Zumbi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Buste van Zumbi dos Palmares in Brasilia.

Zumbi (1655 - 20 november 1695) was de laatste van de leiders van Quilombo dos Palmares, tegenwoordig de staat Alagoas in Brazilië. Een quilombo was een toevluchtsoord van weggelopen slaven.

Quilombo dos Palmares was een zelfvoorzienende republiek van Marrons, ontsnapt uit de Portugese nederzettingen in Brazilië: “een streek misschien zo groot als Portugal in het achterland van Bahia" (Braudel 1984 p 390). Op zijn hoogtepunt had Palmares een bevolking van meer dan 30,000 mensen. Palmares was het 'beloofde land' voor de slaven. In 1630 vielen de Nederlanders het noordoosten van Brazilië binnen. In 1644 probeerden zij - net als de Portugezen zonder succes - Palmares te vernietigen. In 1654 verdreven de Portugezen de Nederlanders uit het noordoosten van Brazilië.

Doordat de krijgers van Palmares gedwongen waren om zich te verdedigen tegen herhaaldelijke aanvallen door de Portugese koloniale macht, waren zij experts in capoeira, een vechtsport ontwikkeld in Brazilië door Afrikaanse slaven in de 16de eeuw.

In 1655 werd een Afrikaan, Zumbi genaamd, in vrijheid geboren in Palmares. Hij werd echter gevangengenomen door de Portugezen en gegeven aan een missionaris, Vader Antonio Melo, toen hij ongeveer 6 jaar oud was. Zumbi werd Francisco gedoopt en de sacramenten onderwezen, hij leerde Portugees en Latijn, en hielp met de dagelijkse mis. Ondanks de pogingen om hem te ‘civiliseren’ ontsnapte hij in 1670 en keerde, 15 jaar oud, terug naar zijn geboorteplaats. Zumbi werd bekend om zijn moed en vaardigheid in de strijd, en toen hij de twintig passeerde was hij een gerespecteerd militair strateeg.

In 1678 benaderde de gouverneur van Pernambuco, Pedro Almeida, moe van het langdurige conflict met Palmares, leider Ganga Zumba met een olijftak. Almeida bood vrijheid voor alle weggelopen slaven als Palmares zich zou overgeven aan de Portugese autoriteiten, een voorstel dat Ganga Zumba aantrekkelijk vond. Maar Zumbi wantrouwde de Portugezen. Bovendien wees hij vrijheid voor de bevolking van Palmares af als andere Afrikanen in slavernij zouden blijven. Hij wees Almeida's opening af en stelde Ganga Zumba’s leiderschap ter discussie. Zumbi zwoer dat hij het verzet tegen de Portugese overheersing zou voortzettend, en werd de nieuwe leider van Palmares.

Vijftien jaar nadat Zumbi het leiderschap over Palmares overnam, deden de Portugese legeraanvoerders Domingos Jorge Velho en Vieira de Mello een artillerie-aanval op de quilombo. Op 6 februari 1694, na 67 jaren van doorlopende conflicten met de Marrons van Palmares, slagen de Portugezen erin om Cerca do Macaco, de centrale vestiging van de republiek, te vernietigen. De strijders van Palmares waren geen partij voor de Portugese artillerie; de republiek viel, en Zumbi werd verwond. Hoewel hij overleefde en erin slaagde om aan de Portugezen te ontsnappen, werd hij bijna twee jaar later verraden, gevangengenomen en ter plekke onthoofd op 20 november 1695. De Portugezen brachten Zumbi's hoofd naar Recife, waar het getoond werd op de centrale plaza als bewijs dat Zumbi, in tegenstelling tot de legende onder Afrikaanse slaven, niet onsterfelijk was. Overgeblevenen uit de oude quilombos bleven nog zo’n honderd jaar in de streek wonen.

Tegenwoordig wordt 20 november, vooral in Rio de Janeiro, gevierd als een nationale feestdag. De dag heeft een bijzondere betekenis voor Afro-Brazilianen, die Zumbi eren als een held, een vrijheidsstrijder en een vrijheidssymbool.

Externe links[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Caruso, Carla, 2005, Zumbi: o Último Herói dos Palmares, Calles, ISBN 8598750107
  • Braudel, Fernand, 1984 The Perspective of the World, vol. III of Civilization and Capitalism (in 1979 Franstalig).
  • Diegues, Carlos, 1963, Ganga Zumba, film
  • Diegues, Carlos, 1985, Quilombo, film over Quilombo dos Palmares, ASIN B0009WIE8E