Pegasus (raket)
| Pegasus | ||
|---|---|---|
 | ||
| Algemeen | ||
| Type | Air-to-orbit | |
| Producent | Orbital Sciences Orbital ATK Northrop Grumman | |
| Land | Verenigde Staten | |
| Productiejaren | 1990-2026 | |
| Gebruikers | NASA, USAF, Commercieel | |
| Varianten | Pegasus Pegasus XL | |
| Maten | ||
| Diameter | 1,27m (XL) | |
| Lengte | 16,9m (XL) | |
| Trappen | 3 à 4 | |
| Nuttige lading | ||
| Nuttige lading LEO | 450 kg | |
| Lanceergeschiedenis | ||
| Lanceerbasis | startbaan | |
| Aantal lanceringen | 46 | |
| Succesvol | 41 | |
| Eerste vlucht | 5 april 1990 | |
| Laatste vlucht | 3 juli 2026 | |
| 1ste trap | ||
| Brandstof | Vast | |
| 2de trap | ||
| Brandstof | Vast | |
| 3de trap | ||
| Brandstof | Vast | |
| 4de trap | ||
| Brandstof | Hypergool | |
Pegasus en de iets grotere Pegasus XL waren draagraketten voor kunstmatige satellieten die werden ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf Orbital Sciences Corporation (2015 t/m 2018 Orbital ATK en vanaf juni 2018 Northrop Grumman Innovation Systems en sinds 1 januari 2020 Northrop Grumman Space Systems). Het was de eerste succesvol commercieel ontwikkelde raket voor ruimtevaart en tevens de eerste draagraket die vanaf een vliegtuig werd gelanceerd. Het was een drie- of viertrapsraket die kunstmanen tot 450 kg in een lage omloopbaan rond de aarde kan brengen (van circa 200 tot 1400 km, afhankelijk van het gewicht van de lading). De raket werd tussen 1990 en 2026 46 keer gelanceerd, waarvan 41 keer met succes.
De eerste vlucht met de Pegasus vond plaats op 5 april 1990 met Balls 8, een Boeing B-52 van NASA, als draagvliegtuig. Dit gebeurde vanaf het Dryden Flight Research Center in Californië. Balls 8 werd eerder ook gebruikt voor de airdrops van de X-15. Sinds 1992 gebruikt Orbital Sciences en opvolgende bedrijven een Lockheed L-1011 TriStar als draagvliegtuig. De Pegasusraket wordt onder de buik van dit vliegtuig met de koosnaam "Stargazer" naar een hoogte van circa 12 km gebracht en daar losgelaten, waarna vijf seconden later de raketmotor van de eerste trap wordt gestart. De huidige versie van de raket, die sinds 2000 in gebruik is, is de Pegasus XL met een totaalgewicht van ca. 23.100 kg; de lengte is 16,9 m, de diameter 1,27 m. De raket heeft een deltavleugel met een spanwijdte van 6,7 m. De drie raketmotoren die achter elkaar ontstoken worden, werken met een vaste brandstof; een vierde trap met hydrazine als vloeibare brandstof is een optie.
Een belangrijk voordeel van een airdrop-lancering is dat het vanaf iedere breedtegraad onder iedere hoek kan gebeuren waardoor het bereiken van de juiste baan om de aarde weinig ingewikkelde stuurbewegingen vereist.
Met Pegasus hebben tot 46 lanceringen plaatsgevonden, waarbij vaak meerdere satellieten in een omloopbaan werden gebracht. De laatste 32 lanceringen op rij waren succesvol. In de jaren 1990 mislukte echter enkele lanceringen. Klanten waren onder andere NASA, NOAA, het Amerikaanse ministerie van Defensie en ORBCOMM (satellieten voor datacommunicatie). Er werden in de laatste 15 jaar slechts zes Pegasusraketten gelanceerd. Toch was Northrop Grumman midden jaren 2010 nog niet van plan de Pegasus en Pegasus XL te uitfaseren.[1]
Paul Allens bedrijf Stratolaunch werkte van 2012 tot en met 2015 samen met Orbital aan de ontwikkeling van een krachtiger versie, de Pegasus II. Dit ontwerp kwam echter niet goed van de grond en werd geannuleerd. Daarna was Stratolaunch van plan om in eerste instantie Pegasus XL aan te kopen om met hun eigen vliegtuig, de Stratolaunch te lanceren. Stratolaunch raakte echter in 2019 in zwaar weer. Twee reeds aangekochte Pegasus werden daarop door Northrop Grumman teruggekocht en kwamen beschikbaar voor klanten.[2]
Op 3 juli 2026 werd de laatste Pegasus XL gelanceerd. Deze bevatte een experimentele LINK satelliet, van het in Arizona gevestigde Katalyst Space Technologies dat de ruimtetelescoop Swift naar een hogere baan moet stuwen.[3]
Concurrentie
[bewerken | brontekst bewerken]Ook Virgin Orbit had met de LauncherOne een soortgelijke raket in ontwikkeling. Dat bedrijf ging echter na een aantal mislukte lanceringen failliet. Daarnaast leek er sinds jaren 2010 een wildgroei aan New Space-bedrijven te zijn die lichte goedkopere lanceersystemen in de markt willen gaan zetten om op de smallsat- en CubeSat-markt in te spelen. Er werden en worden sinds 2015 veel raketten in deze lichte klasse ontwikkeld, maar vaak wordt de ontwikkeling vervroegd gestopt door uiteen lopende oorzaken.
De Pegasus is gezien de geringe vrachtcapaciteit, met een prijskaartje van 40 miljoen dollar per lancering (in 2021) een duur lanceersysteem. Northrop Grumman verloor eerder, toen de lanceerprijs 56 miljoen dollar was, aanbestedingen aan de Falcon 9 van SpaceX die niet alleen veertig maal zo veel vracht in de ruimte kan brengen, maar met een reeds gebruikte booster op dat moment zesmiljoen dollar goedkoper was. Andere concurrentie is vooral te verwachten van een bedrijf als Firefly Aerospace met hun Alpha-raket en Rocket Lab met de Electron.
- ↑ Orbital ATK has no plans to phase out seldom-used Pegasus rocket
- ↑ (en) Stephen Clark, Rockets purchased by Stratolaunch back under Northrop Grumman control, Spaceflight Now, 11 oktober 2019
- ↑ (en) Josh Dinner, NASA launches rescue mission to save Swift space telescope from burning up in Earth's atmosphere. Space.com (3 juli 2026). Geraadpleegd op 4 juli 2027.