Vritra

Vritra (Vrtra, Omhuller) is in het hindoeïsme een draak en koning van de Asura's (demonen), Danava's of Daitya's (reuzen), die door Indra verslagen wordt. Hij is de eerstgeborene van de draken (slangen, Rig Veda 1.32).^[1] Vritra komt van 'vri' (omhullen) net als in de naam Varuna (Alomvattend^[2]), de zeegod. Vritra wordt ook 'eerstgeborene van de draken', Dasa, Danava en Ahi (Slang) genoemd. Vritra en zijn leraar Shukra(charya) kregen les van de vier Kumara's (eeuwige jongelingen). Vala is zijn broer, een andere naam van Vritra of de naam van de grot, waarin de regenkudden werden gevangen gehouden.^[3]

Vritra is de zoon van de goddelijke smid Twashtri en Danu,^[4] de godin van het oorspronkelijke water en moeder van de Danava's. Twashtri maakte Indra's bliksemflits, de vajra. Volgens tradities na de Rig Veda was Twashtri Indra's vader en werd Indra beschuldigd van broedermoord op Trisiras en Vritra, eveneens Twashtri's zonen.^[5]

Vritra 'belichaamde de duistere krachten van de natuur en beroofde de mensheid van het licht.'^[6] Omdat Vritra als droogtedemon de regenkudden had opgesloten in zijn negenennegentig vestingen, werd Indra geschapen, stormgod en verlosser van de regenwolken, zoon van Dyaus (hemel) en Prithivi (Aarde). Indra was speciaal geboren als antwoord op de smeekbeden van de mensen die aan de droogte ten onder dreigden te gaan. Met zijn maruts (de stormgoden) trok Indra tegen Vritra op en versloeg hem na een lange strijd. Daarom werd hij Vritrahan genoemd, overwinnaar van Vritra. ^{[noot 1]}^[7]

Na zijn overwinning keerde Indra zich tegen zijn vader Dyaus, greep hem bij de enkel, wierp hem op de grond en doodde hem,^[8] ondanks de smeekbeden van zijn moeder Prithivi. Indra eigende zich de bliksemschicht van zijn vader, de hemel, toe. Dyaus werd vaak met Varuna verbonden, een andere god uit de Vedische periode, met wie Indra wedijverde.^[9]

Tradities na de Rig Veda (Brahmana's, Mahabharata, Ramayana, Purana's) zagen Indra als een 'smerige, oneerlijke en veraderlijke strijder' en zijn verering nam af.^[10] In de Ramayana, waar Indra het, vermomd als Gautama, aanlegt met Gautama's vrouw Ahalya, wordt hij door Gautama als straf gecastreerd en krijgt hij er de testikels van een ram voor in de plaats. Naast het seksueel misbruik, het doden van verwanten, wordt Indra beschuldigd van eedschending. Ook het non-agressiepact met de demon Namuci, schond Indra door Namuci's hoofd af te slaan.^[11] Volgens de Markandeya-Purana (hoofdstuk 5) verloor Indra zijn tejas (glans) door Trisiras te doden, zijn bala (kracht) door verraderlijk Vritra te doden en zijn rupa (vorm, knap uiterlijk) door zich als Gautama voor te doen om Ahalya te verleiden.^[12]

Rig Veda

In de Rig Veda wordt verteld dat Pani's de koeien van de Deva's (goden) in berggrotten verborgen. De koeien gaven melk, die onsterfelijk maakt. Vritra lag op de berg, die de waterstromen (koeien) gevangen hield. Vritra is daarom een demon van de droogte. Indra, als leider van de goden, versloeg uiteindelijk Vritra en diens moeder Danu ('stromend water'), maar liep zelf verwondingen aan zijn kaken op en veranderde in een paardenhaar (RV 1.32.12). Indra hakte de armen en benen van Vritra af en die wordt daarom de 'schouderloze' genoemd. Vervolgens raakte Indra hem met de pilaar in de rug (RV 1.32.7). Ook wordt Vritra met een os (castrato^[13]) vergeleken. Door het openen van de grot bevrijdde Indra de zeven wateren en bracht hij de zon, de hemel en de dageraad (Ushas) voort. Indra zou ook het licht (de zon) hebben bevrijd door het universum te delen en de twee helften met een zuil van elkaar af te duwen. Omdat het een zware misdaad was een demon te doden, vluchtte Indra over negenennegentig stromen en werd hij gestraft. Vritra werd op een geheime plaats onder de wateren begraven.

