Dode toets

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een dode toets is op een schrijfmachine een toets die een teken afdrukt zonder dat daarbij de wagen wordt verplaatst. Het volgende teken komt dus op dezelfde plaats.

Dode toetsen worden gebruikt om letters met een diakritisch teken te vormen, bijvoorbeeld: á, ç, ê, ñ, ò, ü. Men typt dan eerst het diakritische teken en daarna de letter.

Ook op het toetsenbord van een computer komen dode toetsen voor. Het resultaat is meestal fraaier dan bij een schrijfmachine, doordat de letters met diakritische tekens in de tekenset van een computer apart ontworpen zijn.

Microsoft Windows[bewerken]

Hoewel er een Nederlandse toetsenbordindeling bestaat, wordt in Nederland meestal het toetsenbord met de Amerikaanse lay-out gebruikt. Wanneer dit toetsenbord in Microsoft Windows is ingesteld is als "VS (Internationaal)", dan zijn de dode toetsen ingeschakeld. Wanneer het ingesteld is als een "Verenigde Staten 101"-toetsenbord (Ook wel "Verenigde Staten" in plaats van "Verenigde Staten (internationaal)"), dan zijn er geen dode toetsen.

Het gebruik van dode toetsen in Microsoft Windows is als volgt: druk eerst op het accent ('); ogenschijnlijk gebeurt er niets. Druk dan op de letter (bijvoorbeeld e) en de letter met accent verschijnt (é). Wordt na het accent een letter ingedrukt waarmee geen combinatie mogelijk is, dan verschijnen de twee tekens apart. Wordt na het accent een spatie ingedrukt, dan verschijnt alleen het accent.

Onderstaande tabel toont de tekens die met dode toetsen gemaakt kunnen worden als het toetsenbord is ingesteld als "VS (Internationaal)". Tussen haakjes staat een toetscombinatie die ook mogelijk is (met de rechter Alt-toets of met de linker Alt plus Ctrl). Alle tekens (behalve ÿ) zijn ook (met de Shift-toets) als hoofdletter beschikbaar.

Dode toets Te gebruiken met
~ (tilde) ñ (Alt n), ã, õ
` (aanhalingsteken achterover) à, è, ì, ò, ù
^ (circonflex) â, ê, î, ô, û
' (aanhalingsteken, apostrof) á (Alt a), é (Alt e), í (Alt i), ó (Alt o), ú (Alt u), ç (Alt komma), ý
" (dubbel aanhalingsteken) ä (Alt q), ë, ï, ö (Alt p), ü (Alt y), ÿ

Mac OS X[bewerken]

Onder Mac OS X is het gebruik van dode toetsen iets anders. De meestgebruikte letters met accenten, en ook andere speciale tekens, kunnen ingevoerd worden door de Option/Alt-toets (⌥) ingedrukt te houden en dan een normale letter- of cijfertoets in te drukken; door ook de Shift-toets ingedrukt te houden zijn nog meer tekens rechtstreeks te typen. Sommige van deze Option-combinaties zijn echter "dode" toetsen: Option samen met e, u, i, n of ` typt respectievelijk ', ¨, ^, ~ of ` met een gele achtergrond. Als, na het loslaten van de toetsen, daarna een letter ingedrukt wordt die van het corresponderende diakritisch teken kan worden voorzien, verschijnt dat teken op het scherm — dus geeft bijvoorbeeld ⌥E gevolgd door e het teken é.

Andere systemen[bewerken]

Oude computersystemen zoals de MSX-computer hadden vaak een speciale dode toets, die in combinatie met de Ctrl- en Shift-toetsen de accenten ', `, ˆ en ¨ op daaropvolgende klinkers konden plaatsen.