SpaceX

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
SpaceX
SpaceX
Motto of slagzin "Revolutionizing access to space"
Oprichting 2002
Sleutelfiguren Elon Musk (CEO en CTO)
Gwynne Shotwell (President)[1]
Tom Mueller (Propulsion Chief Technology Officer)
Hans Königsmann (VP Mission Assurance)
Hoofdkantoor Hawthorne, Californië
Werknemers +/- 6000 in april 2017[2]
Producten Falcon 1 - lichtgewichtklasseraket (buiten gebruik)
Falcon 9 - deels herbruikbare heavyliftklasseraket,
Falcon Heavy - superheavyliftklasseraket,
Dragon - vrachtruimteschip,
Dragon 2 - bemand ruimteschip
Sector Ruimtevaart
Website www.spacex.com
Portaal  Portaalicoon   Economie
Dragon CRS2 nadert het ISS

SpaceX (officieel Space Exploration Technologies Corp.) is een Amerikaans bedrijf voor ruimtetransport, gevestigd in Hawthorne, Californië. Het ontwikkelde de Falcon-raketten, met het doel deze te gebruiken als herbruikbare lanceerraketten. Het ontwikkelde ook het Dragon-ruimtetuig dat met Falcon 9-raketten in een baan om de aarde kan gebracht worden. SpaceX ontwerpt, test en produceert de meeste onderdelen zelf, waaronder de Merlin-, Kestrel-, Draco-, de SuperDraco en Raptorraketmotor.

SpaceX won in december 2008, net als Orbital Sciences Corporation (nu Orbital ATK), een Commercial Resupply Services (CRS)-contract. Dat van SpaceX garandeert minstens 12 missies om goederen naar en van het Internationaal ruimtestation ISS te verzenden. In september 2014 kwam daar ook een Commercial Crew-contract van NASA bij om vanaf 2017 met de Dragon 2 bemanningen naar en van het ISS te vervoeren. Daarnaast lanceert SpaceX ook satellieten en ruimtesondes. Ook ontwikkelt SpaceX een aantal nieuwe technieken waaronder herbruikbaarheid van raketten, satelliet-internet, een bemande marslander en tevens draagt SpaceX bij aan de ontwikkeling van de Hyperloop. Ook facilliteert SpaceX de ontwikkeling van snellere tunnelboortechnieken door The Boring Company, een ander bedrijf van CEO Elon Musk. Opvallend aan SpaceX is dat het veel lagere lanceerprijzen in rekening brengt dan de concurrentie en anders dan de concurrentie volledig in Amerika gebouwde raketten en ruimtevaartuigen levert. SpaceX is anno 2016 het grootste en bekendste bedrijf dat tot de NewSpace-beweging wordt gerekend.

Geschiedenis[bewerken]

De Falcon 1 was de eerste privaat gefinancierde draagraket ooit

SpaceX werd in juni 2002 opgericht door ondernemers Elon Musk en Jim Cantrell. Een jaar eerder, nadat Musk miljoenen had verdiend door de verkoop van zijn aandelen van het door hem mede-opgerichte bedrijf PayPal, waren Musk en Cantrell naar Rusland gevlogen om een afgeschreven intercontinentale ballistische raket te kopen en aan te passen om daarmee een muis naar Mars te sturen. De Russen wilden deze echter niet verkopen. Musk besloot daarop zelf draagraketten te willen ontwikkelen[3]. Cantrell, die zijn sporen als ruimtevaartondernemer reeds had verdiend, werd vicepresident van SpaceX maar verliet het bedrijf na enkele maanden omdat hij geen vertrouwen in de toekomst van het bedrijf had. Musk, had tegen maart 2006 $100 miljoen ingebracht van zijn eigen geld.[4] In eerste instantie werd de Falcon 1-lichtgewichtraket ontwikkeld. Na drie mislukte lanceringen in 2006, 2007 en 2008 met de slecht werkende Merlin-1A-raketmotor en een bijna-bankroet, lukte het SpaceX in 2008 en 2009 met de toen nieuwe Merlin-1C-raketmotoren twee maal een vracht in een baan om de aarde te brengen met een Falcon 1.

2010 t/m 2012 Demonstratievluchten[bewerken]

Na deze laatste Falcon 1-lancering stopte SpaceX met de Falcon 1 ten behoeve van de Falcon 9 v1.0 die gebruikmaakt van 9 Merlin-1C-raketmotoren in de eerste trap. De daadwerkelijke ontwikkeling van deze raket ging samen met de ontwikkeling van de Dragon van start nadat NASA SpaceX in 2006 had geselecteerd voor het Commercial Orbital Transportstion Services-programma, het gesubsidieerde ontwikkelingsprogramma voor ruimtevrachtcapsules en draagraketten dat voorafging aan het Commercial Resupply Services-programma.

