Broadway theatre

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De musical The Lion King in het New Amsterdam Theatre in New York, 2003

Broadway theatre[1] is de meest prestigieuze vorm van professioneel theater in de Verenigde Staten, is bekend bij het publiek en winstgevend voor de artiesten, technici en anderen die bij de shows betrokken zijn.

Broadway theatre of Broadway show verwijst naar een uitvoering, meestal een toneelstuk of musical voor een groot publiek, gehouden in een van de negenendertig grote professionele zalen met 500 (of meer) zitplaatsen die gelegen zijn in het theaterdistrict rond de straat Broadway op Manhattan in New York City. Het is historisch gezien opvallend dat de shows die Broadway bereiken en het daar zeer goed doen, meer publiek trekken, en minder gedurfd avantgardistisch zijn dan de producties van Off-Broadway, in de nóg kleinere zalen van Off-Off-Broadway of in de plaatselijke zalen zonder winstbejag zoals het Guthrie Theatre in Minneapolis en het American Repertory Theatre in Cambridge, Massachusetts.

Opeenvolging[bewerken]

De meeste Broadwayshows zijn commerciële producties bedoeld om winst te maken voor de producenten en investeerders. Het aantal voorstellingen ligt daarom niet vast, maar is afhankelijk van kritische recensies, mond-tot-mond-reclame en de effecten van de advertenties; deze factoren beïnvloeden de kaartverkoop.[bron?] Sommige Broadwayshows worden geproduceerd door niet-commerciële organisaties, als deel van een seizoensabonnement. Lincoln Center Theater, Roundabout Theatre Company en Manhattan Theatre Club zijn drie niet-commerciële theatergezelschappen die tegenwoordig permanent op Broadway te vinden zijn.

Musicals op Broadway hebben de neiging langer te lopen dan toneelstukken. Op 9 januari 2006 werd The phantom of the opera, in het Majestic Theatre de langstlopende Broadway musical. Met 7.486 uitvoeringen verbrak deze musical het record van Cats, die 7.485 maal werd uitgevoerd.[bron?]

Zakelijk[bewerken]

Voor de hoofdrollen in zowel musicals als toneelstukken op Broadway worden meestal vertrouwde, bekende uitvoerende artiesten gecast, om zo meer publiek aan te trekken of een nieuw soort publiek binnen te halen. Filmacteurs en televisiepersoonlijkheden worden regelmatig ingezet voor de heropvoering van Broadwayshows of vervangen acteurs die de cast verlaten. Er zijn nog steeds uitvoerenden die voornamelijk toneelacteurs zijn, die de meeste tijd "op de planken" staan en die maar zelden op televisie of op het witte doek te zien zijn.

In het verleden hadden toneelacteurs een bijna superieure houding ten opzichte van andere uitvoerenden zoals vaudeville en burleske, die té opzichtig, commercieel en niet intellectueel werden bevonden; ze beschouwden hun eigen vak als beter en meer artistiek. Deze houding vindt men terug in de term "authentiek toneel", die nog steeds gebruikt wordt om hun vorm van toneelspelen te omschrijven. (De verkorte vorm "legit" wordt door de entertainment-industrie nog steeds gebruikt.)[2] De scheiding tussen "authentiek" theater en "variété" bestaat nog steeds, maar dan bij de acteursbonden: Actor's Equity (Acteur's Equity Associatie) vertegenwoordigt acteurs in het authentieke toneel en de American Guild of Variety Artists (AGVA — Amerikaanse Gids voor Variété Artiesten)) vertegenwoordigt hen die zonder "script" of plot spelen; het is voor Broadway-acteurs zeer ongewoon om niet onder equity contract te werken, omdat de meeste musicals en toneelstukken onder dit bondsdistrict vallen.