Volgens 1.32:6 was Vritra dronken toen hij werd verslagen en volgens 4.18:12 versloeg Indra zijn eigen vader (Tvastri):

Wie maakte je moeder tot weduwe?

Welke god hielp je toen je je vader bij de voet greep en hem verpletterde?

Mahabharata

Tvashtri (Almaker, de goddelijke smid) besloot Indra af te zetten. Hij kreeg een zoon, Trisiras (Trisura), die hij zijn eigen krachten meegaf. Trisiras had drie hoofden, om de Veda te lezen, om te eten en de wereld te bekijken. Trisiras was uiterst vroom en zijn macht nam met de dag toe. Hij was kapelaan van de goden.^[14] Zelfs de beeldschone meisjes die Indra op hem afstuurde konden hem niet van zijn ascetische levensstijl afbrengen. Indra doodde hem met een bliksemschicht, maar hij bleef een schitterend licht over de wereld uitstralen.^[15]

In de Mahabharata schiep Tvastri Vritra om wraak te nemen op Indra, die zijn zoon Vishvarupa ('alle vormen', Trisura, 'driehoofdig') had gedood. Vritra daagde Indra uit tot een tweegevecht, waarna een vreselijke strijd ontstond. Vritra slokte uiteindelijk Indra op, maar moest hem van de goden weer uitspugen. Na een lange strijd werd er, met hulp van Vishnoe, een wapenstilstand gesloten. Vritra beloofde van agressie af te zien, mits Indra hem niet zou aanvallen. En werd afgesproken dat Indra Vritra niet zou aanvallen met een wapen van metaal, hout of steen, noch met iets wat nat of droog was, gedurende de dag of de nacht. Indra stemde met de vrede in, maar bleef wraakzuchtig. Indra overwon Vritra toen tijdens de schemering met een 'schuimpilaar'. Toen Indra vluchtte wegens zijn misdaad werd Nahusha koning van de goden. Toen Nahusha Agastya schopte, vervloekte die hem tot leven als een slang en keerde Indra terug.

Srimad Bhagavatam

Volgens de Srimad Bhagavatam werd Indra's wapen, de bliksemschicht (Vajrayudha), gemaakt van de botten van Dadhichi, die zich er voor opofferde. Na driehonderdzestig dagen werd de strijd in Indra's voordeel beslecht.

Literatuur

J. Puhvel, Comparative Mythology, p. 50-54,83n, 102, 120
C. Scott Littleton, Mythologie, p. 338-341
R. Storm, Oosterse mythologie, p. 169

Voetnoten

↑ In het Perzisch is Vrthragan, 'obstructie vernietiger', de naam van Thraetaona, die in de Avesta de driekoppige Azhi Dahaka versloeg, net als Indra de driekoppige Trisiras en later de Perzische Fereidoen de driekoppige Zahhak versloeg.

Bronnen

↑ Comparative Mythology, p.51
↑ Mythologie, p. 339
↑ Comparative Mythology, p. 51
↑ Comparative Mythology, p. 51-2
↑ Comparative Mythology, p. 53
↑ Oosterse Mythologie, p. 169
↑ Comparative Mythology, p. 102, 120
↑ Comparative Mythology, p. 53
↑ Mythologie, p. 338-341
↑ Comparative Mythology, p. 53, '(..) later tradition came to view him as a dirty, unfair, and treacherous fighter.'
↑ Comparative Mythology, p. 54
↑ Comparative Mythology, p. 83n
↑ Comparative Mythology, p. 52
↑ Comparative Mythology, p. 53
↑ Oosterse Mythologie, p. 169

[7] In het Perzisch is Vrthragan, 'obstructie vernietiger', de naam van Thraetaona, die in de Avesta de driekoppige Azhi Dahaka versloeg, net als Indra de driekoppige Trisiras en later de Perzische Fereidoen de driekoppige Zahhak versloeg.

[1] Comparative Mythology, p.51

[2] Mythologie, p. 339

[3] Comparative Mythology, p. 51

[4] Comparative Mythology, p. 51-2

[5] Comparative Mythology, p. 53

[6] Oosterse Mythologie, p. 169

[8] Comparative Mythology, p. 102, 120

[9] Comparative Mythology, p. 53

[10] Mythologie, p. 338-341

[11] Comparative Mythology, p. 53, '(..) later tradition came to view him as a dirty, unfair, and treacherous fighter.'

[12] Comparative Mythology, p. 54

[13] Comparative Mythology, p. 83n

[14] Comparative Mythology, p. 52

[15] Comparative Mythology, p. 53

[16] Oosterse Mythologie, p. 169

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[noot 1]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]