In december 2010 werd SpaceX het eerste privébedrijf dat met succes een ruimtevaartuig (een Dragon) kon lanceren, in een baan om de aarde brengen en terugbrengen.[5] In 2011 bracht Elon Musk voor het eerst plannen voor een superheavyliftklasseraket in de openbaarheid. Volgens de toenmalige plannen moest de raket die 53.000 kg aan nuttige lading in een lage aardbaan zou kunnen brengen zijn eerste proefvlucht maken. Dit werd echter meermaals uitgesteld

Op 22 mei 2012 werd de eerste Dragon-capsule gelanceerd met als bestemming het ISS. Op 24 mei werd deze capsule aan het ISS gekoppeld door André Kuipers. Op 31 mei 2012 werd de capsule losgekoppeld van het ISS en kwam de Dragon in de Grote Oceaan neer op de coördinaten: 27N, 123E. Dit was echter een testvlucht, bedoeld om de boordsystemen te testen. Het toestel was vrijwel leeg. Een tweede vlucht vond plaats op 8 oktober 2012, waarna het toestel op 10 oktober aan het ISS koppelde.[6]

2013 t/m 2015, SpaceX komt op stoom[bewerken]

In de jaren 2013 t/m 2015 begon SpaceX de Falcon 9 frequenter te lanceren. Ook voor commerciële klanten. Nieuwe ontwikkelingen en technische verbeteringen gingen door. Vanaf januari 2015 begon poogde SpaceX enkele malen een eerste rakettrap na gebruik rechtstandig te laten landen. Uiteindelijk slaagde men daarin.

Een krachtiger raketmotor (Merlin-1D) werd ontwikkeld en na vijf Falcon 9 v1.0-lanceringen werd de grotere en krachtiger Falcon 9 v1.1 in september gebruik genomen, waarna SpaceX ook voor andere klanten dan NASA ging lanceren.

In 2014 kende NASA SpaceX een Commercial Crew-contract ter waarde van 2,6 miljard Amerikaanse dollar toe voor de definitieve bouw en testfase van de Dragon 2, waarmee ze astronauten naar het ISS mogen vliegen.

In april 2015 was de zesde Dragon-bevoorradingsmissie (SpaceX-CRS-6). Er zijn 20 succesvolle Falcon 9-raketlanceringen geweest.[7]

Ook werd de Falcon 9 door het Pentagon gecertificeerd om militaire (geheime) satellieten te mogen lanceren en doorbrak SpaceX daarmee het monopolie van United Launch Alliance op dit type vluchten.

SpaceX-lanceerontploffing

Op 28 juni 2015 had SpaceX een zware tegenslag doordat de tweede rakettrap van de negentiende Falcon 9 die Dragon-missie CRS-7 naar het ISS stuurde, ontplofte. Hierna werden alle lanceringen lopende het onderzoek naar de oorzaak voorlopig uitgesteld. De oorzaak van de mislukte lancering werd al gauw gevonden in het breken van een slecht gebouwde steunstang, waardoor een kettingreactie in de zuurstoftank van de tweede rakettrap plaatsvond wat het uiteenvallen van de tweede trap tot gevolg had. Alle steunstangen werden voortaan door een andere fabrikant geproduceerd en door SpaceX zelf aan stevigere tests onderworpen. SpaceX maakte zijn "return to flight" op 21 december 2015 met een verbeterde Falcon 9 v1.1 full thrust, en wist in die missie elf communicatiesatellieten in de ruimte te brengen. Ook wist SpaceX voor het eerst de boostertrap te laten landen.

Eind 2015 heeft NASA ook een eerste bemande vlucht van de Dragon 2 onder het Commercial Crew-contract geboekt.

2016, vooruitgang en rampspoed[bewerken]

In de eerste helft 2016 leek alles voor SpaceX in een stroomversnelling te komen. Een raketexplosie tijdens de voorbereiding van vlucht Amos 6 zorgde er echter voor dat de lanceringen kwamen stil te liggen en men meer achterstand in het lanceerschema opliep terwijl de achterstand die een jaar eerder na de CRS-7 explosie ontstond nog lang niet was weggewerkt.

In januari 2016 kreeg SpaceX een subsidie van ruim $61 miljoen toegekend van het Pentagon om een vacuüm-versie van de in ontwikkeling zijnde Raptor-raketmotor te ontwikkelen en een prototype te bouwen. Dit maakt deel uit van een programma om de Amerikaanse ruimtevaart weer onafhankelijk van buitenlandse (Russische) technologie te maken.

In februari 2016 werd het vernieuwde lanceercomplex LC-39A (eerder gebruikt voor het Apolloprogramma en het Spaceshuttleprogramma) op het Kennedy Space Center operationeel. Hiervandaan moeten de Falcon Heavy- en de bemande Falcon 9-Dragon 2-vluchten in de toekomst gelanceerd worden. Doordat de aanpassingen nog doorgingen kwam dit lanceerplatform pas in februari 2017 volledig gereed.

