Bandenspanning

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bandenspanningsmeter

Bandenspanning is de overdruk die in de banden van een voertuig aanwezig is. Deze wordt gemeten met een bandenspanningsmeter en uitgedrukt in bar, atmosfeer, hectopascal of PSI (pound-force per square inch).

Eenheden[bewerken]

Een atmosfeer is ongeveer gelijk aan de atmosferische druk. Een bar eveneens. Een millibar is het duizendste deel daarvan. Een hectopascal is gelijk aan een millibar.

Hoewel de officiële SI-eenheid voor druk de pascal is, wordt bandenspanning vaak uitgedrukt in bar, waarbij (per definitie) 1 bar overeenkomt met 100 000 pascal.

De juiste bandenspanning[bewerken]

De juiste bandenspanning is, vooral bij motorvoertuigen, cruciaal voor een optimaal weggedrag van het voertuig, maar is ook van belang voor een laag brandstofverbruik, een lage bandenslijtage en de veiligheid van de bestuurders en overige bestuurders op de weg. Aangeraden wordt om de bandenspanning eens per maand te controleren bij koude banden.

Bij auto's is de spanning ongeveer 2 bar. Bij fietsen is de spanning veel hoger, tot 8 of 10 bar. De juiste spanning is de door de autofabrikant aanbevolen spanning, deze staan vermeld in de gebruikshandleiding en/of op de sticker die zich over het algemeen op de stijl van het portier van de bestuurder, op de brandstofklep of in het dashboardkastje bevindt.

De risico's van een onjuiste bandenspanning[bewerken]

Te lage bandenspanning (-0,5 bar)[bewerken]

Bij een te lage bandenspanning gebruikt het voertuig meer brandstof, en treedt ook een verhoogde bandenslijtage op, met name aan de "schouders" (de zijkanten van het loopvlak).

Een zeer lage bandenspanning (-1,5 bar)[bewerken]

Erg zachte banden kunnen leiden tot ongelukken. Een oververhitte band heeft een verhoogd risico op een klapband. En bij 130 km/h en een klapband verliest een bestuurder vrijwel altijd het macht over het stuur met de gevolgen van dien.

Te hoge bandenspanning (+0,5 bar)[bewerken]

Een te hoge bandenspanning zorgt voor een verminderd rijcomfort, doordat de verende werking van de banden deels verloren gaat. Bij niet radiaal banden (komen niet meer voor op auto's en motoren) word de band te bol, waardoor het midden van het loopvlak harder slijt en de grip vermindert.

Een hoger dan normaal bandenspanning wordt aanbevolen voor politie voertuigen zodat er minder kans bestaat op te grote hitte ontwikkeling (door vervorming van de band) en men een beter gevoel met het wegdek heeft. Ieder korreltje wordt als het ware doorgegeven aan de auto.

Daarnaast levert een te hoge druk bij niet radiaal banden een verkleind contact oppervlak op.

Meten van bandenspanning[bewerken]

Bandenspanning moet worden gemeten voordat men met het voertuig gaat rijden. De bandenspanning die in officiële documentatie van banden- en autoproducenten wordt vermeld, is gebaseerd op een buitentemperatuur van +20°C. Bij elke 10°C verschil is er bij een drukniveau van 2 bar 0,075 bar, afgerond dus 0,1 bar verschil in druk. Als we de bandenspanning meten bij een buitentemperatuur van nul graden Celsius, zal die 0,150 bar lager zijn dan bij een buitentemperatuur van +20°C.

Bandenspanning in de winter[bewerken]

De temperatuur buiten heeft invloed op de bandenspanning. Tijdens de winter wordt aangeraden om 0,2 bar extra toe te voegen.

"Werken" met bandenspanning[bewerken]

Soms is het nodig om met een enigszins verlaagde bandenspanning te rijden:

Terreinrijden[bewerken]

Bij het gebruik van auto's en motorfietsen in het terrein is het soms nodig en altijd gemakkelijk om de bandenspanning sterk te verlagen. Vooral wanneer het voertuig niet speciaal gemaakt is voor het gebruik in het terrein, zoals brandweervoertuigen bij bosbranden, zal het verlagen van de bandenspanning zeer grote verbeteringen geven.

Terreinsporten[bewerken]

De extreem lage bandenspanning van een trialmotor

Bij alle vormen van terreinsporten wordt gereden met een zeer lage bandenspanning. Bij cross- en enduromotoren is dit vaak slechts ca. 1 bar. Ook terreinauto's gebruiken een lage bandenspanning. In veel gevallen (zoals bij auto's in de Dakar-rally) is de bandenspanning tijdens het rijden aan te passen aan de omstandigheden. Bij alle vormen van trial, zowel bij auto's als trialmotoren, wordt met een extreem lage bandenspanning gereden, maar dit wordt gedaan om de banden makkelijker om uitstekende stenen, takken en rotsdelen te laten "grijpen". Vaak is het zo dat er te weinig grip is bij de terrein omstandigheden met een band, door dat er een lage bandenspanning in de band zit wordt het loopvlak ook breder en hierdoor is er ook meer grip “contact” met het wegdek / ondergrond.

