SpaceX

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
SpaceX
SpaceX
Motto of slagzin "Revolutionizing access to space"
Oprichting 2002
Sleutelfiguren Elon Musk (CEO en CTO)
Gwynne Shotwell (President)[1]
Tom Mueller (Raketmotor ontwerper)
Hoofdkantoor Hawthorne, Californië
Werknemers +/- 4000 in 2015
Producten Falcon 1 - lichtgewichtklasseraket (buiten gebruik)
Falcon 9 - mediumklasseraket,
Falcon Heavy - heavyliftklasseraket,
Dragon - vrachtruimteschip,
Dragon v2 - bemand ruimteschip
Sector Ruimtevaart
Website www.spacex.com
Portaal  Portaalicoon   Economie
Dragon CRS2 nadert het ISS

SpaceX (officieel Space Exploration Technologies Corp.) is een Amerikaans bedrijf voor ruimtetransport, gevestigd in Hawthorne, Californië. Het ontwikkelde de Falcon 1- en Falcon 9-raketten, met het doel deze te gebruiken als herbruikbare lanceerraketten. Het ontwikkelde ook het Dragon-ruimtetuig dat met Falcon 9-raketten in een baan om de aarde kan gebracht worden. SpaceX ontwerpt, test en produceert de meeste onderdelen zelf, waaronder de Merlin-, Kestrel-, Draco-, de SuperDraco en Raptorraketmotor.

SpaceX won in december 2008, net als Orbital Sciences Corporation (nu Orbital ATK), een Commercial Resupply Services (CRS)-contract. Dat van SpaceX is voor minstens 12 missies om goederen naar en van het Internationaal ruimtestation ISS te verzenden. Opvallend aan SpaceX is dat het veel lagere lanceerprijzen in rekening brengt dan de concurrentie en anders dan de concurrentie volledig in Amerika gebouwde raketten en ruimtevaartuigen levert.

Geschiedenis[bewerken]

SpaceX werd in juni 2002 opgericht door Elon Musk, mede-oprichter van PayPal, die tegen maart 2006 $100 miljoen ingebracht had van zijn eigen geld.[2] In eerste instantie werd de Falcon 1-lichtgewichtraket ontwikkeld. Na drie mislukte lanceringen in 2006, 2007 en 2008 met de slecht werkende Merlin-B-raketmotor, lukte het SpaceX in 2008 en 2009 met de toen nieuwe Merlin-C-raketmotoren twee maal een vracht in een baan om de aarde te brengen met een Falcon 1.

Na deze laatste Falcon 1-lancering stopte SpaceX met de Falcon 1 ten behoeve van de Falcon 9 (v1.0) die gebruikmaakt van 9 Merlin-C-raketmotoren in de eerste trap.

In december 2010 werd SpaceX het eerste privébedrijf dat met succes een ruimtetuig (een Dragon) kon lanceren, in een baan om de aarde brengen en terugbrengen.[3]

Op 22 mei 2012 werd de eerste Dragon-capsule gelanceerd met als bestemming het ISS. Op 24 mei werd deze capsule aan het ISS gekoppeld door André Kuipers. Op 31 mei 2012 werd de capsule losgekoppeld van het ISS en kwam de Dragon in de Grote Oceaan neer op de coordinaten: 27N, 123E. Dit was echter een testvlucht, bedoeld om de boordsystemen te testen. Het toestel was vrijwel leeg. Een tweede vlucht vond plaats op 8 oktober 2012, waarna het toestel op 10 oktober aan het ISS koppelde.[4]

Een krachtiger raketmotor (Merlin-D) werd ontwikkeld en na vijf Falcon 9 v1.0-lanceringen werd de grotere en krachtiger Falcon 9 v 1.1 in gebruik genomen.