In 2016 had SpaceX zich als doel gesteld de bouw van raketten te stroomlijnen en het aantal te bouwen Falcon 9-raketten op te schroeven, waarbij vanaf 2017 wordt ingezet op een jaarlijkse productie van zo'n dertig Falcon 9-raketten. Ook moesten de Dragon 2 en de Falcon Heavy operationeel worden. Als gevolg van de Amos-6-explosie en vertragingen doordat te technologie ingewikkelder dan gedacht bleek te zijn, werden deze doelen naar eind 2017 verschoven.

In maart 2016 meldde Gwynne Shotwell dat er al iedere drie weken een Falcon 9 werd afgebouwd en dat die frequentie werd opgeschroefd naar iedere twee weken. In 2016 verwachtte ze ook dat er 18 lanceringen zouden plaatsvinden en dat een aantal daarvan vanaf het lanceercomplex LC-39A zouden zijn. Ook zou in 2017 als gevolg van herbruikbare boosters de prijs per lancering 30% kunnen zakken. Door het Amos-6 debacle kwam het aantal lanceringen echter niet verder dan acht.

In de zes maanden na de eerste Falcon Heavy proefvlucht (november 2016) zouden nog 3 Falcon Heavy's gelanceerd moeten worden.[8] Ook werden met wisselend succes Falcon 9-boosters geland. Musk verwachtte in 2016 70% van de boosters met succes te landen en noemde 2016 het jaar van het experimenteren en leren. Op 15 juni stond de teller op zes lanceringen waarvan driemaal met succes geland en driemaal een mislukte landing in 2016. Eind 2016 had voor het eerst een booster hergebruikt moeten worden. Daarvoor bleek wel een aparte certificatie nodig.

Op 27 april 2016 maakte SpaceX op sociale media ook het plan bekend om vanaf 2018 een aantal Dragon 2's op Mars te laten landen. Deze Red Dragon-missies moet technieken voor latere al dan niet bemande Mars-missies bewijzen.[9]

Op 1 september 2016 explodeerde een Falcon 9 in aanloop naar de gebruikelijke "static fire test" in voorbereiding op een lancering op Cape Canaverals SLC-40. Het lanceerplatform liep grote schade op. Als gevolg van de explosie zijn veel lanceringen waaronder de eerste Falcon Heavy-vlucht en de eerste Crew Drago-testvluchten vertraagd. De oorzaak werd gevonden in een nieuw tank-protocol voor supercryogene helium, waarna SpaceX nog enige tijd nodig had om te experimenteren en zodoende te bewijzen een ander veilig tankprotocol te hebben. De "return to flight" stond gepland voor januari 2017. Gevolg van de explosie is dat SpaceX ook gedurende bijna een jaar door het wegvallen van SLC-40 maar 1 lanceerplatform aan de oostkust van Amerika (waar het merendeel van de lanceringen plaatsvindt) beschikbaar zal hebben (LC-39A) en daardoor minder frequent dan eerder gepland zal kunnen lanceren.

Op 26 september 2016 bracht Musk de eerste foto's van een Raptor-raketmotor-test naar buiten en de cijfers van welke maten kracht en effectiviteit de Raptor zou moeten krijgen. Een dag later presenteerde hij zijn plannen voor een kolonie op Mars, inclusief het Interplanetary Transport System, op het International Astronautical Congress in Mexico. In een vragenronde na afloop kondigde Musk ook aan dat er nog één nieuwe, definitieve Falcon 9-revisie genaamd Block-5 komt met kleine aanpassingen die langdurig in gebruik moet blijven en veelvuldig hergebruikt zal gaan worden.

2017[bewerken]

Eind 2017 hoopt SpaceX de eerste Falcon Heavy , de eerste Falcon 9 block-5 en eerste de Dragon 2 gelanceerd te hebben. Ook hoopt men in de zomer van 2017 het in 2016 zwaarbeschadigde lanceerplatform SLC-40 terug in gebruik te hebben.

Op 14 januari 2017 maakte SpaceX met succes "return to flight", na het Amos-6-ongeluk meer dan vier maanden daarvoor.

Op 29 januari 2017 werd de finale van de Hyperloop-pod-competitie die door een team van TU Delft werd gewonnen, gehouden. Musk nam van de gelegenheid gebruik door naar buiten te brengen dat SpaceX is begonnen met de ontwikkeling van verbeterde tunnelboortechnieken en dat hij denkt dat het boren van tunnels in de toekomst vijf tot tien maal zo snel kan.

Op 19 februari 2017 werd voor het eerst een Falcon 9 vanaf LC-39A gelanceerd. De achtste succesvolle boosterlanding werd niet meer als "experimenteel" omschreven. Met LC-39A in werking wordt nu de reparatie van SLC-40 geïntensiveerd. SpaceX hoopt dat werk binnen een paar maanden te voltooien. Pas daarna kan de eerste testvlucht van de Falcon Heavy plaatsvinden.

