Silicagel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gedroogde Silicagel-kristallen

Silicagel zijn vaste, vochtabsorberende kristallen van een silicaat, synthetisch gemaakt uit natriumsilicaat.

Gebruik[bewerken]

  • voor vochtabsorptie (de zakjes in schoenendozen, elektronica etc.; om medicijnen droog te houden zit er soms een capsule silicagel in het potje; om machines en militair materieel droog te houden);
  • bij de productie van benzines met een hoog octaangetal;
  • als katalysator bij de productie van synthetisch rubber;
  • als onderdeel van een alcoholtest (in blaaspijpjes);
  • in filters van een koelcircuit (van bijvoorbeeld een airconditioning systeem van een auto) om eventueel aanwezig vocht te onttrekken.
  • om camera's te beschermen tegen vocht en schimmel (Ze worden gebruikt om een fotografische uitrusting in vochtige omstandigheden droog te houden).
  • als relatieve luchtvochtigheidsbuffer (RH buffer) bijvoorbeeld in museumvitrines en piano's
  • om bloemen te drogen (onder een stolp of luchtdichte doos met een schoteltje silicagel erbij)

Veiligheid[bewerken]

Zakje met Silicagel
  • Het is ten sterkste af te raden om silicagel ooit in aanraking te brengen met vloeibaar water, de korrels kunnen hierdoor uit elkaar knallen. Dit gebeurt overigens niet bij de zakjes silicagel in schoenendozen. Daar is de reactie een stuk minder spectaculair.
  • Stof van silicaten kan in de regel stoflong of silicose veroorzaken, voor zover bekend is silicagel in dit verband ongevaarlijk;
  • Intensief contact met huid en slijmvliezen dient echter wel vermeden te worden tegen uitdroging.
  • Er wordt nog regelmatig kobalt gebruikt als vochtindicator, zowel in silicagel (blauwe/rose korrels) als in de opdruk op silicagel zakjes die blauw of rose verkleurt, afhankelijk van of de silicagel droog (onder 20%RH blauw) of vochtig (boven 20%RH rose)is. Deze stof is giftig en kan kankerverwekkend zijn. (EEC list II substance) Kobalt-houdend silicagel mag niet bij het huishoudelijk afval maar hoort gelabeld als chemisch afval te worden aangeboden.
  • Er zijn tegenwoordig ook silicagels met andere, onschadelijke, indicatoren verkrijgbaar. Kleurloze silicagel bevat geen indicatoren.
  • Gebruik van handschoenen, stofbril, laboratoriumjas en stofmasker wordt aangeraden.

Conditionering[bewerken]

Volledig vochtvrije silicagel wordt uitsluitend gebruikt voor het beschermen van bepaalde metalen. Voor alle andere toepassingen dient het eerst op het evenwichtsvochtgehalte geconditioneerd te worden. Van commerciële varianten is de verhouding tussen het evenwichtsvochtgehalte en de relatieve luchtvochtigheid vaak in een tabel of grafiek af te lezen.

Conditioneren wordt gedaan in 4 stappen:

  • drogen (ook verse droog geleverde gel kan vocht hebben opgenomen)
  • benodigde hoeveelheid geconditioneerd gel bepalen, gedeeld door 1 + EMC = benodigde hoeveelheid droge stof.
  • afwegen afgekoelde gel
  • bevochtigen

Drogen kan in elke geventileerde oven met een goede thermostaat die tot 120°C kan verhitten. Breng een gelijkmatige laag van ongeveer 2 cm aan in een ondiepe schaal en verhit 12 uur of meer. Na het drogen dient het direct luchtdicht in metalen containers te worden verpakt. De afgewogen hoeveelheid droge gel wordt uitgespreid in een bak met vochtdoorlatende bodem (zeef of doek) boven een schaal water of zoutoplossing onder een luchtdicht afsluitende plexiglas kap. Het plaatsen van een hygrometer in de opstelling maakt deze beter te volgen, een ventilator die de lucht in de opstelling circuleert kan het proces aanzienlijk versnellen. Door de hoeveelheid droge stof af te trekken van de hoeveelheid geconditioneerde stof weet je de hoeveelheid toe te voegen water. Weeg de bak met gel, trek het tarra gewicht af om te controleren. Zonder ventilator kan het conditioneren een week duren, met ventilator kan het in een dag klaar zijn.

Beton[bewerken]

Bij de reactie tussen granulaten en alkaliën (NaOH en KOH) in cement wordt een dergelijke "gel" gevormd. Deze gel neemt veel water op, en zet dus sterk uit. Het kan het beton beschadigen. Deze reactie (die bijvoorbeeld in bruggen voorkomt) kan eenvoudig voorkomen worden:

  • beton plaatsen in droge omgeving;
  • gebruik weinig reactieve granulaten;
  • gebruik cement met lage hoeveelheid alkali, zgn. LA (low alkali) cement