Reproduceerbaarheid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Reproduceerbaarheid is het steeds opnieuw kunnen bereiken van een vergelijkbaar resultaat wanneer een beschreven procedure wordt uitgevoerd. De nauwkeurigheid van zo'n procedure of methode wordt bepaald door de mate van reproduceerbaarheid. In de wetenschap is reproduceerbaarheid een eigenschap van een wetenschappelijke proef of onderzoek: herhaling, vooral door andere onafhankelijke onderzoekers, leidt tot (vrijwel) gelijke resultaten. Reproduceerbaarheid is een van belangrijkste onderdelen van de wetenschappelijke methode.

Bij metingen van grootheden in natuurkunde en andere kwantitatieve wetenschappen kan men onder reproduceerbaarheid verstaan het terugvinden van de uitkomst binnen de spreiding van meetwaarden (uitgedrukt in de standaarddeviatie), als de meting onder verschillende omstandigheden wordt uitgevoerd: door verschillende personen, verspreid over een langere periode of met verschillende meetapparaten. Dit in tegenstelling tot de herhaalbaarheid.

Voorbeelden[bewerken]

  • De reproduceerbaarheid van een recept uit een kookboek is vaak uitstekend: als men het recept nauwkeurig volgt, verkrijgt men altijd hetzelfde resultaat.
  • De reproduceerbaarheid van het gooien met dobbelstenen is erg slecht: men krijgt de ene keer een 1, de andere keer met exact eenzelfde worp een 6. Maar de reproduceerbaarheid van het gemiddelde van 10.000 keer gooien is wel heel goed, als de omstandigheden gelijk blijven.

Belang van goede theorie[bewerken]

In de wetenschappelijke methode is reproduceerbaarheid heel belangrijk: als men een verschijnsel doorgrondt en zodoende een goede theorie heeft, kan men ook goede reproduceerbaarheid bereiken. Als men daarentegen niet alle omgevingseffecten begrijpt, kan de reproduceerbaarheid van een experiment te wensen over laten.

Nemen we nogmaals als voorbeeld het kookboek, dan zal in het recept voor appeltaart staan dat voor het maken van het zanddeeg de boter goed koud moet zijn. Als men de theorie zou hebben dat het deeg altijd kan worden gemaakt door de ingrediënten in de juiste verhouding te mengen, dan kan het recept toch mislukken. Pas als de temperatuur van de ingrediënten in het recept wordt opgenomen is het reproduceerbaar geworden. Aan dit voorbeeld kan men zien dat een goede reproduceerbaarheid aangeeft dat men het proces voldoende begrijpt.

Niet-gereproduceerde resultaten[bewerken]

  • In 2012 bleek uit onderzoek in Nature dat de resultaten van 47 van 53 bekeken medische onderzoeksartikelen over kanker niet gereproduceerd konden worden.[1]
  • Hideyo Noguchi (1876 – 1928) werd beroemd door zijn vondst van de bacterie die syphilis veroorzaakt. Maar hij beweerde ook dat hij deze bacterie kon kweken in zijn laboratorium: niemand kon dat resultaat reproduceren.
  • In maart 1989 beweerden Stanley Pons en Martin Fleischmann, scheikundigen aan de University of Utah, op een persconferentie (een wetenschappelijk artikel kwam pas later) dat ze bij een proef een warmteontwikkeling hadden gevonden die alleen met een kernreactie verklaard kon worden("koude kernfusie"). Hun uitrusting was eenvoudig: een elektrolytische cel met zwaar water en een kathode van palladium die het deuterium dat vrijkwam bij de elektrolyse snel opnam. Nieuwsdiensten en kranten over de hele wereld brachten dit nieuws prominent. Vele onderzoekers trachten wereldwijd tevergeefs de proef te reproduceren.
  • Nikola Tesla beweerde in 1899 dat hij met hoogfrequente wisselstroom op 40 km afstand gasontladingslampen draadloos kon laten branden (zie ook Draadloos opladen). In 1904 bouwde hij de Wardenclyffe Tower in Shoreham op Long Island (New York) voor een demonstratieproject om energie draadloos te zenden en te ontvangen. De installatie werkte nooit helemaal en werd ook niet voltooid vanwege geldgebrek.[2]
  • Problemen met reproductie van resultaten komen voor in protowetenschappen. Bijvoorbeeld in het onderzoek naar halfgeleiders werden in de periode 1900-1940 vele resultaten niet gereproduceerd, door kleine verontreinigingen naar later bleek.
  • Het humoristische tijdschrift Journal of Irreproducible Results (JIR) publiceert grappig bedoelde pseudo-wetenschappelijke artikelen en bespreekt vreemde wetenschappelijke vondsten.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. C. Glenn Begley & Lee M. Ellis: Drug development: Raise standards for preclinical cancer research, Nature 483, 531–533 (29 March 2012)
  2. Cheney, Margaret(1999), Tesla Master of Lightning, New York: Barnes & Noble Books, ISBN 0-7607-1005-8, pp. 107.; "Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905."