Accent circonflexe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
^
Leestekens

aanhalingstekens ( ", ‘ ’, “ ”, „ ” )
accolade ( { } )
afbreekteken ( - )
apostrof ( ', )
beletselteken ( , ... )
dubbelepunt ( : )
gedachtestreepje of kastlijntje ( , )
guillemets ( « » )
haakjes ( ( ), [ ], { }, < > )
komma ( , )
koppelteken ( - )
liggend streepje ( - )
omgekeerd uitroepteken ( ¡ )
omgekeerd vraagteken ( ¿ )
punt ( . )
puntkomma ( ; )
schuine streep/schrap/slash ( / )
uitroepteken ( ! )
vraagteken ( ? )
weglatingsstreepje ( - )

Woordscheiding

spatie ( ) () ()

Algemene typografie

ampersand ( & )
apenstaartje/at ( @ )
asterisk ( * )
backslash ( \ )
bullet ( )
caret/dakje ( ^ )
emoticon ( :-) ), smiley ( )
graad ( ° )
hekje ( # )
gelijkteken ( = )
munteenheid ( ¤, ¢, $, , £, ¥, )
obelisk ( , )
paragraafsymbool ( § )
alineateken ( )
prime ( )
procent ( % )
promille ( )
tilde ( ~ )
trema ( ¨ )
umlaut ( ¨ )
laag streepje/underscore ( _ )
verticaal/pipe/gebroken streep ( |, ¦ )

Ongebruikelijke typografie

asterisme ( )
lozenge ( )
interrobang ( )
ironieteken ( Ironie.png )
referentieteken ( )
dusteken ( )

Het accent circonflexe, of kortweg de of het circonflexe of circumflex (Latijn: circumflexus, rond, gebogen), is een dakvormig accent op een klinker, of in het Esperanto op een medeklinker.

Nederlands[bewerken]

Volgens de huidige Nederlandse spelling komt een accent circonflexe bijna uitsluitend voor bij Nederlandse woorden van Franse herkomst, bijvoorbeeld fêteren, crêpe, maîtresse. In oude Nederlandse teksten, zoals het voormalig volkslied Wien Neêrlands bloed, duidt het erop dat de voorgaande letter is komen te vervallen. Men noemt het accent circonflexe dan ook wel een samentrekkingsteken. In enkele woordenboeken wordt de ĝ gebruikt om de uitspraak van de k uit bakboord weer te geven. Dit gebruik komt echter niet overeen met het Internationaal Fonetisch Alfabet.

Afrikaans[bewerken]

In het Afrikaans komt de circonflexe voor op de letters e, i, o en u.

Voorbeelden:

  • Wêreld (wereld)
  • Môre (morgen)
  • Brûe (bruggen)

Esperanto[bewerken]

In het Esperanto wordt het accent circonflexe bij de volgende medeklinkers gebruikt:

letter uitspraak
ĉ tsj [tʃ]?
ĝ dzj [ʤ]?
ĥ ch [x]?
ĵ zj [ʒ]?
ŝ sj [ʃ]?

Frans[bewerken]

Voorbeelden van het gebruik van een accent circonflexe

In het Frans wijst een accent circonflexe er vaak op dat er vroeger na die klinker een s stond, dit meestal voor een t. In sommige Franstalige gebieden, bv. Frans-Guyana, wordt soms de oude vorm nog gebruikt. Is de klinker beklemtoond, dan wordt hij in het algemeen wat langer uitgesproken.

Frans Vergelijkbaar woord in andere taal
âne asinus (Lat.)
arrêter arresteren
vous chantâtes †† cantasteis (Sp.)
château kasteel, castellum (Lat.)
côte kust
enquête queeste
être † esse (Lat.), estar (Sp.)
fenêtre venster
fête feest
hôpital hospitaal
hôtel hostel
île isle
maître meester
tête test
† In de indicatief est wordt de s nog geschreven, maar niet uitgesproken
†† Een circonflex wordt ook geschreven in de eerste persoon: nous chantâmes, echter niet omdat hier een letter is weggevallen, maar naar analogie van circonflex in de tweede persoon.

In familienamen wordt vaak nog een onuitgesproken s geschreven, bijvoorbeeld Dechesne, uitspraak Dechêne.

Fries[bewerken]

In het (Westlauwers) Fries komt het accent circonflex voor op de a, e, o en u.

Roemeens[bewerken]

In het Roemeens komt de circonflexe alleen voor in â en î. Deze letters hebben dezelfde klank, alleen is de â tegenwoordig meer gebruikelijk.

Slavische talen[bewerken]

Van de Slavische talen komt de circonflexe, althans in de standaardtalen, alleen voor in de vorm van ô in het Slowaaks en het Kasjoebisch. In het Slowaaks is het een tweeklank /uo/, in het Kasjoebisch varieert de uitspraak tussen [ɞ], [ɛ], [ɔ] en [u].

Welsh[bewerken]

In het Welsh wordt het accent circonflexe (to bach) gebruikt om een klinker langer te maken. Het wordt vooral gebruikt om homogrammen te onderscheiden, bijvoorbeeld ffon (stok) en ffôn (telefoon). In het Welsh kunnen de w en de y ook als klinkers fungeren, waardoor op deze letters ook accenten komen te staan (Ŵ/ŵ,Ŷ/ŷ — letters die vrijwel uniek voor het Welsh zijn) in gevallen waar ze lange klinkers representeren.

West-Fries[bewerken]

In het West-Fries komt de circonflexe voor op de letters a, e, o en u.

Trivia[bewerken]

In Maastricht is een studentenvereniging vernoemd naar dit accent. Studentenvereniging Circumflex SV_Circumflex