Rijmschema

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het rijmschema is de schematische weergave van de eindrijmen in een gedicht.

Men noemt de eerste rijmklank a, de tweede b enz. Men komt zo tot de volgende rijmschema's:

  • a a a a = slagrijm
  • a a b b c c = gepaard rijm
  • a b a b = gekruist rijm
  • a b b a = omarmend rijm
  • a b c a b c = verspringend rijm

Gebroken rijm[bewerken]

Bij het gebroken rijm doorbreekt een nieuwe rijmklank, in de voorbeelden: c, de verwachte harmonie.

  • a b c b
  • a a c a
  • a b a c

Alternerend rijm[bewerken]

Alternerend rijm (of alternantie of wisselend rijm) is een schema waarbij om en om mannelijk en vrouwelijk rijm wordt gebruikt.

Ook het gekruist rijm wordt wel alternerend genoemd.

Andere schema's[bewerken]

Sommige dichtvormen hebben een vast rijmschema:

  • a a b a = oosters of perzisch kwatrijn
  • a a b b a = limerick
  • a b a a b = kwintijn
  • a b b a - a b b a - c d c - d c d = sonnet (de laatste twee strofen variëren)
  • a a b - a a b - a a b - a a b - b = clausule
  • a a b c c b = tussenrijm (gepaard rijmende verzen die onderbroken worden door een rijmvragende regel die pas na het volgende paar een rijmgever krijgt)

Bij terzines worden wel de volgende schema's gebruikt:

  • a b a - b c b - c d c - d e d = schakelrijm
  • a b c - a b c - d e f - d e f = verspringend rijm

Binnenrijm enz.[bewerken]

Soms wordt om voor-, midden- en binnenrijm aan te geven gebruik gemaakt van een letter tussen haakjes:

  • (a) b (a) b = voor- of middenrijm en eindrijm
  • (a) (a) b = binnenrijm
  • a (a) b = overloop- of kettingrijm