Waaier (ventilatie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Een waaier
19e-eeuwse afbeelding van een Japanse waaier
18e-eeuwse Franse waaier
Aziatische waaierdans

Een waaier is een klein instrument, dat men manueel bedient om zich koelte toe te wuiven.

Anatomie[bewerken]

De waaier bestaat uit losse fragmenten die verbonden zijn aan een zijde. De rest wordt bijeen gehouden door textiel of een ander materiaal dat geen wind doorlaat. Door de waaier te richten naar het gezicht, ontstaat er door beweging een tocht. De vorm van de waaier is te vergelijken met die van een opengespreide pauwenstaart.

Geschiedenis[bewerken]

Een waaier wordt al eeuwenlang door dames gebruikt om zich onopvallend wat af te koelen: veel vrouwen waren in het verleden ingesnoerd en droegen vele rokken en accessoires. Zij benutten een waaier tevens om discreet en elegant hun rijkdom te tonen. Veel waaiers waren versierd en waren kostbare objecten. Vaak werden ze vervaardigd uit dure stoffen zoals zijde, fluweel, satijn, batist, linnen, kant, perkament, papier, been, pluimen, ivoor, albast, zilver, goud, hout en parelmoer. De afwerking bestond uit kleine details, van een strik of borduursel tot zelfs diamanten en edelstenen.

In Japan tijdens de Edoperiode werd de waaier kunstzinnig beschilderd en groeide uit tot grote kunst.

Sociale functie[bewerken]

Waaiers werden gebruikt als communicatiemiddel, om aandacht te trekken en waren een instrument in de kunst van het verleiden. Zo konden discreet signalen worden doorgegeven. Door de waaier in een bepaalde positie te houden, kon men geheime spelletjes spelen.

Door de stand van de waaier ten opzichte van het lichaam kon een dame boodschappen uitzenden:

  • de waaier tegen de rechterschouder drukken betekende iemand helemaal niet moeten
  • het rechteroog met de waaier aanraken betekende dat zij zo snel mogelijk een afspraakje wilde maken
  • door beide ogen met een waaier te bedekken gaf zij te kennen dat ze van iemand houdt
  • de waaier tegen het linkeroor aandrukken betekende dat zij niet wou dat geheimpjes werden prijsgegeven

In waaierdansen vormden waaiers een onvervangbaar attribuut.

Hedendaags gebruik[bewerken]

In Spanje is de waaier (el abanico) nog steeds populair en een veelgebruikt attribuut (bijvoorbeeld in de Flamenco). De waaier wordt ook gebruikt tijdens Pansori-optredens.

Bord in de vorm van een waaier, Asian Art Museum, San Francisco

Externe link[bewerken]