Bokito (gorilla)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bokito
Bokito in het buitenverblijf.
Bokito in het buitenverblijf.
Algemeen
Huidige verblijfplaats Diergaarde Blijdorp
Geboortedatum 14 maart 1996
Geboorteplaats Berlijn
Bokito
Het voormalige gorilla-eiland van Blijdorp.

Bokito (Berlijn, 14 maart 1996) is een zilverruggorilla die sinds 2005 verblijft in Diergaarde Blijdorp, de dierentuin van Rotterdam. Het dier raakte in 2007 in het nieuws toen hij ontsnapte en daarbij een bezoekster van de dierentuin zwaar verwondde.

Levensloop[bewerken]

De gorilla werd geboren in de Berlijnse dierentuin Zoologischer Garten. Zijn vader is de gorilla Derrick, zijn moeder M'penzi. Omdat zijn moeder niet langer in staat was hem borstvoeding te geven, werd hij door zijn verzorger grootgebracht. Hij kreeg de fles, droeg een luier en ging mee uit eten met zijn verzorger. Hij ging aangelijnd mee, omdat Bokito moord en brand schreeuwde als hij alleen werd gelaten. Hij heeft nooit pizza gegeten, hij werd alleen meegenomen naar een pizzarestaurant.

In 2005 kwam hij in het kader van een fokprogramma naar Blijdorp. In Berlijn kon hij niet blijven, vanwege het risico van inteelt. Een half jaar later werd bepaald dat Bokito in Rotterdam zou blijven. In 2006, 2007 en 2009 werden in Blijdorp drie gorillababy's geboren, allen nakomelingen van Bokito. Zijn rivaal in het dierentuinverblijf, het gorillamannetje Dango, verhuisde in april 2007 met twee wijfjes naar de dierentuin van het Chinese Shanghai.

Aanval op bezoeker[bewerken]

Bokito kwam op 18 mei 2007 (op de dag van het 150-jarig jubileum van de dierentuin) in het nieuws toen hij uit zijn verblijf ontsnapte. Hij sleurde één bezoekster mee, die hierbij ernstig gewond raakte. De vrouw had diverse breuken, een verbrijzelde hand en meer dan honderd beten over haar hele lichaam. De vrouw bezocht Bokito vier dagen per week en had veelvuldig oogcontact gemaakt met de mensaap. Dit aanstaren heeft waarschijnlijk geleid tot de aanval. Vanuit het ziekenhuis meldde de vrouw: "Hij is en blijft mijn lieveling. Sinds hij in Blijdorp zit, maak ik contact met hem. Als ik mijn hand op het glas legde, deed hij hetzelfde. Als ik naar hem lachte, lachte hij terug". Een oppasser van Blijdorp had de vrouw enkele dagen voor de aanval gewaarschuwd en gevraagd afstand te houden en de aap niet recht in de ogen te kijken, volgens een bericht in het Algemeen Dagblad. De vrouw stelde de dierentuin niettemin op 23 mei aansprakelijk voor de geleden schade.

In een van de restaurants van de dierentuin, de Oewanja Lodge, raakten na de aanval op de Zoetermeerse vrouw nog drie mensen gewond. Uiteindelijk werd hij na een uur door een dokter met een verdovingsgeweer uitgeschakeld, waarna hij in zijn verblijf werd teruggeplaatst. Ondertussen was wel de hele dierentuin, waar op die vrijdag na Hemelvaartsdag duizenden mensen aanwezig waren, ontruimd.[1] In de zomer van 2004 was Bokito ook al eens uit zijn verblijf in Berlijn ontsnapt. Hij klom toen over een drie meter hoge glazen wand. Hij was toen niet agressief en liet zich door het personeel zonder problemen terugbrengen naar zijn hok.

