Warmoesstraat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Warmoesstraat
Amsterdam little street.JPG
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam-Centrum
Begin Prins Hendrikkade/Zeedijk
Eind Dam
Lengte ca 0,55 km
Postcode 1012
Algemene informatie
Genoemd naar warmoezerijen
Geen toegang deels voetgangersgebied/autoluw
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam
Gevelsteen Warmoesstraat.
De achtergevels van de huizen langs de Warmoesstraat staan in het water van het Damrak. Foto uit de 19e eeuw.

De Warmoesstraat is een van de oudste straten van Amsterdam. Ze loopt evenwijdig met het Damrak van de hoek Prins Hendrikkade en Zeedijk naar de Dam.

Naam[bewerken]

De huidige Warmoesstraat had tot in de 17e eeuw twee namen: 'Kerkstraat' voor het noordelijke deel tot de Oude Kerk en Warmoesstraat voor het zuidelijke deel. De naam is afgeleid van warmoezerijen, naar de handel in groenten. In 1957 is het gedeelte bij Hotel Krasnapolsky bij de Dam gevoegd.[1] Het eerste stukje van de Warmoesstraat heet echter Sint Olofspoort, naar de middeleeuwse stadspoort die daar ooit stond.

Geschiedenis[bewerken]

Met het leggen van de Dam in de Amstel ontstaat in de 13e eeuw Amsterdam. Het centrum van de stad wordt gevormd door de oude monding van de Amstel, het Damrak. De Amstel had toen nog de volledige breedte tussen de Nieuwendijk en de Warmoesstraat. De Warmoesstraat ligt op de dijk aan de oostkant van het Damrak. Al snel werd echter een strook in het Damrak aangeplempt en was de straat aan beide zijden bebouwd, waarbij de gevels aan de Damrakzijde in het water stonden (en nog steeds staan). Bij de Dam stond de Waag van Amsterdam en de handel concentreerde zich rond het Damrak, dat de haven vormde.

In de 16e eeuw was de Warmoesstraat de straat met de grootste huizen waar de rijkste burgers van Amsterdam woonden. Met de aanleg van de Herengracht en andere nieuwe grachten in de 17e eeuw verhuisden zij daarheen. De straat werd toen dé winkelstraat van Amsterdam en er vestigden zich veel handelsfirma's.

In de tweede helft van de twintigste eeuw verdwenen deze echter en ging de Warmoesstraat door leegstand snel achteruit, tot deze in de jaren tachtig, samen met de Zeedijk, de beruchtste twee straten van Nederland waren vanwege de overlast door drugshandel. Door gerichte acties van de politie en de vele politiecamera's die in de wijk zijn aangebracht is de criminaliteit echter inmiddels naar andere wijken verplaatst en is de Warmoesstraat een van de veiligere straten van Amsterdam. Veel historische panden zijn gerenoveerd en gesplitst in appartementen. De straat is tegenwoordig bovendien een drukbezocht uitgaanscentrum, met overwegend cafés, hotels, restaurants en winkeltjes.

Een erfenis van de jaren tachtig is het relatief grote aantal coffeeshops, waarvoor het stadsdeel in het bestemmingsplan van 2006 echter een uitsterfbeleid heeft vastgesteld: na verkoop van een zaak is cannabisverkoop er niet meer toegestaan. In een gezamenlijke strategienota geven de gemeente en het stadsdeel in 2008 zelfs aan dat alle tien coffeeshops in de straat binnen tien jaar een andere bestemming moeten krijgen.

Leer- en rubberfetishwinkel Mr. B aan de Warmoesstraat 89.

Leerscène[bewerken]

De Warmoesstraat telt ook enkele winkels en bars gericht op homoseksuele mannen met een leerfetisj en vormt daarmee het centrum van de Amsterdamse leerscène. Deze subcultuur deed medio jaren vijftig zijn intrede, toen Hotel Tiemersma aan de Warmoesstraat 20 geopend werd. Als een dependance werd in 1965 de leerbar Argos geopend in de Heintjehoeksteeg, die later verplaatst werd naar de Warmoesstraat. Daar volgden later nog de leerbars The Eagle en Dirty Dicks.[2] Rondom deze zaken vindt sinds 1996 jaarlijks eind oktober de Amsterdam Leather Pride plaats.