In april 2015 was de zesde Dragon-bevoorradingsmissie (SpaceX CRS-6). En zijn er 20 succesvolle Falcon-raketlanceringen geweest.[5]

SpaceX-lanceerontploffing

Op 28 juni 2015 had SpaceX een zware tegenslag doordat de tweede rakettrap van de negentiende Falcon 9 die Dragonmissie CRS7 naar het ISS stuurde ontplofte. Hierna werden alle lanceringen lopende het onderzoek naar de oorzaak voorlopig uitgesteld. De oorzaak van de mislukte lancering werd al gauw gevonden in het breken van een slecht gebouwde steunstang, waardoor een kettingreactie in de zuurstoftank van de tweede rakettrap plaatsvond wat het uiteenvallen van de tweede trap tot gevolg had. Alle steunstangen worden voortaan aan steviger tests onderworpen. SpaceX maakte zijn "return to flight" op 21 december 2015 met een verbeterde Falcon 9 v1.1 full thrust, en wist in die missie elf communicatie satellieten in de ruimte te brengen, en voor het eerst de boostertrap te laten landen.

In ontwikkeling[bewerken]

SpaceX heeft een aantal raketten, ruimtevaartuigen en gerelateerde projecten in ontwikkeling.

Falcon Heavy[bewerken]

SpaceX' Falcon raketfamilie (v.l.n.r.):
Falcon 1 met fairing
Falcon 9 v1.0 met Dragon spacecraft
Falcon 9 v1.0 met fairing (heeft nooit gevlogen)
Falcon 9 v1.1 R met Dragon spacecraft
Falcon 9 v1.1 R met fairing
Falcon 9 v1.1 met fairing
Falcon Heavy R met fairing
Falcon Heavy met fairing

Anno 2015 werkt SpaceX aan de realisatie van de heavyliftraket Falcon Heavy, de krachtigste raket sinds de Saturn V, die net als de Falcon 9 op de Merlin D-raketmotor gebaseerd is. Goed bekeken is de Falcon Heavy een Falcon 9 met drie boostertrappen [6]. De lanceringen van de Falcon Heavy zullen plaatshebben vanaf Cape Canaverals lanceerplatform 39a, waar eerder spaceshuttles en Saturnraketten werden gelanceerd[7]. Een eerste proefvlucht wordt verwacht in april 2016.

Herbruikbaarheid van raketten[bewerken]

SpaceX werkt ook aan het op land laten landen van de boostertrappen van de Falcon 9 (en Falcon Heavy-raketten). Voor dit doeleinde werd wegens de beperkte kracht van de Falcon 9 1.1 in eerste instantie op een platform in oceaan gepoogd te landen. Dat is al drie keer mislukt, twee keer in 2015, één keer in 2016. De geüpgraded Falcon 9 v1.1FT is echter instaat om naar de van NASA geleasede Landing Zone 1 (voorheen Launch Complex 13) op Cape Canaveral terug te vliegen en aldaar te landen. Er zijn enkele mislukte pogingen tot landing gedaan en SpaceX leek bij iedere poging een stap dichter bij een succesvolle landing te komen[8]. Op 21 december 2015 slaagde SpaceX er voor het eerst in een Falcon 9-booster te laten landen. Dit gebeurde op Landing Zone 1. Dat deze ontwikkeling nog niet klaar is bleek enkele weken later toen op 17 januari 2016 een landende Falcon 9 door een van de poten (die door onbekende redenen niet goed vastgeklikt was) van het landingsgestel zakte, omviel en explodeerde. Twee dagen later melde Elon Musk op Twitter dat hij verwacht dat 70 procent van de landingen in 2016 zal slagen. En in 2018 verwacht hij een slagingspercentage van 90 procent.

Het doel van herbruikbaarheid is om de kosten van een lancering te beperken tot brandstof en onderhoud. Wat de prijs van een lancering van nu ongeveer 60 miljoen dollar naar enkele miljoenen zou terugbrengen.

Dragon v2[bewerken]

Er wordt ook gewerkt aan een bemande versie van de Dragon, genaamd Dragon v2, die per vlucht zeven personen van en naar het ISS moet vervoeren. De Dragon v2 zal op land landen met behulp van kleine raketmotoren. In 2015 wonnen SpaceX en Boeing het Commercial Crew-contract van NASA. En werden door NASA reeds twee vluchten geboekt. Een vracht versie van de Dragon V2 zal in de toekomst de huidige dragon vervangen.