Op 27 februari 2017 kondigde SpaceX aan in het vierde kwartaal van 2018 twee private ruimtevaarders in een baan om de Maan en terug te brengen met een Falcon Heavy en Dragon 2[10].

Op 30 maart 2017 lanceerde en landde SpaceX voor het eerst een eerder gebruikte booster-trap. Wat betekent dat de boostertrappen nu echt herbruikbaar zijn. Op 25 juni 2017 lanceerde SpaceX zijn negende raket van het kalenderjaar. Meer dan ze in eerdere jaren lanceerden. Ook bleek men in staat te zijn om wanneer er niets tegen zat ongeveer eens in de twee weken een Falcon 9 vanaf LC-39A te lanceren.

Op de ISS R&D Conference kondigde Musk op 19 juli 2017 een verkleinde versie van de BFR aan. Deze nog steeds zeer krachtige raket moet het ook mogelijk maken om grote commerciële vrachten de ruimte in te lanceren. Met deze raket wil Musk de ontwikkelingskosten kunnen terugverdienen. Verder vertelde hij ook dat de Dragon 2 voorlopig geen landingsgestel zal hebben omdat dit onderdeel niet voldeed aan de kwalificatie-eisen. Crew Dragons zullen dus in zee landen. Hiermee lijken ook de onbemande Red Dragon-missies naar Mars van de baan omdat deze een landingsgestel vereisen.[11] Op 29 september 2017 presenteerde Musk dit geüpdatet ontwerp dat nu BFR oftewel Big Falcon Rocket heet. Deze raket moet te zijner tijd alle andere SpaceX raketten en ruimtevaartuigen vervangen.

Met de succesvolle landing van Dragon-missie CRS-12 heeft SpaceX op 17 september 2017 het originele Commercial Resupply Services phase 1-contract van 12 ISS bevoorradingsvluchten voltooid. Er zijn overigens in de loop der tijd nog acht extra CRS 1 missies bijgeboekt.

In ontwikkeling[bewerken]

SpaceX heeft een aantal raketten, ruimtevaartuigen en gerelateerde projecten in ontwikkeling. SpaceX wijkt af in zijn benadering van voortgang doordat Elon Musk graag proefondervindelijk wil leren. Van bedachte concepten en onderdelen worden dus al snel prototypes gemaakt die in de praktijk getest worden. Dit proefondervindelijk ontwikkelen brengt volgens Musk mogelijke problemen veel sneller aan het oppervlak en bespaart tijd. In de vroege dagen van de ruimtevaart werkte men ook op deze manier.

Falcon Heavy[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Falcon Heavy voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
SpaceX' Falcon-raketfamilie (v.l.n.r.):
Falcon 1 met fairing
Falcon 9 v1.0 met Dragon-ruimteschip
Falcon 9 v1.1 R met Dragon spacecraft
Falcon 9 v1.1 R met fairing
Falcon 9 v1.1 met fairing
Falcon 9FT R met Dragon
Falcon 9FT R met fairing
Falcon 9FT met fairing
Falcon Heavy R met fairing

Sinds 2011 werkt SpaceX aan de realisatie van de heavyliftraket Falcon Heavy, de krachtigste raket sinds de Saturn V, die net als de Falcon 9 op de Merlin-1D-raketmotor gebaseerd is. Goed bekeken is de Falcon Heavy een Falcon 9 met drie boostertrappen [12]. De lanceringen van de Falcon Heavy zullen plaatshebben vanaf lanceerplatform 39A op het Kennedy Space Center, waar eerder spaceshuttles en Saturnraketten werden gelanceerd[13]. Een eerste proefvlucht staat gepland om in november 2017 plaats te vinden[14]

Herbruikbaarheid van raketten[bewerken]

