Appeasementpolitiek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
München.- v.l.n.r.: Joachim von Ribbentrop, Neville Chamberlain, Adolf Hitler in gesprek tijdens de Conferentie van München.

Inleiding[bewerken]

Appeasementpolitiek wordt in het algemeen gebruikt om te verwijzen naar het diplomatieke beleid gericht op het vermijden van oorlog door concessies te doen aan een andere macht [1] Historicus Paul Kennedy omschrijft het als "het beleid tot het oplossen van internationale ruzies door het accepteren en te voldoen aan grieven van een andere partij door middel van rationele onderhandelingen en compromissen, waardoor een gewapend conflict vermeden kan worden dat mogelijk duur, bloederig en gevaarlijk zou kunnen zijn."[2] Appeasement werd gebruikt door de Europese democratieën in de jaren dertig van de twintigste eeuw, die, met de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog in het achterhoofd, probeerden oorlog met Duitsland en Italië te voorkomen.

Appeasement in de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

De term wordt veelal gebruikt voor de buitenlandse politiek van de Britse premier Neville Chamberlain ten opzichte van nazi-Duitsland tussen 1937 en 1939.

Conferentie van München[bewerken]

De grootste speler in de appeasementpolitiek tijdens de Tweede Wereldoorlog is Groot-Britanië, in het bijzonder uitgevoerd door Chamberlain. Opvallend in de Britse buitenlandse politiek is de tolerante houding tegenover Duitsland, zo onderneemt men bijvoorbeeld geen actie bij de bezetting van het Rijnland in 1936. De eerste echte stap die ondernomen wordt tegen de Duitse expansie, is het Verdrag van München in september 1938. Hier worden afspraken gemaakt over de inname van het Duitstalige gedeelte van Tsjecho-Slowakije (Sudetenland), waarbij Chamberlain toegeeft dat Duitsland het mag annexeren maar hierna haar expansie stopzet. De geschiedenis zal uitwijzen dat Hitler ook dit verdrag schendt, wat ook een bewijs is van het falen van de appeasementpolitiek.

Redenen voor appeasement[bewerken]

De voornaamste reden voor deze politiek is dat Groot-Brittannië op dit moment nog niet klaar is voor een oorlog. Haar troepenmacht is nog niet op peil en de economie en industrie is nog niet gericht op militaire productie. Een tweede belangrijke factor is de publieke opinie, met de herinneringen aan de eerste wereldoorlog nog vers in het geheugen is de Britse bevolking niet gunstig gestemd voor een nieuwe oorlog. Daarbij het feit genomen dat Chamberlain als premier ook herverkozen wil worden, en het volk niet tegen zich in het harnas jagen. Tot slot vormt een sterk Duitsland een goede buffer tegen de Sovjet-Unie, als bescherming tegen het communistische gedachtegoed dat als een bedreiging wordt gezien voor het westerse kapitalisme.

Visies op appeasment[bewerken]

Traditionele visie[bewerken]

Historici in de jaren 1940 bekritiseerden appeasement als lafheid die Hitler er uiteindelijk toe in staat stelde de Tweede Wereldoorlog te starten. Het was juist door de tolerante houding van Chamberlain, dat het Duitsland mogelijk maakte uit te breiden en meer gebied te annexeren, wat uiteindelijk tot de onnodige dood van vele Britten heeft geleid.

Revisionistische visie[bewerken]

Historici in de jaren 1950 argumenteerden dat appeasement duidelijk een oorzaak was van de oorlog, maar tevens een begrijpbare, verklaarbare en logische reactie was op langzaam ontwikkelende en vooraf niet te voorspellen problemen. Aangezien men de toekomst niet kan voorspellen, deden ze het beste wat ze konden met de middelen en beperkingen die ze hadden. Geen mens had ooit kunnen denken dat dit zou leiden tot een tweede wereldoorlog.

Post-revisionistische visie[bewerken]

Historici in de jaren 1990 stelde dat appeasement de enige keuze was die de Britse overheid had in de jaren 1930 tegen Duitsland. Door de vele factoren die meespeelden (militair niet klaar, publieke opinie), waren er geen andere oplossingen, een directe oorlog had waarschijnlijk nog nefastere gevolgen gehad. De appeasmentpolitiek werd enkel slecht uitgevoerd, te lang volgehouden en was niet krachtig en duidelijk genoeg afgedwongen om Hitler in bedwang te houden.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. James P. Levy, Appeasement and rearmament: Britain, 1936-1939, Rowman and Littlefield, 2006
  2. Kennedy, Paul M., Strategy and Diplomacy, 1870-1945: Eight Studies, George Allen & Unwin, Londen, 1983 ISBN 0-00-686165-2.