Welsh (taal)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Welsh (Cymraeg)
Sprekers Ongeveer 791.000
Taalfamilie

Indo-Europees

Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in

Vlag van Wales Wales

Taalorganisatie Welsh Language Board
Taalcodes
ISO 639-1 cy
ISO 639-2 wel/cym
ISO 639-3 cym
Portaal  Portaalicoon   Taal
Percentage van Welsh sprekers per gebied in Wales

Welsh of Kymrisch (Cymraeg) is een Keltische taal, voornamelijk gesproken in Wales door (een deel van) de Welsh. Welsh is de Engelse naam van de taal, de Nederlandse naam luidt Wels, maar veelal wordt tegenwoordig in het Nederlands de Engelse term gebruikt.

Het is bekend door glossen vanaf de 9e eeuw. De taal behoort tot de Keltische talen en is verwant met het Iers-Gaelisch, het Bretons, het Cornisch, het Manx en het Schots-Gaelisch. Het wordt geschreven in de Welshe variant van het Latijnse alfabet.

Over de hele wereld zijn er ongeveer 800.000 mensen die het Welsh spreken, voornamelijk in Wales (611.000[1]), Engeland (naar schatting 150.000[2]) en Chubut in Argentinië (5000[3]). Er zijn ook kleine gemeenschappen in de Verenigde Staten en Canada. In 2004 werd het door 21,7 % van de bevolking van Wales gesproken, een stijging met 2 % sinds 1991. Steeds meer mensen spreken het Welsh, alhoewel men altijd tweetalig is - men spreekt ook Engels of, in Argentinië, Spaans. Het Welsh wordt vooral gesproken op het platteland van Wales, in het noorden en in het westen. Daar is deze taal vaak ook gedeeltelijk de onderwijstaal op basisscholen. Het hoogste percentage Welshsprekers vindt men in het gebied Gwynedd, waar 76,1% van de bevolking het Welsh als moedertaal heeft. Deze taal mag niet worden verward met de Kymrische dialecten, die in Wales gesproken Engelse dialecten zijn en dus niet Keltisch.

Het Engelse woord Welsh is verwant met de Nederlandse woorden Waals en Walachen, alsmede ook met Poolse woord voor Italiaan, Włoch; de oorspronkelijke betekenis hiervan is vreemd, buitenlands. In het Oudengels betekent 'Wealh' naast vreemdeling ook slaaf. Uiteindelijk gaat de naam Welsh terug op de naam van de Gallische stam de Volcae.

De Welshe grammatica en uitspraak zijn zeer consequent. De op twee na langste plaatsnaam ter wereld is in het Welsh: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. Het is een samenstelling die staat voor: "De kerk van de heilige Maria in de luwte van witte hazelbomen bij de draaikolk bij Sint Tysilio's rode grot."

Literaire teksten in het Welsh bestaan sinds 1100. Op dit ogenblik is er een bloeiende literatuur in het Welsh.

  • Vanaf 1982 is er ook een Welshtalige tv-zender: S4C.
  • Op 9 maart 2008 werd bekendgemaakt dat het Welsh een co-officiële status krijgt binnen de Europese Unie. Dat betekent dat burgers zich van het Welsh mogen bedienen als ze zich tot Europese instellingen richten en ook in die taal een antwoord mogen verwachten.

Geschiedenis[bewerken]

Periode Taalvariant
Tot de 9e eeuw Vroeg-Keltisch
9e tot 11e eeuw Oud-Keltisch
12e tot 14e eeuw Midden-Welsh
14e eeuw tot nu Modern Welsh
14e tot 16e eeuw Vroeg-Modern-Welsh
1588 tot nu Laat-Modern-Welsh

De oudste nog bekende bronnen van het Welsh gaan terug tot in de 6e eeuw. De taal uit die periode wordt ook wel Vroeg-Welsh genoemd. Hiervan is weinig overgebleven. Van de 9e tot de 11e eeuw situeren we het Oud-Welsh. Van de 12e tot de 14e eeuw kunnen we spreken van het Middel-Welsh. Daarna komt het Modern-Welsh, dat in 2 periodes kan worden ingedeeld. Van de 14e tot de 16e eeuw een Vroeg-Modern-Welsh en daarna een Laat-Modern-Welsh dat begon bij de Bijbelvertaling van William Morgan in 1588.

Noten[bewerken]

  1. Welsh Language Board: 2004 Welsh Language Use Survey
  2. http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,488f25df2,49749c8cc,0.html
  3. [http://man121208a.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/Wales_and_Argentina/Wales_and_Argentina.aspx Wales.com: Wales and Argentina.
Icoontje WikiWoordenboek Zoek Welsh op in het WikiWoordenboek.
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Welsh.
Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Welshe uitgave van Wikipedia.