SpaceX werkt ook aan het op land of op een schip laten landen van de boostertrappen van de Falcon 9 (en Falcon Heavy-raketten). Na experimenten op de eerste twee Falcon 9's om een parachutelanding in zee te bewerkstelligen werd het plan om rechtstandig te landen opgevat. Om het landen van boostertrappen succesvol te kunnen uitvoeren werd eerst de Grasshopper-testraket gebouwd. Deze is zes keer opgestegen en weer geland. Een grotere testraket volgde de Grasshopper op en werd enkele malen getest. Vervolgens werd vanaf 2013 bij verschillende missies, stap voor stap het gecontroleerd terug naar de aarde sturen van de eerste trappen geoefend tot men in staat was een zachte rechtstandige landing in zee uit te voeren. Vanaf 2015 werd voor het eerst daadwerkelijk geprobeerd te landen. Voor dit doeleinde werd wegens de beperkte kracht van de Falcon 9 1.1 in eerste instantie op een platform in de oceaan geprobeerd te landen. Dat is een aantal keer mislukt. De geüpgrade Falcon 9 v1.1FT is echter bij missies naar lage baan om de aarde in staat naar de van de Amerikaanse luchtmacht geleasede Landing Zone 1 (voorheen Launch Complex 13) op Cape Canaveral terug te vliegen en aldaar te landen. Er zijn enkele mislukte pogingen tot landing gedaan en SpaceX leek bij iedere poging een stap dichter bij een succesvolle landing te komen[15]. Op 21 december 2015 slaagde SpaceX er voor het eerst in een Falcon 9-booster te laten landen. Dit gebeurde op Landing Zone 1. Dat deze ontwikkeling toen nog niet af was bleek enkele weken later toen op 17 januari 2016 een landende Falcon 9 door een van de poten (die door onbekende redenen niet goed vastgeklikt was) van het landingsgestel zakte, omviel en explodeerde. Twee dagen later meldde Elon Musk op Twitter dat hij verwachtte dat 70 procent van de landingen in 2016 zal slagen. En in 2018 verwacht hij een slagingspercentage van 90 procent. Op 8 april 2016 lukte het uiteindelijk ook een Falcon 9-booster succesvol op een zeeplatform te laten landen en op 6 mei 2016 herhaalde SpaceX dit ondanks vooraf getemperde verwachtingen met een moeilijk landbare geostationaire missie. SpaceX lanceerde 30 maart 2017 missie SES-10 met een reeds gebruikte booster.

Het doel van herbruikbaarheid is de kosten van een lancering te beperken tot brandstof en onderhoud. Wat de prijs van een lancering van nu ongeveer 60 miljoen dollar naar enkele miljoenen zou terugbrengen. Het aantal geslaagde landingen staat anno 11 oktober 2017 op achttien. Sinds de achtste landing (missie CRS-10) wordt niet meer van een "experimentele landing" gesproken, wat er op duidt dat SpaceX boosterlandingen als routine ziet.

Om de kosten nog verder omlaag te brengen houdt het idee van herbruikbaarheid dus ook niet op bij het laten landen van booster-trappen. Ook de "payload fairing", de neuskegel die de vracht beschermt tegen winddruk wil SpaceX herbruikbaar maken. Ook heeft SpaceX op vlucht CRS-11 in 2017 voor het eerst een opgeknapte, reeds gebruikte Dragon gelanceerd. Er was in een eerder stadium ook een plan voor een herbruikbare "upper stage", de uitvoering daarvan leek van de baan tot Musk aankondigde bij de Falcon Heavy-demonstratievlucht een poging tot het bergen van de upperstage te willen doen. Welke methode daarvoor wordt gebruikt is vooralsnog onduidelijk.

Dragon 2[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Dragon 2 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er wordt ook gewerkt aan een zowel bemande als onbemande opvolger van de Dragon, genaamd Dragon 2. De bemande uitvoering kan per vlucht maximaal zeven personen van en naar het ISS kan vervoeren (vier zal gebruikelijk zijn). Net als de Dragon 1 zal de Dragon 2 aan parachutes in zee landen. De Crew Dragon zou aanvankelijk met behulp van vier paar (dus acht in totaal) kleine maar krachtige Super Draco-raketmotoren op land landen maar dat plan werd in de loop van 2017 losgelaten. In 2015 wonnen SpaceX en Boeing het Commercial Crew-contract van NASA. En werden door NASA reeds twee vluchten geboekt. Een vrachtversie van de Crew Dragon zal in de toekomst de huidige Dragon vervangen. De Crew Dragon heeft in het ontwikkelingsproces meerdere namen gehad. De eerste werknaam was Dragon Rider. Bij de perspresentatie in 2014 werd de naam Dragon v2 in gebruik genomen. "v2" deed echter te veel denken aan de V2 ballistische raket uit de Tweede Wereldoorlog. Momenteel gebruik SpaceX dus de namen Dragon 2 en Crew Dragon door elkaar. Onbemande en bemande proefvluchten staan voor eind 2017 en begin 2018 op de planning. De vrachtuitvoering van de Dragon 2 (een versimpelde versie van de Crew Dragon) zal vanaf 2019 onder het NASA's CRS-2-programma het ISS bevoorraden.

Eigen lanceerbasis[bewerken]

SpaceX bouwt in Boca Chica bij Brownsville Texas een eigen lanceerinrichting. Het is de bedoeling dat alle typen SpaceX-raketten hier gelanceerd kunnen worden [16]. Doordat de aangevoerde funderingsgrond bij Boca Chica langzamer stabiliseert dan eerder werd verwacht zal de oplevering niet zoals eerder gepland in 2017 maar in 2018 of 2019 zijn. SpaceX huurt ook lanceerplaatsen op Cape Canaveral (platform 40 voor de Falcon 9 [17] en platform 39a voor de Falcon Heavy en bemande Falcon 9/Dragon v2-missies) en Vandenberg Air Force Base[18]. Bij de toekomstige lanceerbasis is al van NASA gekochte tracking-antenneschotel geplaatst.

