Notenbalk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een notenbalk is een basiselement in standaard muzieknotatie. De notenbalk bestaat meestal uit 5 evenwijdige horizontale lijnen op gelijke afstand waarop, voor de schriftelijke weergave van muziek, noten en andere muziektekens genoteerd kunnen worden. Uitbreiding van de 5 lijnen is mogelijk door toevoeging één of meer extra hulplijntjes.

De lijnen en de tussenruimten staan elk voor een relatieve toonhoogte; hoe hoger de plaats op de balk hoe hoger de toon. Voor één van de lijnen van een notenbalk wordt door middel van een muzieksleutel de toonhoogte als referentie vastgelegd. Afhankelijk van de toonsoort worden vooraan de notenbalk nog zogenaamde voortekens geplaatst die de toonhoogte van bepaalde lijnen verhogen (kruisteken ♯ ) of verlagen (molteken ♭.)

De notenbalk is ontstaan door toevoeging van eerst een, dan drie en vier en uiteindelijk vijf lijnen aan het neumenschrift, dat oorspronkelijk geen exacte aanduiding van intervallen of toonhoogte kende.

Op de notenbalk wordt iedere toon van een toonladder op een eigen plek genoteerd. Omdat in een toonladder de toonafstanden niet steeds even groot zijn - er kunnen zowel hele als halve afstanden voorkomen - is ook aan de positie op de notenbalk van twee verschillende noten niet zonder meer te zien hoe groot de onderlinge toonafstand is. Het notenschrift - en daarmee de notenbalk - is oorspronkelijk bedoeld voor notatie van zangpartijen.

De notenbalk is ontstaan tegen het jaar 1000. Er werd namelijk steeds meer in kerken gezongen en men zocht een eenduidige muzieknotatie. De vinding wordt toegeschreven aan Guido van Arezzo.

Balk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.png

De lijnen van de vijflijnige notenbalk worden van onder naar boven geteld.

Eigenlijk is de vijflijnige notenbalk slechts een deel van een groter geheel, namelijk de elflijnige notenbalk. 11-lijnig systeem.png

Alternatieve manieren om muziek te noteren zijn tabulatuur en klavarskribo.