Snelheidssporten[bewerken]

Bij snelheidssporten, zowel bij motorfietsen als auto's, wordt de basisbandenspanning relatief laag gehouden, omdat de banden tijdens het racen zeer warm worden, waardoor de lucht uitzet en de bandenspanning hoger wordt. Bij auto- en motorsprint en dragrace geldt hetzelfde: de bandenspanning is zeer laag, maar de banden worden door de hoge omtreksnelheid (centrifugaalkracht) weer rond. Bovendien wordt -vooral in de autorace- gebruikgemaakt van de bandenspanning om het weggedrag (over- en onderstuur) te verbeteren.

Tips[bewerken]

Tip: laten zitten!
  • De juiste bandenspanning is te vinden in het instructieboekje, maar in veel gevallen ook in een van de deurstijlen of aan de binnenzijde van het klepje van de brandstoftank.
  • De temperatuur buiten heeft invloed op de spanning. Hoe lager de temperatuur, hoe lager de gemeten bandenspanning. Voeg daarom in de winter 0,2 bar extra toe.
  • Controleer bij uw auto ook het reservewiel. Niets is vervelender dan een lekke band vervangen door een lege.
  • Als een voertuig verschillende bandenspanningen heeft, zoals veel vrachtauto's, zorg dan dat het reservewiel op de hoogste bandenspanning is gebracht.
  • Als u uw auto vastrijdt in het zand, verlaag dan de bandenspanning. Breng deze wel zo snel mogelijk weer op druk.
  • Verwijder een inrijding (spijker of iets dergelijks) pas als de band vervangen of gerepareerd wordt. De spijker houdt de lucht binnen en markeert het lek.
  • Gebruik bij voorkeur een eigen bandenspanningsmeter. U rijdt dan altijd met dezelfde "afwijking". Probeer deze bandenspanningsmeter te vergelijken met een geijkt exemplaar, bijvoorbeeld bij uw bandenhandelaar.
  • Met name bij motorfietsen gaat de ontwikkeling van banden snel. Bij oudere motorfietsen is het daarom beter de juiste bandenspanning op te zoeken op de website van de bandenfabrikant. Het instructieboekje is immers gebaseerd op de banden uit het productiejaar van de motorfiets.

Lucht of stikstof[bewerken]

Meestal wordt met lucht voor de overdruk in de banden gezorgd. Het vullen met stikstofgas, zo wordt beweert door de genen die dit aanbieden,heeft echter een aantal voordelen.

  • De banden worden minder snel warm. Doordat stikstofgas een hogere warmtecapaciteit (1042 J/gr K) heeft dan lucht (920 J/gr K) (13% meer) heeft stikstof meer energie (13%) nodig om 1 graad warmer te worden dan lucht. Dit is vooral van belang bij het landen van vliegtuigen waarbij veel warmte ontwikkeld wordt. Zo wordt het naar buiten gebracht maar dit verkoop argument klopt echter niet want in een autoband telt het volume en deze warmte opname is in massa gegeven . Reken je dit om naar volume dus per mol ( 22,4 liter bij 20 gr C) dan is die voor stikstof 1042 x 0,028(kg/mol)= 29,17J/mol/gr Kelvin. voor zuurstof de zelfde berekening 920 x 0,032( kg/mol) = 29,44 Joule/mol/gr Kelvin( of Celcius). Dus in volume neemt zuurstof zelfs iets meer warmte op( minder dan 1%)om een graad in temperatuur te stijgen. Bovendien is er nog verschil tussen als volume gelijk blijft of druk gelijk blijft . Boven gegeven waarden zijn voor als druk gelijk blijft . In een autoband blijft volume vrijwel gelijk, maar ook die berekening valt hoger uit voor zuurstof dan voor stikstof. Verder is het verschil zo marginaal dat dit argument naar het rijk der fabelen verwezen moet worden.
  • Doordat de banden langer op de juiste spanning zouden blijven zal er minder brandstof worden verbruikt en wordt een energiebesparing gerealiseerd. Het is echter nog niet wetenschappelijk bewezen dat banden hierdoor langer op spanning blijven.
  • Daarnaast is het veiliger bij brand. Zuurstof voedt brand, terwijl stikstof juist een dovende werking heeft. Bij transport van brandbare of explosieve materialen kan het vullen met stikstof zelfs een vereiste zijn.
  • Ook zou het effect kunnen hebben op de levensduur van de banden doordat het bandenmateriaal minder snel zal oxideren. Dit is echter nog niet wetenschappelijk bewezen.

Het grootste nadeel is dat de kosten om de banden te vullen hoger zijn.

Zie ook[bewerken]