Raptor[bewerken]

SpaceX werkt voor het ITS aan de Raptor-raketmotor. Deze zal anders dan eerdere raketmotoren op vloeibaar methaan en vloeibare zuurstof werken en zal ongeveer hetzelfde formaat, maar drie maal zoveel kracht als Merlin-1D-motoren hebben. De techniek achter de Raptor is de zeer effectieve maar technisch ingewikkelde Full-flow Staged Combustion cycle (FFSC) die nog maar twee keer eerder werd gedemonstreerd (Energomash RD-270 in 1969 en Aerojet Rocketdynes Integrated Powerhead in 2006) en nog nooit in een raket is toegepast. De stuwkracht-gewichtsverhouding van de Raptor is effectiefste ooit waarmee de Raptor het record van de Merlin-1D zal overtreffen. Deze raketmotoren zijn bedoeld om Mars-raketten of extreem grote ladingen mee te lanceren. Op 13 januari 2016 kreeg SpaceX een subsidie van 61.392.710 Amerikaanse dollar van het Pentagon toegewezen om een prototype van de vacuüm-versie van de Raptor te ontwikkelen en bouwen. Dit om Amerika voor de toekomst onafhankelijk van buitenlandse leveranciers te maken voor rakettechnologie.[19] Het eerste complete prototype van een Raptor is inmiddels gebouwd heeft in september 2016 zijn eerste hotfire tests op de McGregor test facility in Texas ondergaan. De Raptor zou als upperstage-motor als voordeel hebben dat methaan langere tijd stabiel te gebruiken is in de ruimte, omdat het niet bevriest zoals nu nog gebruikte RP-1-kerosine.

Beoogde technische gegevens van de Raptor die bekend zijn:

  • een specifieke impuls van 382 seconden; 3 megaNewton aan stuwkracht bij 300 bar.
  • de druk in de verbrandingskamer is 3 maal die van een Merlin 1D

Big Falcon Rocket[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Big Falcon Rocket voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

SpaceX ontwikkelt een systeem om zo'n honderd passagiers naar Mars te kunnen vervoeren. Dit bestaat uit een booster raket, een bemand ruimteschip en een tank-ruimteschip en stond eerder bekend onder de werktitel "Mars Colonial Transporter". De enorme draagraket voor dit doeleinde stond bekend onder de werknaam BFR. Elon Musk gaf in een interview in 2015 te kennen dat BFR voor "Big Fucking Rocket" staat en dat er in de toekomst nog een officiële naam voor deze zeer grote raket zou komen. Hij presenteerde zijn voorlopige conceptontwerpen op 27 september 2016 [20] Tien dagen eerder werd de naam Interplanetary Transport System door Musk op twitter bevestigd. In juli 2017 kondigde Musk aan met een kleiner ontwerp van het ITS te komen. De afkorting BFR werd weer gebruikt maar BFR staat nu voor Big Falcon Rocket. De volledig herbruikbare BFR wordt ook geschikt voor commerciële lanceringen en moet op den duur de andere raketten en ruimtevaartuigen van SpaceX vervangen. Mogelijk zal de BFR ook voor intercontinentale passagiersvluchten worden ingezet.

Starlink Satelliet-internet[bewerken]

SpaceX ontwikkelt satellieten zo groot als een pizzadoos waarmee overal op aarde toegang tot het internet moet zijn. Google heeft dit project voor één miljard dollar gefinancierd. Er zouden 4250 van deze mini-satellieten gelanceerd moeten worden[21][22]. Hiermee begeeft SpaceX zich voor het eerst op het gebied van satellietbouw. In november 2016 heeft SpaceX een aanvraag voor het testen van internet satellieten ingediend bij de Federal Communication Commission[23]. In 2017 werd hiervoor de merknaam Starlink vastgelegd[24].

Hyperloop[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Hyperloop voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Hyperloop is een concept voor personen-transport met zeer hoge snelheden door vacuüm gezogen buizen dat Elon Musk heeft bedacht. Omdat hij aan de bedrijven SpaceX, Tesla en Solarcity al zijn tijd kwijt is heeft hij het idee gratis beschikbaar heeft gesteld aan iedereen die het wil doorontwikkelen. SpaceX bouwt echter wel een hyperloop-testopstelling waar derden hun hyperloop-pods in mogen testen.

Faciliteiten[bewerken]

SpaceX heeft een aantal faciliteiten verspreid over de Verenigde Staten.

Hoofdkwartier[bewerken]

Het hoofdkwartier is gevestigd in Hawthorn, Californië, hier worden nieuwe technologieën ontwikkeld, en ook de fabriek waar de raketten en ruimteschepen worden gebouwd is daar gevestigd.

