Germaanse goden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Verspreiding van het Oudnoords rond 900. Rood: Oudwestnoordse dialecten; Oranje: Oudoostnoordse dialecten; Roze: Oudgutnisch; Groen en geel: West-Germaanse talen.

Het pantheon van de Germaanse en Noordse goden is vrij complex. Ongetwijfeld is het over een ruime tijdspanne ontstaan en hebben er in die tijd talloze invloeden meegespeeld, waaronder niet in het minst de volksverhuizingen. Er was in feite niet zoiets als 'dé Germanen'. Dit is slechts een algemene verzamelnaam voor min of meer losse stammen of etnieën die gebieden in het midden en het noorden van Europa bevolkten. Wel konden de verschillende stammen zich in de eerste eeuwen na onze jaartelling nog onderling verstaanbaar maken, omdat zij dialecten van dezelfde taal, het Oergermaans, spraken.

Rond het jaar 1000 was ook het noorden gekerstend, maar de oude godheden overleefden in de literatuur, zij het vaak vervormd, vermomd en vermengd.

Er is met name literatuur overgeleverd over de goden waaraan in Scandinavië in de Vikingtijd werd geloofd. Over de Germaanse goden uit andere gebieden en periodes is veel minder bekend.

Overzicht Noordse goden[bewerken]

Onderstaande tabel is een overzicht dat werd opgemaakt vanuit de Edda. De godheden staan ongeveer in de volgorde vermeld waarin zij ook daar in voor komen in de Gylfaginning, een woordenstrijd tussen drie gedaanten van Odin, namelijk 'Hoog', 'Evenhoog' en 'Derde' en een zekere Gangleri waarvoor de Zweedse koning Gylfi zich uitgeeft nadat hij in het geheim in Asgard is doorgedrongen.

De volgorde lijkt overeen te komen met belangrijkheid en/of verwantschap.

Er is eerst sprake van 12 Asen en 14 Asinnen (atmosferische godheden). Daarnaast worden echter nog een aantal afstammelingen, verwanten en gezellen vermeld, die blijkbaar mettertijd mee op de Asenlijst mochten. Elders wordt ook melding gemaakt van een tweede categorie goden, de Wanen (aardgoden). Na een strijd tussen deze twee soorten had een verzoening plaats met uitwisseling van soortgenoten om dat te bezegelen.