Eigen lanceerbasis[bewerken]

SpaceX bouwt in Boca Chica bij Brownsville Texas een eigen lanceerinrichting. Het is de bedoeling dat alle typen SpaceX-raketten hier gelanceerd kunnen worden [9]. SpaceX leaset ook lanceerplaatsen op Cape Canaveral (platform 40 voor de Falcon 9 [10] en platform 39a voor de Falcon Heavy en bemande Falcon 9/Dragon v2-missies) en Vandeberg Airforce Base[11].

Raptor[bewerken]

SpaceX werkt voor de langere termijn aan de Raptor-raketmotor. Deze moet anders dan eerdere raketmotoren op methaangas en vloeibare zuurstof werken en de kracht van 6 Merlin D-motoren hebben. De brandstof-krachtverhoudingen van de Raptor zou de effectiefste ooit moeten worden en daarmee het record van de Merlin-D moeten overtreffen. Deze raketmotoren zijn bedoeld om Mars-raketten of extreem grote ladingen mee te lanceren. Op 13 januari 2016 kreeg SpaceX een subsidie van 61.392.710 Amerikaansedollar van het Pentagon toegewezen om een prototype van de vacuüm-versie van de Raptor te ontwikkelen en bouwen. Dit om Amerika voor de toekomst onafhankelijk van buitenlandse leveranciers te maken voor raket technologie. [12]

MCT en BFR[bewerken]

SpaceX ontwikkelt een systeem om zo'n honderd passagiers naar Mars te kunnen vervoeren. Dit ruimteschip staat bekend onder de werktitel Mars Colonial Transporter. Ook ligt er voor dit doeleinde een draagraket op de tekentafel onder de werknaam BFR. Elon Musk gaf in een interview te kennen dat BFR voor "Big Fucking Rocket" staat en dat er in de toekomst nog een officiële naam voor deze zeer grote raket komt. Hij verwacht beide concept ontwerpen in de loop van 2016 te presenteren. [13]

Satelliet-internet[bewerken]

SpaceX ontwikkelt satellieten zo groot als een pizzadoos waarmee overal op aarde toegang tot het internet moet zijn. Google heeft dit project voor één miljard dollar gefinancierd. Er zouden zo'n vierduizend van deze mini-satellieten gelanceerd moeten worden[14][15]. Hiermee begeeft SpaceX zich voor het eerst op het gebied van satellietbouw.

Galerij[bewerken]

Externe link[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. "Gwynne Shotwell: Executive Profile & Biography", Business Week, 8 juli 2011. Geraadpleegd op 8 juli 2011.
  2. Wayne, Leslie. "A Bold Plan to Go Where Men Have Gone Before", The New York Times, 5 februari 2006. Geraadpleegd op 8 oktober 2009.
  3. Bates, Daniel. "Mission accomplished! SpaceX Dragon becomes the first privately funded spaceship launched into orbit and guided back to earth", The Daily Mail, 9 december 2010. Geraadpleegd op 8 juli 2011.
  4. Vrachtschip bij ISS Telegraaf.nl, geraadpleegd op 10 oktober 2012
  5. http://spacexstats.com/previous.php SpaceX Stats - previous launches
  6. De Falcon Heavy op de wesite van SpaceX
  7. Spaceflight Insider over de verbouwing van LC39a
  8. SpaceX over herbruikbaarheid van raketten
  9. artikel over SpaceX' Brownsville Spaceport
  10. http://www.spacex.com/media-gallery/detail/1662/991 SpaceX LC40
  11. http://www.spacex.com/about/capabilities SpaceX - Capabilities & Services
  12. http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/642983 Persbericht van het Pentagon inzake raketmotor ontwikkelingssubsidies.
  13. http://www.gq.com/story/elon-musk-mars-spacex-tesla-interview?utm_source=10370 Interview met Elon Musk over oa Mars kolonisatie.
  14. http://uk.businessinsider.com/spacex-satellite-program-brings-global-internet-access-2015-9?utm_content=buffer65be9&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer?r=US&IR=T business insider over satelliet internet van Spacex
  15. http://techcrunch.com/2015/01/20/spacex-raises-1-billion-in-new-funding-from-google-and-fidelity/ techcrunch over Googles investering in SpaceX internet