Notenbalk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een notenbalk is een basiselement in standaard muzieknotatie. De notenbalk bestaat meestal uit 5 evenwijdige horizontale lijnen op gelijke afstand waarop, voor de schriftelijke weergave van muziek, noten en andere muziektekens genoteerd kunnen worden. Uitbreiding van de 5 lijnen is mogelijk door toevoeging een of meer extra hulplijntjes. De lijnen van de vijflijnige notenbalk worden van onder naar boven geteld.

Eigenlijk is de vijflijnige notenbalk slechts een deel van een groter geheel, namelijk de elflijnige notenbalk. 11-lijnig systeem.png

De lijnen en de tussenruimten staan opeenvolgend voor de stamtonen A t/m G; hoe hoger de plaats op de balk hoe hoger de toon. Voor een van de lijnen van een notenbalk wordt door middel van een muzieksleutel een van de stamtonen als referentie vastgelegd, waarna ook voor de overige lijnen en tussenruimten vastligt welke stamtoon daarmee overeenkomt. Afhankelijk van de toonsoort worden vooraan de notenbalk nog zogenaamde voortekens geplaatst die de toonhoogte van bepaalde lijnen verhogen (kruisteken ♯ ) of verlagen (molteken ♭.) Door plaatsing van een noot op een lijn of in een tussenruimte wordt aangegeven dat de daarmee overeenkomende stamtoon, al dan niet verhoogd of verlaagd, gespeeld moet worden.

De notenbalk is ontstaan door toevoeging van eerst een, later drie en vier en uiteindelijk vijf lijnen aan het neumenschrift, dat oorspronkelijk geen exacte aanduiding van intervallen of toonhoogte kende.

Op de notenbalk wordt iedere toon van een toonladder op een eigen plek genoteerd. Omdat in een toonladder de toonafstanden niet steeds even groot zijn - er kunnen zowel hele als halve afstanden voorkomen - is ook aan de positie op de notenbalk van twee verschillende noten niet zonder meer te zien hoe groot de onderlinge toonafstand is. Het notenschrift - en daarmee de notenbalk - is oorspronkelijk bedoeld voor notatie van zangpartijen.

De notenbalk is ontstaan tegen het jaar 1000. Er werd namelijk steeds meer in kerken gezongen en men zocht een eenduidige muzieknotatie. De vinding wordt toegeschreven aan Guido van Arezzo.

Balk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.pngBalk.png

Alternatieve manieren om muziek te noteren zijn tabulatuur en de klavarskribomethode.