Noorse Naam Germaanse Naam Functie Echtgenote(n) Verblijf Vervoer Attributen Opm.
Odin Wodan Oudste Ase; Oppergod; kennis, wijsheid, strijd Frigg Gladsheimr waar zijn zetel Hlidskjalf staat Sleipnir Ring Draupnir, medekelk, speer Raven: Huginn en Muninn
Frigg Frigga Asin, Odin Fensalir wagen getrokken door katten met leidsels van bloeiend linnen sleutelbos, blauwe mantel, rode jurk, veer moedergodin
Thor Ása-Thór Aka-Thór Donar Ase; sterkste, slaat rijpreuzen en bergreuzen schedel in Sif Bilskirnir in Thrudvangar met 5x100+40 vertrekken Tanngniostr en Tanngrisnir (bokken) Mjölnir Krachtgordel IJzeren handschoenen Moeder is Jörd;Verdedigt Asgard en Midgard
Baldr Balder De beste en mooiste en wijste welsprekendste en genadigste Nanna Breidablik in Asgard Paard Hringhorni en erft Draupnir ‘Zijn raad wordt nooit gevolgd’; god van het wenen
Njördr Njord Wane; regelt waaien van de wind, zee en vuur, rijk en vermogend Skaði Nóatún in Asgard Uit Vanaheimr, geruild met Hœnir; god van voorspoed
Skaði Skadi Wane; boogschieten en skiën, schoonheid Njǫrðr Þrymheimr boog Öndurgud Öndurdis
Freyr Fro Wane; machtig mooi; regen en zon en vruchten en vrede welstand Gerd Alfheim Skíðblaðnir (opplooibaar schip) en everwagen God van jaargroei en voorspoed
Freya Freya Wane; mooi machtig (‘frova’) voortreffelijkste; liefdesgedichten Ódr Folkvangr en Sessrumnir in Asgard Wagen met twee katten Halssnoer Brinsingamen Helft van de strijders is voor haar; weent rood goud om verdwaalde Ódr; heeft veel namen door het reizen om hem te zoeken
Hnoss al het mooie heet zo Dochter van Freya en Odr
Týr Ziu Ase. Stoutmoedigste, wijst zege toe, wijs Eenhandig 'Geen vredestichter'
Bragi Ase; wijsheid, poëzie, retoriek en woordspel Iðunn Lange baard Schepper van de dichtkunst
Iðunn Bewaart in kist appelen voor verjonging van de goden Bragi
Heimdallr Heimdal Witte Ase, groot en heilig, had negen zustermoeders, brugbewaker tegen de reuzen Himinbjörg in Asgard bij Bifröst Paard Gulltoppr Gouden tanden; minder slaap dan een vogel nodig, ziet overdag en ’s nachts 100 mijl; Hoort gras en wol groeien; Gjallarhoorn schalt in alle werelden Vijand van Loki
Hodr Hoder Ase. Blind en sterk Doder van Baldr
Vidar Ase. Zwijgzame ase bijna zo sterk als Thor Vidi Schoen met dikke zool of IJzeren schoen Doodt Fenrir
Áli of Váli Ase; moedig en goed schutter Valaskjálf Zoon van Odin en Rindr; vijand van Hödr die hij doodt
Ullr Ase; boogschutter skiloper, mooi, strijder Ydalir Zoon van Sif, stiefzoon van Thor;
Hœnir Vlugge ase of langpoot
Forseti Ase; verzoener; rechtspreker Glitnir in Asgard Zoon van Baldr en Nanna
Loki of Loptr Loki Mooi en knap, boosaardig en grillig; sluwheid Sigyn Overal Zoon Nari of Farbauti of Laufey
Loki of Loptr Reuzin Angrboða Fenrir; Jörmungandr (Midgaardslang) en Hel
Sága Asin Sökkvabekkr
Eir Asin Heelmeesteres
Gefion Gifioen Asin, ongehuwd; rukte Seeland (Selund) uit Zweden weg Haar dienen alle vrouwen die ongehuwd sterven
Fulla Asin; deelt Friggs geheimen zorgt voor Friggs kousen en schoeisel Los haar met gouden band; draagt kistje van Frigg
Sjöfn Asin. Richt gedachten van mannen en vrouwen op de liefde Een minnaar heet ‘sjafni
Lofn Asin. Mild en goed, bemiddelend bij Alvader bij verboden omgang tussen seksen ‘verlof’ en ‘loven’
Vár Asin. Zij luistert naar eden en afspraken waarborgen’
Vör Asin. Wijs en nieuwsgierig, niets is haar verborgen ‘gewaar’ worden
Syn Asin. Deurbewaakster in de hal Betwisting op het thing Syn voor de deur zetten’ = iets betwisten
Hlín Asin. Waakt over mensen die Frigg tegen gevaar in bescherming neemt hleina’ = zichzelf beschermen
Snotra Asin. Verstandig bescheiden snotr’ = bescheiden man of vrouw
Gná Asin. Boodschapster van Frigg Paard Hófvarpnir, berijdt wolken en water gnaefar’ = hoog oprijzen
Sól
Bil
Jörd Asin van de aarde Oorspronkelijk een Vane
Rindr Asin

Verwantschap[bewerken]

                           Boltorn             Búri          Ægir     Ran             Farbaute           Laufey
                               |                 |             |        |                  |                 |
                             Bestla             Borr           +---+----+                  +--+-----+-----+--+
                               |                 |                 |                          |     |     |
                               +--+-------+---+--+             Ni søstre                    Loki Byleist Helblindi
                                  |       |   |                    |                        |
           Fjørgyn             Vili    Odin                   Heimdallr         Sigyn      +++
              |                           |                                       |        | |                      Angerboda
            Frigg                +-+---+--+--+---+--+                  Fjorgyn    +--+---+-+ |                          |
              |                  | |   |     |   |  |                      |         |   |   +---+------+----------+----+
     Nepr     +--+-----+-----+---+ |   |     |   |  +------------------+---+       Vali Narfi    |      |          |
      |          |     |     |     |   |     |   |                     |                        Hel Midgardslang Fenris           Hyrrokin
    Nanna     Balder Hoder Hermod  |   |     |   |         Sif        Thor   Jarnsaxa                              |                   |
      |          |                 |   |     |   |         | |        | |       |                                  +--------+-------+--+
      +-----+----+                 |   |     |   +-----+---+ +--+---+-+ +----+--+              Tjassi                       |       |
            |           Idun     Bragi |     |         |        |   |        |                    |                        Hati  Skoll
         Forseti          |        |   |     |        Ullr     Trud Modi    Magni                Skadi  Njord        ?
                          +--------+   |     |                                                    |     | |         |
                  Rind                 |     |         Grid                                       +-----+ +--+---+--+
                   |                   |     |           |                                                   |   |
                   +----+--------+-----+     +----+------+                                   Od           Freja  Frej
                        |        |                |                                           |              |
 ?    Gefion          Skjold  Vale (Bo)         Vidar                                         +---+-------+--+
 |      | |             |                                                                         |       |
 +--+---+ +------+------+                                                                       Hnoss  Gersimi
    |            |
 4 ossen     Skjoldungerne

Referenties[bewerken]

  • Snorri Sturluson (1225): Over de noordse goden – Verhalen uit Edda en Heimskringla, Nederlandse vertaling 1983 door P. Vermeyden, Meulenhoff, ISBN 9029019018