Tengriisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Middeleeuwse Kipchak afbeelding van Tengri met zichtbare invloed van het boeddhisme en sjamanisme.

Het tengriisme is het traditionele geloof van verschillende nomadische Euraziatische volkeren, waaronder de Turken, Bulgaren, Hongaren, Mongolen, en historische volkeren als de Hunnen en Xiongnu. Tengriisme is echter een moderne term; de religie is nooit eenduidig gecodificeerd. Gedurende de duizenden jaren dat de hemelgod Tengri (Tanrı in het Turks) is aanbeden door diverse volkeren verspreid over Eurazië is de religie van locale eigenaardigheden voorzien. De belangrijkste kenmerken die alle mutaties van het geloof binden zijn de verering (het in herinnering brengen) van de voorouders, het leven in harmonie met de natuur, en de onderwerping aan de hemelgod Tengri, die dit alles beheerst. Vaak is Tengri de enige god van het geloof, maar de religie bevat ook kenmerken van sjamanisme en animisme, en in sommige gevallen zijn er ook meerdere goden (Yer, Ay, Kuyash, Ulgen, Umay) en is er ook een soort anti-god (Erlik), een duivelspersonage. Het woord Tengri (Tanrı) wordt in het Turks tegenwoordig gebruikt voor "God", ongeacht van welke religie.

Geschiedenis[bewerken]

Tot de komst van andere monotheïstische godsdiensten naar Centraal-Azië was het tengriisme de hoofdgodsdienst van de nomadische volkeren in Siberië en Centraal-Azië. Met de komst van het nestorianisme en later de islam verdween onder het grootste deel van de bevolking in het gebied langzaam het tengriisme. Omdat het tengriisme al monotheïstisch was, ging de acceptatie van een uitgebreidere monotheïstische godsdienst redelijk snel. Toch is het geloof niet volledig verdwenen.

Huidige verspreiding[bewerken]

De bevolking van Centraal- en Noord-Azië leeft veelal in afgelegen steppegebieden, in ketens van aaneengesloten valleien, of locaties die door de strenge winter voor grote delen van het jaar totaal zijn afgesloten van de buitenwereld. Hierdoor is het tengriisme in deze gebieden goed bewaard gebleven. Voorbeelden van bevolkingsgroepen waarbinnen het tengriisme nog steeds een grote rol speelt zijn de Toeva, Sacha en Chakassen in Rusland.

Voor Mongolen en Turken behoudt het tengriisme een speciale betekenis, zo bidden beide volkeren nog steeds naar de 'blauwe hemel', en gebruiken zij het woord Tengri voor God en/of Hemel. Vooral binnen het alevitisme, dat door zo'n 20% van de Turkse bevolking wordt aangehangen, bestaan er nog rituelen waarvan de oorsprong afstamt van het tengriisme.