Bijna alle mensen die bij een Broadwayshow betrokken zijn, op welk niveau ook, worden vertegenwoordigd door vakbonden of andere beschermende, professionele of handelsorganisaties. De acteurs, dansers, zangers, koorleden en toneelmeesters zijn leden van de Equity, muzikanten worden vertegenwoordigd door de American Federation of Musicians (AMF —'Amerikaanse Federatie van Muzikanten) en toneelhulpjes, kleedsters, kappers, ontwerpers, loketmedewerkers en portiers vallen allemaal onder diverse vertegenwoordigers van de International Alliance of Theatrical Stage Employes (Internationaal Verdrag van Theatermedewerkers); beter bekend als de "IA" of "IATSE". Regisseurs en choreografen vallen onder de Society of Stage Directors and Choreographers (Club van Toneelregisseurs en Choreografen), scriptschrijvers onder de Dramatists Guild (Amerikaanse Gilde der Dramaturgie) en huismeesters, gezelschap-impresario's en persagenten vallen onder de Association of Theatrical Press Agents and Managers (ATPAM &mdas; Associatie van Persagenten en Impresario's).

Casting-regisseurs (die van 2002 en 2004 lid probeerden te worden van de ATPAM) zijn de laatste grote samenstelling van Broadway's menselijke infrastructuur die geen vakbond hebben. (Algemeen impresario's, die de zakelijke aangelegenheden van een show regelen en die meestal ook producent zijn, worden wél bestuurd maar zullen dan niet in loondienst zijn.)

Producenten en theatereigenaren[bewerken]

De meeste Broadwayproducenten en theatereigenaren zijn lid van de League of American Theatres and Producers (Vereniging van Amerikaanse Theaters en producenten), een handelsorganisatie dat het Broadway theater als een geheel promoot, onderhandelt over contracten met de verschillende toneelvakbonden en gildes en medebeheerders zijn van de Tony Awards samen met de American Theatre Wing (Amerikaanse Theatervleugel), een service-organisatie. Hoewel de Vereniging en de verschillende toneelvakbonden soms met elkaar overhoop liggen tijdens deze periodes als er over nieuwe contracten onderhandelt moet worden, werken zij ook samen aan veel projecten en evenementen bedoelt om het professionele theater in New York te promoten.

De drie theatergezelschappen die zonder winstbejag werken met de Broadwaytheaters (huizen) behoren toe aan de League of Resident Theatres (Vereniging van Vaste Theaters) en hebben contracten met de toneelvakbonden die onafhankelijk van de andere Broadway-theaters en producenten onderhandelen. (Disney onderhandelde ook los van de Vereniging, zoals het deed voordat het haar onderneming sloot.) Maar hoe dan ook, over het algemeen zijn de shows die in welk Broadwayhuis ook wordt gespeeld komen in aanmerking voor Tony Awards (zie beneden).

De meerderheid van de Broadwaytheaters zijn eigendom van of worden beheerd door drie organisaties: de Schubert Organisatie, de winstgevende tak van het non-profit Schubert Fonds die 16½ theaters bezit (het deelt het eigendomsrecht van de Music Box met de Irving Berlin Estate); The Nederlander Organization, die negen theaters onder haar hoede heeft en de Jujamcyn die er vijf beheert.

Tournee[bewerken]

Naast de langlopende stukken in de Broadwaytheaters beginnen de producers vaak opnieuw met hun producties en maken dan met een compleet nieuwe bezetting een nationale tournee in de grote steden van de Verenigde Staten. Als zo'n grote show veel succes heeft, kan het zijn dat diezelfde show op meerdere plaatsen tegelijk wordt uitgevoerd; sommige van die producties "nestelen" zich in andere steden voor hun eigen lange looptijd. Kleinere steden worden tenslotte aangedaan met een rondreizend gezelschap (bus and truck tours; zo genoemd omdat het gezelschap per bus reist, in plaats van het vliegtuig, en het decor en apparatuur per truck). Tournees van dit soort, die vaak in kleinere zalen gespeeld worden en ook strakkere schema's hebben, worden vaak gesplitst (de ene helft van de week in een stad, de andere helft in een andere) of hebben een eenmalig optreden. De wat grotere tournees doen over het algemeen een stad minimaal een of twee weken aan.

