Cenote

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een cenote of cenode is de naam voor een water bevattende grot of poel in Yucatán. Er zijn in Yucatán ruim 3000 cenotes waarvan er zo'n 1400 bestudeerd en geregistreerd zijn.

Het woord komt van het Maya-woord tso'ono'ot, oude spelling dzonot, dat afgrond betekent.

Er zijn vier soorten cenotes:

  • ondergrondse,
  • oppervlakkige (vijvers/meren),
  • semi-ondergrondse en
  • oppervlakkige bronnen.

Cenotes komen voor in regio's waar er geen bovengrondse rivieren zijn. Het water sijpelt door de poreuze grond en vloeit via ondergrondse rivieren naar de zee. Men noemt dit in de geologie een karstverschijnsel. Op sommige plaatsen is het gesteente verweekt en ingezakt (een zinkgat), waarbij ondergrondse, met water gevulde holtes ontstaan, de cenotes.

Cenotes zijn voor de Maya's heilige plaatsen omdat het de ingang naar de onderwereld is. Door de Maya's werden de poelen gebruikt om offers te brengen, waaronder ook mensenoffers, die bij onderwaterarcheologie nu boven water komen. De mensenoffers werden waarschijnlijk gebracht aan de regengod Chaac. In dit vrij karige en droge gebied was het verzekeren van regelmatige regens een belangrijke wens van een ieder. De Sagrado cenote (de Heilige cenote) lag zo vol met offers, waaronder meer dan honderd mensen, dat daarin een vijf meter dikke Maya-blauwe laag werd afgezet.

In het noorden van Yucatan bevinden zich veel cenotes rondom de kraterrand van Chicxulub, die zich bevindt in een cirkel met een straal van 120 kilometer rondom de plaats van inslag bij Chicxulub. De Sistema Sac Actun bij Tulum aan de Rivièra Maya is een reeks van ondergrondse gangen, cenotes en grotten, die vanuit de Gran Cenote zijn onderzocht. In 1987 werd de omvang deels vastgesteld, op dat moment was het het langst bekende onderzochte stelsel ter wereld. Via dit stelsel staat een reeks van cenote's met elkaar in verbinding en komen deze uiteindelijk in de Caribische zee uit [1]. Nog steeds worden ontdekkingen gedaan waardoor het gangenstelsel inmiddels tot 319 kilometer onderzocht is.

In Europa komen vergelijkbare structuren voor, zie hiervoor gouffre.

Bekende cenotes:

  1. National Geografic 2007