Germaanse goden
Het pantheon van de Germaanse en Noordse goden is vrij complex. Ongetwijfeld is het over een ruime tijdspanne ontstaan en hebben er in die tijd talloze invloeden meegespeeld, waaronder niet in het minst de volksverhuizingen. Er was in feite niet zoiets als 'dé Germanen'. Dit is slechts een algemene verzamelnaam voor min of meer losse stammen of etnieën die gebieden in het midden en het noorden van Europa bevolkten. Wel konden de verschillende stammen zich in de eerste eeuwen na Christus nog onderling verstaanbaar maken, omdat zij dialecten van dezelfde taal, het Oergermaans, spraken.
Rond het jaar 1000 was ook het noorden gekerstend, maar de oude godheden overleefden in de literatuur, zij het vaak vervormd, vermomd en vermengd.
Er is met name literatuur overgeleverd over de goden waaraan in Scandinavië in de Vikingtijd werd geloofd. Over de Germaanse goden uit andere gebieden en periodes is veel minder bekend.
[bewerken] Overzicht Noordse goden
Onderstaande tabel is een overzicht dat werd opgemaakt vanuit de Edda. De godheden staan ongeveer in de volgorde vermeld waarin zij ook daar in voor komen in de Gylfaginning, een woordenstrijd tussen drie gedaanten van Odin, namelijk 'Hoog', 'Evenhoog' en 'Derde' en een zekere Gangleri waarvoor de Zweedse koning Gylfi zich uitgeeft nadat hij in het geheim in Asgard is doorgedrongen.
De volgorde lijkt overeen te komen met belangrijkheid en/of verwantschap.
Er is eerst sprake van 12 Asen en 14 Asinnen (atmosferische godheden). Daarnaast worden echter nog een aantal afstammelingen, verwanten en gezellen vermeld, die blijkbaar mettertijd mee op de Asenlijst mochten. Elders wordt ook melding gemaakt van een tweede categorie goden, de Wanen (aardgoden). Na een strijd tussen deze twee soorten had een verzoening plaats met uitwisseling van soortgenoten om dat te bezegelen.
| Noorse Naam | Germaanse Naam | Functie | Echtgenote(n) | Verblijf | Vervoer | Attributen | Opm. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Odin | Wodan | Oudste Ase; Oppergod; kennis, wijsheid, strijd | Frigg | Gladsheimr waar zijn zetel Hlidskjalf staat | Sleipnir | Ring Draupnir, medekelk, speer | Raven: Huginn en Muninn |
| Frigg | Frigga | Asin, | Odin | Fensalir | wagen getrokken door katten met leidsels van bloeiend linnen | sleutelbos, blauwe mantel, rode jurk, veer | moedergodin |
| Thor Ása-Thór Aka-Thór | Donar | Ase; sterkste, slaat rijpreuzen en bergreuzen schedel in | Sif | Bilskirnir in Thrudvangar met 5x100+40 vertrekken | Tanngniostr en Tanngrisnir (bokken) | Mjölnir Krachtgordel IJzeren handschoenen | Moeder is Jörd;Verdedigt Asgard en Midgard |
| Baldr | Balder | De beste en mooiste en wijste welsprekendste en genadigste | Nanna | Breidablik in Asgard | Paard | Hringhorni en erft Draupnir | ‘Zijn raad wordt nooit gevolgd’; god van het wenen |
| Njördr | Njord | Wane; regelt waaien van de wind, zee en vuur, rijk en vermogend | Skaði | Nóatún in Asgard | Uit Vanaheimr, geruild met Hœnir; god van voorspoed | ||
| Skaði | Skadi | Wane; boogschieten en skiën, schoonheid | Njǫrðr | Þrymheimr | boog | Öndurgud Öndurdis | |
| Freyr | Fro | Wane; machtig mooi; regen en zon en vruchten en vrede welstand | Gerd | Alfheim | Skíðblaðnir (opplooibaar schip) en everwagen | God van jaargroei en voorspoed | |
