Cimabue

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Maria met kind en heiligen door Cimabue, eind 13e eeuw, Galleria degli Uffizi, Florence
Christus aan het kruis

Cimabue (Florence, 1240 - aldaar, 1302) was een Florentijnse middeleeuwse schilder en ontwerper/uitvoerder van mozaïeken. Zijn echte naam – Cimabue is Italiaans voor 'ossekop' – is Bencivieni di Pepo. Hij wordt door sommige kunsthistorici gezien als degene die aanzet heeft gegeven tot een nieuwe richting in de kunsten welke leidde tot de Renaissance.

Biografie[bewerken]

Giorgio Vasari (1511-1574), de biograaf van de Noord-Italiaanse, vooral Toscaanse schilders van de 13de tot de 16de eeuw, noemde hem Giovanni en beweert dat Cimabue daadwerkelijk de familienaam van zijn geslacht zou zijn. Volgens bepaalde bronnen was de man zeer lelijk.

"De jonge Cimabue werd door zijn vader naar het klooster bij de Santa Maria Novella gestuurd waar een familielid hem onderwees. Het verhaal gaat dat hij, op korte tijd, al het papier in zijn boeken had volgetekend waarop besloten werd hem bij Griekse icoonschilders, die toentertijd in Florence de enige kunstenaars waren, in de leer te laten gaan." zo schrijft Vasari.

Cimabue was een tijdgenoot van Dante, die hem citeert in zijn Divina Comedia als de artiest die op het gebied van schilderkunst alleen werd overtroffen door de grote Giotto. Mede door deze referentie wordt Cimabue gezien als de ontdekker en leermeester van Giotto di Bondone. Via Dante weten we ook dat Cimabue een erg luxueus en weelderig leven leidde. Hij plaatst hem in zijn Divina Comedia op de louteringsberg.

Cimabue ligt begraven in de Santa Maria del Fiore in Firenze. Zijn grafschrift luidt als volgt: "Zoals Cimabue geloofde het veld van de schilderkunst aan te voeren bij zijn leven, zo voerde hij dit aan, nu voert hij de sterren aan."

Werken[bewerken]

De werken van Cimabue werden hem, op een na, allemaal toegeschreven aan de hand van stijlonderzoek. Het enige werk, waarvan met zekerheid geweten is dat Cimabue het zelf maakte, is een mozaïek met de voorstelling van Johannes in de kathedraal van Pisa (1302). Via een lijst van Vasari weten we welke thema's hij heeft geschilderd en waar deze werken te vinden zijn. Deze werken doen allen recht aan zijn vermeende grootsheid als kunstschilder in de late Middeleeuwen.

Zijn meest prestigieuze opdracht, in samenwerking met Griekse icoonschilders, was de schildering van het gewelf en de muren van delen van de grafkerk van Franciscus van Assisi, de San Francesco. De stijl van Cimabue evolueerde en onderscheidde zich van deze van de icoonschilders. De kerkmuren werden versierd met afbeeldingen uit het leven van de heilige Franciscus en met taferelen uit het leven van Jezus Christus. Op het plafond staan afbeeldingen van de vier evangelisten met hun attributen. Deze laatste werken heeft Cimabue vermoedelijk alleen gemaakt daar in deze fresco's zijn schilderskwaliteiten boven deze van de anderen duidelijk zijn.

Een ander project van Cimabue was een tijdelijk bouwmeesterschap bij de bouw van de Santa Maria del Fiore, samen met Arnolfo di Lapo.

Aan hem, met zekerheid toegeschreven werken zijn:

Schilderstijl[bewerken]

Tronende Madonna uit de Santa Trinità, Uffizi

De werken van Cimabue behoren nog tot de Byzantijnse schilderkunst.

De Griekse icoonschilders werkten nog volgens de Byzantijnse traditie: geïdealiseerde afbeeldingen, eventueel met aureool, tegen een gouden achtergrond. Gedaantes werden statisch afgebeeld, hadden geen volume, konden zich niet bewegen en hadden dus geen enkele overeenkomst met de werkelijkheid.

Cimabue was één van de eersten die hiervan afweek. Op de Tronende Madonna (Santa Trinità, Uffici) zien we dat de madonna zit op een drie-dimensionale troon, dat haar voeten werkelijk op de trede staan -en er niet boven zweven- en dat de troon omringd is -en niet geflankeerd wordt- door engelen. Alleen de bogen onderaan roepen nog vragen op: zijn dit bogen of kan het middelste een nis zijn ?

Cimabue was een pionier in de overgang naar het naturalisme, zoals zijn figuren werden afgebeeld met levensechte proporties en schaduwen. Het perspectief zit er echter nog niet geheel in. Zijn schilderwerken hebben nog te veel kenmerken van middeleeuwse technieken.

Externe links[bewerken]