Publiek[bewerken]

Een show op Broadway bekijken is een gebruikelijke toeristen-activiteit in New York en de Broadwaytheaters brengen jaarlijks miljarden dollars op. De TKTS-kramen (uitspraak: "tie-kee-tie-es", niet als 'tickets'!) — één op Duffy Square (47th Street tussen Broadway en 7th Avenue) en één in Lower Manhattan — verkopen kaartjes voor dezelfde dag voor de halve prijs voor veel Broadwayshows en de shows rondom Broadway. Deze dienst verkoopt plaatsen die anders leeg blijven en maakt het bekijken van een show wat betaalbaarder. Veel Broadway-theaters hebben ook een speciale dagprijs voor studenten of kaarten voor staanplaatsen, om er maar verzekerd van te zijn dat hun theaters zo veel mogelijk gevuld en hun "opbrengsten" zo hoog mogelijk zijn.

Sommige theatergangers hebben liever de meer experimentele, uitdagende en intieme uitvoering in kleinere theaters, waarvan sommigen op of rond Broadway zijn. De rangen van de theaters worden bepaald door vakjargon in de Acteur's Equity Associatie-contracten. Om in aanmerking te komen voor een Tony moet een productie in een theater met 500 stoelen of meer worden uitgevoerd én in het Theater District waarvan de criteria bepaald wordt door Broadway theater.

In 2005 was de opkomst op Broadway net onder de 12 miljoen. Dit was ongeveer dezelfde als het West End theatre in Londen.

Tony Awards[bewerken]

Ieder jaar in juni worden de Broadwayshows en de artiesten geëerd wanneer de Antoinette Perry Awards (Tony Awards) uitgereikt worden door de Amerikaanse Theater Vleugel en de Vereniging van Amerikaanse Theaters en Producenten. De Tony is Broadway's meest prestigieuze prijs en de betekenis ervan is toegenomen sinds de uitreiking op de televisie te zien is. Als toevoeging van de beroemdheden die de shows presenteren, worden beroemdheden zoals Hugh Jackman en Rosie O'Donnell vaak gekozen om gastheer/vrouw te zijn voor de show. Hoewel sommige recensenten van mening zijn dat de show gefocust moet zijn op het vieren van het toneel, zijn anderen de mening toebedeeld dat beroemde gezichten een positieve impact hebben en zich uitstekend lenen om meer kaarten te verkopen waardoor er meer mensen naar het theater komen. De televisie-uitzendingen van de Broadwaymusicals heeft ook een eervolle vermelding gekregen en is onmisbaar voor het voortbestaan van vele Broadwayshows. Veel theatermensen, in het bijzonder recensent Frank Rich, verwerpen de Tonyprijs als weinig meer dan reclame voor de gelimiteerde wereld van Broadway, hetgeen achteraf enkel een maximum van vierentwintig shows per seizoen kan ondersteunen en continu roepen om dit soort prijzen ook toe te kennen aan theaters buiten Broadway. (Andere prijzen die aan theaterproducties in New York worden toegekend, zoals de Drama Desk Award en de Outer Circle Critics Awards, zijn niet gelimiteerd aan Broadwayproducties en eren de shows die recentelijk in heel de stad spelen.

Zie ook[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hoewel veel Amerikanen de spelling "theater" gebruiken, hanteert een meerderheid van artiesten en de bedrijfstak zelf de spelling "theatre". De -er-spelling is meer algemeen, bijvoorbeeld film theater.
  2. Deze neerbuigende houding werd ook overgenomen door mensen die bij de radio, film en televisie werkten, in plaats van de term "in het theater", maar het is nu niet zo gangbaar meer omdat het werken voor film of televisie nu veel beter betaald wordt dan bijna alle theatervoorstellingen, zelfs op Broadway.