Evolutiebioloog en primatoloog Jan van Hooff, die gepromoveerd is op gelaatsuitdrukkingen van chimpansees, is echter aan de hand van een filmpje op YouTube van een eerder bezoek van de vrouw tot de conclusie gekomen dat Bokito helemaal niet dreigde. Het ontbloten van de tanden kan verschillende dingen betekenen. Het kan angst of sociale opwinding uitdrukken, maar Bokito toonde op dat filmpje geen enkel teken van angst of agressiviteit. Wel trommelde hij op zijn borst. Dat is imponeergedrag en drukt geen kwaadaardigheid uit (het is zoiets als "kijk mij eens!"). Bokito maakte op het filmpje wat Van Hooff een 'verticaal blote-tanden gezicht' noemt. Dat is een soort groetgezicht, waarmee een gorilla zijn vrouwtjes geruststelt. Hij raakte echter gefrustreerd doordat die vrouw die schijnbaar in hem geïnteresseerd was telkens weer weg liep. Van Hooff vraagt zich af wat gebeurd zou zijn als de vrouw zich niet verzet had en gewoon was blijven staan. "Ik denk dat hij haar een paar lellen op de rug had verkocht. En dan, ja, dan had hij misschien gedaan wat gorillamannen met gorillavrouwen doen.".

Gedragsbiologe Wineke Schoo van Burgers' Zoo, Arnhem merkt hierover op: "Langdurig aanstaren vindt een gorilla niet prettig. Vrouwtjes die willen paren kijken een mannetje intens aan, maar meestal kijken gorilla's juist niet. Ze zien alles vanuit hun ooghoeken." Wat Bokito met de vrouw deed (bijten en meeslepen) is normaal gedrag tegenover gorillavrouwtjes die zich niet onderwerpen. "Bij gorilla's zijn de gevolgen [echter] minder erg dan bij een mens omdat de huid dikker is en hun botstructuur veel steviger is. Ze zijn zeven keer zo sterk als wij; Bauwi (een andere zilverrug) is 200 kg spiermassa. Ook als hij je zonder kwade intenties op de schouder slaat, lig je al drie meter verder." Een potentiële haremvrouw schaden zou ook evolutionair niet slim zijn. Gorilla's zijn normaal juist extreem relaxed. "Als je tien raadsels geeft aan chimpansees, orang-oetans en gorilla's, zullen de chimpansees er heel snel vijf oplossen en de rest laten liggen, de orang-oetans zullen ze na lang denken allemaal oplossen en de gorilla’s beginnen er niet eens aan."[2]

Gevolgen[bewerken]

Naar aanleiding van de gebeurtenis stelde Esther Ouwehand, Tweede Kamerlid van de Partij voor de Dieren, vragen aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De partij wil dat de minister maatregelen neemt tegen dierentuinbezoekers die dieren provoceren.

Blijdorp overweegt voortaan de bezoekers met een bord te waarschuwen om de apen niet direct aan te kijken. Dergelijke waarschuwingsborden hangen al in de Antwerpse Zoo. Ook wil Blijdorp aanpassingen aan het gorillaverblijf aanbrengen om uitbraken te voorkomen, zoals een muur rond het buitenverblijf met kijkgaten. In het binnenverblijf zullen ze proberen oogcontact en andere interactie tussen de gorilla's en de bezoekers onmogelijk maken, onder andere door ramen die maar aan één kant doorschijnen te plaatsen.

Bokitoproof[bewerken]

Met Bokitoproof wordt aangegeven dat een dierentuin uitbraakveilig is. Het woord Bokitoproof werd in 2007 verkozen tot Woord van het Jaar, georganiseerd door Dagblad De Pers. [3]

Diverse[bewerken]

  • Bokito wordt soms gebruikt als aanduiding voor "iemand die oersterk is". De naam wordt ook verbonden met agressiviteit[4], dominant gedrag[5] en zelfverzekerdheid.[6]
  • De schaatser Stefan Groothuis kreeg de bijnaam Bokito. Dat zou te maken hebben met zijn lange armen en zijn voorliefde voor bananen.[7]
Bronnen, noten en/of referenties