Verlan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Ambigram verlan

Het verlan is een populaire Franse spraakkunst die niet alleen onder jongeren veelvuldig wordt gebruikt, maar ook als "hippe" spreektaal, mede dankzij de muziek en film, onder brede lagen van de Franse bevolking begrepen wordt dan wel zelf gehanteerd wordt. Het bestaat uit woordspelingen waarbij de lettergrepen van plaats worden verwisseld. De term Verlan zelf is het omgekeerde van 'l'envers', Frans voor 'het omgekeerde'.

Hoewel de omkering van lettergrepen al sinds de Middeleeuwen in het Frans (en ook in andere talen) als een vorm van geheimtaal kon dienen, moet de oorsprong van het huidige Franse gebruik en de functie van het verlan in de stedelijke onderwereld (la pègre) gezocht worden: het diende vooral om de politie in verwarring te brengen. Deze rol is reeds bekend sinds de 19de eeuw. Het werd populair onder de jongeren van de Parijse banlieues, toen ook linkse intellectuelen (vaak zelf afkomstig van volksbuurten) het verlan voor hun toespraken en pamfletten gingen toepassen, zoals de geëngageerde zanger Renaud Séchan, die zijn lied Laisse béton in 1977 ten gehore bracht. Sindsdien zijn vele oorspronkelijke verlan vormen ook in het doorsnee-Frans ingeburgerd geraakt.

Algemene kenmerken en structuur[bewerken | brontekst bewerken]

Woordvorming[bewerken | brontekst bewerken]

Er zijn enkele algemene regels vast te stellen bij de vorming van de verlan uitdrukkingen:

  • De omkering van de lettergrepen wordt vooral door de uitspraak van een woord bepaald, niet zozeer door de (vaak historische) spelling. Zo worden Franse dubbele medeklinkers 'in femme, fesse, in de mondelijke uitspraak in feite als een enkele medeklinker gerealiseerd (in tegenstelling tot bijv. het Italiaans).
  • De verlan uitdrukkingen zijn over het algemeen een- of tweelettergrepig.
  • Bij de de omkering van de lettergrepen wordt de stomme eindklinker -e van de laatste lettergreep in de regel als eu [œ] uitgesproken, maar het wordt achterwege gelaten als het dan een drielettergrepige verlan vorm zou opleveren. In sommige eenlettergrepige woorden die op een medeklinker eindigen wordt de stomme eindklinker erbij "gedacht" (bijv. flic -> flique -> keufl -> keuf).
  • De -i die na omkering aan het eind van de verlan vorm zou verschijnen wordt over het algemeen weggelaten, tenzij er een moeilijk uit te spreken groep van medeklinkers ontstaat.
  • De beginklinker van een woord wordt in de verlan vorm weggelaten, waarna de overgebleven lettergrepen van plaats wisselen.
  • Dubbele medeklinkers die na de omkering aan het eind van de verlan vorm ontstaan en die moeilijk uit te spreken zijn, worden vereenvoudigd (zoals keufl -> keuf).

Enkele voorbeelden ter illustratie:

  • Une femme (= 'vrouw') → verlan = une meuf
  • Laisse tomber (= 'laat maar zitten', lett. 'laat vallen') → ton + bébé+ton → verlan = laisse béton
  • Un flic (= 'politieagent') → fli + queque + f verlan = un keuf
  • La cité (= 'stad') → ci-té → la té-ci → verlan = tess'
  • Maestro → mae-stro → verlan = Stromae (artiestennaam van de bekende Franstalige, Belgische zanger Paul Van Haver)

Gangbare verlan vormen[bewerken | brontekst bewerken]

Hoewel in principe elk normaal Frans woord tot een verlan uitdrukking omgevormd kan worden, beklijft het zelden in de meeste gevallen. De volgende serie verlan uitdrukkingen, die geenszins compleet (kunnen) zijn, zijn min of meer gangbaar in populaire media en soms zelfs in hoger aangeschreven nieuwsuitzendingen te horen. In de meeste gevallen heeft de verlan vorm een grovere, dysfemische connotatie (femme "vrouw" -> verlan meuf "wijf, mokkel"), maar in het geval van illegale middelen of verwijzingen naar het gezag of seks zijn ze eerder verhullend van aard. De connotatie van de etnische verlan vormen is vaak alleen op grond van de contekst positief (indien verwijzend naar de eigen groep) dan wel negatief / racistisch (indien gebruikt door buitenstaanders). In enkele gevallen is de verlan vorm zodanig in de Franse spreektaal ingeburgerd dat er een secundaire verlan vorm ontstaat, bijv. beur (oorspr. uit arabe 'Arabier') -> rebeu, meuf (oorspr. uit femme 'vrouw') -> femeu. De Nederlandse vertaling (achterwege gelaten in de evidente gevallen) is slechts een benadering van de betekenis van de gecreëerde verlan vorm.

Verlan Normaal Vertaling Verlan Normaal Vertaling Verlan Normaal Vertaling
beuh herbe wiet keuf flic smeris teuch' chatte
béton tomber vallen keum' mec makker,

gabber

teuf' fête feestje,

party

beur arabe Arabier,

Mocro

keutru truc ding teupu pute
chanmé méchant stout meuf femme wijf, mokkel teuté tête kop
chelou louche gestoord, raar mifa, mif' famille fam vénère énervé chagrijnig
cheum moche lelijk noiche chinois Chinees veuch cheveux haren
cimer merci dank ouf fou gek, krank-

zinnig

zarb'/ zarbi bizarre raar,

gestoord

einss sein borsten pécho choper pakken,

snappen

enlécu, enlèk' enculé, er rebeu beur* Arabier,

Mocro

femeu meuf* wijf, mokkel relou lourd vervelend
feuj Juif Jood reuf' frère bro
galsen Sénégalais Senega-

lees

ripou pourri corrupt, plat

(van agenten)

géman manger vreten tasspé, tass' pétasse teef
genhar argent geld, poen tess' cité stad,

achterbuurt

iench chien hond teub bite
kénn' niquer teubê bête stommeling

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]