McGregor Test Range[bewerken]

De "Tripod test stand" van het testterrein McGregor waarop de negen hoofdmotoren van de Falcon 9 1.0 boosters werden getest. Deze stamt uit de tijd dat Beal Aerospace dit terrein voor raketmotortests gebruikte (1997-2000)

Raketten en raketmotoren worden getest op de McGregor Test Range. Bij McGregor, Texas, waar testopstellingen voor zowel losse motoren als complete rakettrappen staan. Ook de Grasshopper en Falcon 9R Dev testvluchten waarmee de techniek en kennis voor raketlandingen werd ontwikkeld werden hier uitgevoerd. De Grasshopper staat sinds zijn laatste vlucht nog steeds op het landingsplatform.

Hangars, lanceer- en landingsplaatsen[bewerken]

SpaceX leaset lanceercomplex 40 van de Cape Canaveral Airforce Station. Ook LC-39A, dat enkele kilometers noordelijker op het Kennedy Space Center ligt, wordt sinds 2014 door SpaceX geleaset en aangepast om gebruikt te worden voor bemande Falcon 9-Dragon 2-vluchten en lanceringen van de Falcon Heavy. Het voormalige Cape Canaveral-lanceercomplex 13 wordt door SpaceX geleaset en is omgebouwd tot een landingsplaats en omgedoopt tot Landing Zone 1. LZ-1 bestaat momenteel uit één groot landingsplein waarop de 'X' van het SpaceX-logo is geschilderd. Een bouwvergunning voor uitbreiding met nog eens twee landingsplaatsen en een tijdelijke Dragon Processing Facility, zodat alle drie de Falcon Heavy-boosters er kunnen landen en Dragons kunnen worden uitgeladen, wachtte in de zomer van 2016 op goedkeuring van de autoriteiten.[25][26]. Om boosters van LZ-1 of Port Canaveral naar de hangars te vervoeren, gebruikt SpaceX een gemodificeerd Shuttle Orbiter Transport System. Dat is een voertuig met 76 wielen dat eerder werd gebruikt om ruimteveren van de landingsbaan naar de shuttle-hangar te brengen.
Aan de Amerikaanse westkust least SpaceX SLC-4E van de Vandenberg Airforce Base om ladingen in polar orbit te brengen. Ook heeft het daar een landingsplaats op de locatie waar eerder lanceercomplex SLC-4W was.
Bij alle SpaceX-lanceerplaatsen staat een Horizontal Integration Facillity-hangar, waar de rakettrappen en ladingen in horizontale positie tot een geheel worden geïntegreerd. Op de CCAFS huurt SpaceX ook de voormalige Solid Rocket Motor Assembly Facility, waar vroeger de SRM's van Titan-raketten werden geïntegreerd. SpaceX gebruikt het als Satellite Processing and Integration Facility alwaar men satellieten, neuskegels en Dragons integreert tot een gedeelte dat op de raket geplaatst kan worden. SpaceX huurt sinds 2016 ook een grote hal in Port Canaveral (ligplaats van het landingsschip en niet ver van Landing Zone-1) waar rakettrappen opgeslagen en opgeknapt zullen worden. In 2017 werd een vijfjarig huurcontract voor dit voormalig SpaceHab gebouw gesloten dat op 1 april 2017 ingaat[27].

ASDS[bewerken]

SpaceX maakt gebruik van autonome droneschepen (ASDS'en) met een groot vlak om de eerste trappen van de Falcon 9 en de Falcon Heavy op te landen. SpaceX gebruikt op dit moment twee droneschepen en heeft in het verleden nog een derde in gebruik gehad. Deze is echter buiten werking gesteld.
Aan de oostkust heeft SpaceX een ASDS met de naam 'Of Course I Still Love You' (officiële naam: Marmac 303). Aan de westkust heeft SpaceX een ASDS dat de naam 'Just Read the Instructions' (officiële naam: Marmac 304) draagt. De schepen zijn vernoemd naar ruimteschepen uit de sciencefictionreeks The Culture van auteur Iain Banks.
Eerder was er een gehuurd platform aan de oostkust (Marmac 300), waarop SpaceX een tijdelijk landingsplatform had geplaatst dat tot juni 2015 actief was als prototype en de eerste twee mislukte experimentele landingen te verstouwen kreeg. Dit eerste landingsschip droeg de naam 'Just Read the Instructions'. Na buitengebruikstelling werd de naam op de vervanger van dit schip overgedaan.
De schepen aan de oostkust hadden in 2015 Jacksonville als thuishaven. Sinds 2016 hebben deze Port Canaveral, dat veel dichter bij de lanceerbasis op Cape Canaveral en Merrit Island ligt, als thuishaven. Daar heeft SpaceX ook een grote kraan op de kade staan om de core-boosters op land te takelen. De schepen aan de westkust hebben als thuishaven de haven van Los Angeles.
Alle SpaceX-landingsschepen zijn verbouwde dekpontons. Elon Musk heeft meermaals benadrukt dat, gezien het feit dat de pontons nu met eigen motoren zijn uitgerust, de term "barge" (Engels voor 'ponton') niet meer op zijn plaats is maar "ship" (schip) het juiste woord is. De schepen worden echter wel door duwboten naar en van de havens en landingsplaatsen gebracht. De eigen motoren worden alleen ingezet voor GPS-gestuurde positionering op de landingsplaats. SpaceX' duwboot in Florida is de Elsbeth III.

