Spiral dynamics

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Spiral dynamics is een gelaagd model dat bewustzijnsontwikkeling beschrijft, op zowel persoonlijk als collectief niveau. Het is een spiritueel model uit de new age-beweging dat niet onderbouwd wordt door wetenschappelijk onderzoek.

Ontstaan van de theorie[bewerken]

Het model is gezamenlijk ontwikkeld door de Amerikaanse managementconsultants Don Beck en zijn student Chris Cowan. Beck en Cowan baseerden zich op de "Emergent Cyclic Levels of Existence Theory" van de psycholoog Clare Graves.[1]

Naarmate Don Beck zich in samenwerking met Andrew Cohen meer en meer als een goeroe ging ontwikkelen, vervreemdden Beck en zijn co-auteur Cowan van elkaar, en is hun samenwerking beëindigd.[2]

Beschrijving van de niveaus[bewerken]

Spiral Dynamics beschrijft acht niveaus van toenemende complexiteit.[3][4]

Beige - Overleven:
Het eerste en laagste bewustzijnsniveau is de beige meme. Dit is het niveau van de troep, gericht op overleven[3].

Paars - Geborgenheid:
Dit is het niveau van de stam, de hechte sociale eenheid waar de persoon onlosmakelijk mee verbinden is en zich desnoods voor opoffert.

Rood - Macht:
Dit is het niveau van de feodale rijken, met een hiërarchische machtsstructuur. Personen zijn hierin onderdelen van een machine die gemanipuleerd kan worden door de machtshebber.

Blauw - Orde:
Dit is het niveau van de conventionele samenleving. Goed en fout zijn hier vaststaand. Fowler heeft het hier over conventioneel: de dingen zijn zoals ze zijn, want zo zijn ze. Waarheid is hier voorgegeven door de conventies en tradities

Oranje - Succes:
Dit is bij uitstek het niveau van de individualistische, kapitalistische samenleving. Waarheid wordt gevonden door logische redenaties en empirisch onderzoek, waarna de juiste conclusie overblijft. Het is een individualistisch niveau; de mens ervaart en beschouwt zichzelf bij uitstek als een individu, een eiland op zichzelf.

Groen - Gemeenschap:
Groen is het niveau van het relativisme: je kan het zo zien, maar je kan het ook anders zien, en zo heeft iedereen zijn eigen waarheid. Wilber spreekt hier van "the mean green meme": de archetypische wereldverbeteraar die met iedereen het beste voorheeft[5], maar geen keuzes kan maken en conflicten uit de weg gaat[6].

Geel - Synergie:
Op dit niveau heeft relativisme plaats gemaakt voor systeemdenken: het besef dat alles onderling verbonden is, en dat de mens hier een actieve rol in speelt.

Turquoise - Holistisch:
Het hoogste niveau is holistisch. De wereld wordt gezien als een interactief, onderling systeem.

Overeenkomsten met andere theorieën[bewerken]

Spiral Dynamics vertoont sterke overeenkomsten met andere ontwikkelingstheorieen[7], oa:

Structural Stage Theory:
De bekendste hiervan zijn, op individueel niveau, Loevingers model van ego-ontwikkeling[8], en Fowlers model van faith-development[9]. Op collectief niveau is Gebsers theorie van ontwikkelingsstructuren een bekende[10], naast de 'axiale tijdperk'-theorie van Karl Jaspers

Ken Wilber:
Spiral Dynamics vertoont sterke overeenkomsten met de modellen van Ken Wilber, zowel in haar beschrijving van de verschillende ontwikkelingsniveaus, alsook in haar streven om alomvattend te zijn.[11][12]

Memen:
Hoewel Spiral dynamics gebruik maakt van termen uit de memetica, kan niet gesproken worden van een toepassing van de mementheorie van Richard Dawkins.

Toepassing[bewerken]

Spiral Dynamics is een geregistreerd handelsmerk, en toegepast in het verandermanagement.[13]

Zie ook[bewerken]

Verder lezen[bewerken]

  • Beck, Don Edward en Christopher C. Cowan, Spiral Dynamics. Waarden, leiderschap en veranderingen in een dynamisch model. Haarlem: Altamira-Becht. ISBN 978-90-6963-639-9

Externe link[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Website van Chris Cowan over Clare Graves
  2. Rob Nanninga Skepter herfst 2006
  3. a b Spiral Dynamics Nederland
  4. Lew Howard (2005), Introducing Ken Wilber: Concepts for an Evolving World. AuthorHouse. p. 111-126 [1]
  5. David Chapman: "Nice"Buddhism"
  6. David Chapman: I seem to be a fiction
  7. Vergelijking van Graves theorie met andere modellen
  8. Jane Loevinger
  9. Fowler, James W. (1995), Stages of Faith. The psychology of human development and the quest for meaning. New York: HarperSanFrabcisco
  10. Gebser, Jean (1985), The Ever-Present Origin. Athens: Ohio University Press
  11. Ken Wilber (2001), A Theory of Everything: An Integral Vision for Business, Politics, Science and Spirituality, Shambhala Publications, p.146
  12. Lew Howard (2005), Introducing Ken Wilber: Concepts for an Evolving World, AuthorHouse, p.111
  13. The eight-stage spiral to peace in the Mideast. Ha'aretz, 12 feb 2006