Trunajaya

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De bestorming van Kediri, afbeelding uit het boekje "De Kroon van Mataram" uit 1890.

Trunajaya of Tronajâyâ, ook bekend als Panembahan Maduretno, (Maduro, 1649 - 2 januari 1680) was een Javaanse prins en krijgsheer. Hij is vooral bekend geworden van de Trunajaya-opstand die hij leidde.

Biografie[bewerken | brontekst bewerken]

Trunajaya was afkomstig van het eiland Madura en hij was een van de lokale prinsen die in opstand kwam tegen Amangkoerat I van Mataram. Hij ontvluchtte het hof van Plered en kwam via zijn schoonvader, Raden Kajoran, in contact met de opstandige kroonprins Amangkoerat II van Mataram. Terwijl de kroonprins intrigeerde aan het hof van zijn vader verzamelde Trunajaya op Maduro een leger. Onder hen bevonden zich ook Javanen en Makassaren. Trunajaya landde met zijn leger op de kust van Java en presenteerde zich vervolgens als een afstammeling van de dynastie van de Majapahit. Hij was in staat om de havensteden Surabaya en Gresik te veroveren.

In 1676 besloot de VOC zich in de strijd te mengen aan de zijde van Amangkoerat I van Mataram. In het conflict dat volgde met de VOC werd de vloot en een legerkamp vernietigd van Trunajaya. Trunajaya riep vervolgens de moslims van Java op om zich zowel tegen Amangkoerat als tegen de VOC te verzetten. Cornelis Speelman veroverde in mei 1677 Surabaya en ook werd zijn hoofdplaats Arosbaya afgebrand. Trunajaya verplaatste de strijd naar het binnenland en rukte met een leger van 12.000 man op naar Plered waar hij het Mataramse leger versloeg. In Plered wist hij de rijkssieraden van Majapahit buit te maken en trok vervolgens naar Kediri.

Amangkoerat I was reeds overleden en opgevolgd door zijn zoon Amangkoerat II, maar een groot deel van zijn land was veroverd. Hij vroeg op zijn beurt de hulp van de VOC en deze ging hiermee akkoord. De VOC deed een laatste verzoek tot overgave van Trunajaya, maar deze weigerde, voor ze in 1678 op de aanval overgingen. Trunajaya werd door zijn tegenstanders in de verdrukking gebracht en verschanste zich met zijn leger in Kediri. Op 25 november 1678 ging de coalitie tot de aanval over en werd Kediri ingenomen. Trunajaya wist te ontkomen, maar een groot deel van zijn leger sneuvelde. Hij hield zich vervolgens schuil in de bergen in het noordoosten van Java. In 1679 trokken de VOC, Mataram en Arung Palakka tegen Trunajaya op. Aan het eind van dat jaar werd hij door de VOC-kapitein Jonker op een berg ingesloten gedwongen zich over te geven. Hierop leverde de VOC hem, tegen de afspraak in, uit aan Amangkoerat II en deze doodde Trunajaya met de kris.

Nalatenschap[bewerken | brontekst bewerken]

Het vliegveld van Madura, Trunojoyo Airport, en de Trunojoyo-universiteit op het eiland zijn naar Trunajaya vernoemd.

Bronnen[bewerken | brontekst bewerken]

  • Hagen, Piet, Koloniale oorlogen in Indonesië: Vijf eeuwen verzet tegen vreemde overheersing (Amsterdam 2018). ISBN 9789029507172