Satellietenfabriek[bewerken]

SpaceX bouwt sinds 2015 een satellietenfabriek in Seattle. Wanneer deze in gebruik wordt genomen, zouden hier zestig technici aan het werk gaan. Dit kan op den duur uitgroeien tot vierduizend medewerkers.

Lokale kantoren[bewerken]

SpaceX heeft vier lokale kantoren verspreid over de Verenigde Staten. Deze dienen vooral om gekwalificeerd personeel te rekruteren.

Trivia[bewerken]

Een aantal ex-medewerkers van SpaceX zijn zelf NewSpace-start-ups begonnen. Zo is mede-SpaceX-oprichter Jim Cantrell tegenwoordig CEO van Vector Space Systems dat zich op de bouw van lichte lanceervoertuigen richt. Propulsion engineer Tom Markusic was medeoprichter en CEO van het inmiddels failliete Firefly Space Systems dat in 2017 onder zijn leiding als FireFly Aerospace een doorstart maakte[28]en zich op dezelfde markt als Vector Space richt.

Galerij[bewerken]

Externe link[bewerken]

  • Officiële website
  • SpaceX now - een "fan made" website en applicatie met onder andere up-to-date statistieken en vlucht historie van SpaceX.

Noten[bewerken]

  1. "Gwynne Shotwell: Executive Profile & Biography", Business Week, 8 juli 2011. Geraadpleegd op 8 juli 2011.
  2. Tweet van Jeff Foust
  3. artikel van Bloomberg
  4. Wayne, Leslie. "A Bold Plan to Go Where Men Have Gone Before", The New York Times, 5 februari 2006. Geraadpleegd op 8 oktober 2009.
  5. Bates, Daniel. "Mission accomplished! SpaceX Dragon becomes the first privately funded spaceship launched into orbit and guided back to earth", The Daily Mail, 9 december 2010. Geraadpleegd op 8 juli 2011.
  6. Vrachtschip bij ISS Telegraaf.nl, geraadpleegd op 10 oktober 2012
  7. https://web.archive.org/web/20150618094537/http://spacexstats.com/previous.php SpaceX Stats - previous launches
  8. SpaceX says reusable stage could cut prices by 30 plans first falcon heavy in november
  9. Elon Musk wil in 2018 met onbemande capsule naar Mars
  10. SpaceX to send privately crewed Dragon spacecraft beyond the Moon next year
  11. Elon Musk ISS R&D Conference YouTubekanaal van Stephen C. Smith, 19 juli 2017
  12. De Falcon Heavy op de wesite van SpaceX
  13. Spaceflight Insider over de verbouwing van LC39a
  14. (en) Tweet van Elon Musk Twitter, 28 juli 2017
  15. SpaceX over herbruikbaarheid van raketten
  16. artikel over SpaceX' Brownsville Spaceport
  17. http://www.spacex.com/media-gallery/detail/1662/991 SpaceX LC40
  18. https://web.archive.org/web/20131007205105/http://www.spacex.com/about/capabilities SpaceX - Capabilities & Services
  19. http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/642983 Persbericht van het Pentagon inzake raketmotor ontwikkelingssubsidies.
  20. http://www.gq.com/story/elon-musk-mars-spacex-tesla-interview?utm_source=10370 Interview met Elon Musk over o.a. Mars-kolonisatie.
  21. http://uk.businessinsider.com/spacex-satellite-program-brings-global-internet-access-2015-9?utm_content=buffer65be9&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer?r=US&IR=T business insider over satelliet internet van Spacex
  22. http://techcrunch.com/2015/01/20/spacex-raises-1-billion-in-new-funding-from-google-and-fidelity/ techcrunch over Googles investering in SpaceX internet
  23. [1]
  24. (en) SpaceX files 'Starlink' trademark for satellite internet constellation, revealing detailsEmre Kelly, Florida today, 20 september 2017
  25. bekendmaking van de aanvraag voor uitbreiding van LZ-1
  26. De bouwplannen voor LZ-1, LZ-2 en LZ-3 (PDF)
  27. Florida Today: SpaceX signs lease with Port Canaveral for booster refurbishing
  28. (en) Once Grounded by Bankruptcy, Firefly Aerospace Appears Ready to Re-LaunchAustin Inno, 22 augustus 2017