. Als de vader het kind bij de geboorde echter niet wil erkennen, krijgt het kind een metroniem. Het is daar echter ook mogelijk om voor een metroniem te kiezen.[8]