Voor deze doelgroep was er van 1987 t/m 2010 aan de Warmoesstraat 96 ook een eigen discotheek/seksclub genaamd Cockring. Deze moest na de vondst van harddrugs sluiten op last van de politie, maar werd in 2011 heropend onder de naam Club Fuxxx. Deze zaak was echter geen succes en sloot in 2013, waarna Edgar Bonte, organisator van de Rapidofeesten, het pand omvormde tot een meer gemengde club onder de naam The Warehouse. Deze werd per 1 maart 2016 gesloten na klachten over geluidsoverlast.[3]

Specifieke panden[bewerken]

  • Restaurant Reflet is gebouwd in 1885, volledig in Belle Epoque-stijl, oudste restaurant van Amsterdam in originele staat.
  • Voormalig Politiebureau Warmoesstraat, Warmoesstraat 44, 46, 48 en 50 (Adres: Warmoesstraat 48). Het bureau waar onder meer Appie Baantjer en Hendrik Voordewind werkten, berucht om de toestanden die er zich rond dat bureau afgespeeld hebben. Het bureau dat ook de rosse buurt als werkterrein had. Het politiebureau is in 2000 verhuisd naar de nabijgelegen Beursstraat, met een dienstingang aan de Warmoesstraat 98, ter hoogte van het Oudekerksplein en is in 2016 verhuisd naar de Nieuwezijds Kolk.
  • Geels & Co, Warmoesstraat 67. Koffie- en theebranderij annex winkel met op de bovenverdieping een Koffie- en Theemuseum. Winkel en delen van het interieur zijn ruim 140 jaar oud.
Het "oudste huis" uit 1485 aan de Warmoesstraat 90, tegenwoordig zit hier leerbar The Eagle.
  • 'Oudste bestaande woonhuis van Amsterdam', Warmoesstraat 90. In juni 2012 werd hier een houten huis uit circa 1485 'ontdekt', zodat er in Amsterdam toch nog een woonhuis uit de 15e eeuw bestaat. Dit gaat schuil achter een onopvallende 19e-eeuwse gevel. Na een brand werd bij nader bouwhistorisch onderzoek geconstateerd dat het houtskelet veel ouder is dan tot dan toe bekend.[4]
  • Wijs en Zonen, Warmoesstraat 102: Koffie- en theebranderij annex winkel. De winkel is bijna in ongewijzigde staat sinds de 18e eeuw. Wijs en Zonen zijn hofleverancier.
  • 'In het Paradijs', Warmoesstraat 148. Het was vroeger één van de mooiste huizen van de stad. In de 15e/16e eeuw het woonhuis van Haesje Claes, de vermoedelijke stichteres van het Amsterdamse Burgerweeshuis.
  • Een voormalige drukkerij, Warmoesstraat 153-157. Sinds 1994 is dit de sociëteit van het ASC/AVSV.
  • Klooster van de Zusters Augustinessen van Sint Monica, Warmoesstraat 159. De zusters Augustinessen verlenen er als sinds jaar en dag opvang aan daklozen.
  • De Wintertuin van Hotel Krasnapolsky, Warmoesstraat 169. In 1879/1880 gebouwd naar een ontwerp van architect G.B. Salm. In die tijd was het gebruik van glas en ijzer nog een noviteit. De constructie met gietijzeren kolommen moest de ruimte ook aankleden. Ook het gebruik van elektrische verlichting was zeer modern voor die tijd. De Wintertuin zou Gerard Philips hebben geïnspireerd om een gloeilampenfabriek te beginnen.[bron?] Na de restauratie in 1989 weer in volle glorie te zien.
  • Achtergevel Warmoesstraat 34 (te zien vanaf het Damrak). Fraai voorbeeld van vierraams gevel "op 't water" in Lodewijk XVI-stijl (circa 1770-1800), met een gesneden rechte kroonlijst met guirlandeversieringen en een groot driehoekig fronton boven het middendeel.

Trivia[bewerken]

De Warmoesstraat is autoluw: auto's hebben alleen tussen 7 en 12 uur 's morgens toegang en er mag niet geparkeerd worden.

Zie ook[bewerken]