| Freya | Freya | Wane; mooi machtig (‘frova’) voortreffelijkste; liefdesgedichten | Ódr | Folkvangr en Sessrumnir in Asgard | Wagen met twee katten | Halssnoer Brinsingamen | Helft van de strijders is voor haar; weent rood goud om verdwaalde Ódr; heeft veel namen door het reizen om hem te zoeken |
| Hnoss | al het mooie heet zo | Dochter van Freya en Odr | |||||
| Týr | Ziu | Ase. Stoutmoedigste, wijst zege toe, wijs | Eenhandig | 'Geen vredestichter' | |||
| Bragi | Ase; wijsheid, poëzie, retoriek en woordspel | Iðunn | Lange baard | Schepper van de dichtkunst | |||
| Iðunn | Bewaart in kist appelen voor verjonging van de goden | Bragi | |||||
| Heimdallr | Heimdal | Witte Ase, groot en heilig, had negen zustermoeders, brugbewaker tegen de reuzen | Himinbjörg in Asgard bij Bifröst | Paard Gulltoppr | Gouden tanden; minder slaap dan een vogel nodig, ziet overdag en ’s nachts 100 mijl; Hoort gras en wol groeien; Gjallarhoorn schalt in alle werelden | Vijand van Loki | |
| Hodr | Hoder | Ase. Blind en sterk | Doder van Baldr | ||||
| Vidar | Ase. Zwijgzame ase bijna zo sterk als Thor | Vidi | Schoen met dikke zool of IJzeren schoen | Doodt Fenrir | |||
| Áli of Váli | Ase; moedig en goed schutter | Valaskjálf | Zoon van Odin en Rindr; vijand van Hödr die hij doodt | ||||
| Ullr | Ase; boogschutter skiloper, mooi, strijder | Ydalir | Zoon van Sif, stiefzoon van Thor; | ||||
| Hœnir | Vlugge ase of langpoot | ||||||
| Forseti | Ase; verzoener; rechtspreker | Glitnir in Asgard | Zoon van Baldr en Nanna | ||||
| Loki of Loptr | Loki | Mooi en knap, boosaardig en grillig; sluwheid | Sigyn | Overal | Zoon Nari of Farbauti of Laufey | ||
| Loki of Loptr | Reuzin Angrboða | Fenrir; Jörmungandr (Midgaardslang) en Hel | |||||
| Sága | Asin | Sökkvabekkr | |||||
| Eir | Asin Heelmeesteres | ||||||
| Gefion | Gifioen | Asin, ongehuwd; rukte Seeland (Selund) uit Zweden weg | Haar dienen alle vrouwen die ongehuwd sterven | ||||
| Fulla | Asin; deelt Friggs geheimen | zorgt voor Friggs kousen en schoeisel | Los haar met gouden band; draagt kistje van Frigg | ||||
| Sjöfn | Asin. Richt gedachten van mannen en vrouwen op de liefde | Een minnaar heet ‘sjafni’ | |||||
| Lofn | Asin. Mild en goed, bemiddelend bij Alvader bij verboden omgang tussen seksen | ‘verlof’ en ‘loven’ | |||||
| Vár | Asin. Zij luistert naar eden en afspraken | ‘waarborgen’ | |||||
| Vör | Asin. Wijs en nieuwsgierig, niets is haar verborgen | ‘gewaar’ worden | |||||
| Syn | Asin. Deurbewaakster in de hal | Betwisting op het thing | ‘Syn voor de deur zetten’ = iets betwisten | ||||
| Hlín | Asin. Waakt over mensen die Frigg tegen gevaar in bescherming neemt | ‘hleina’ = zichzelf beschermen | |||||
| Snotra | Asin. Verstandig bescheiden | ‘snotr’ = bescheiden man of vrouw | |||||
| Gná | Asin. Boodschapster van Frigg | Paard Hófvarpnir, berijdt wolken en water | ‘gnaefar’ = hoog oprijzen | ||||
| Sól | |||||||
| Bil | |||||||
| Jörd | Asin van de aarde | Oorspronkelijk een Vane | |||||
| Rindr | Asin | ||||||
[bewerken] Verwantschap
Boltorn Búri Ægir Ran Farbaute Laufey
| | | | | |
Bestla Borr +---+----+ +--+-----+-----+--+
| | | | | |
+--+-------+---+--+ Ni søstre Loki Byleist Helblindi
| | | | |
Fjørgyn Vili Odin Vé Heimdallr Sigyn +++
| | | | | Angerboda
Frigg +-+---+--+--+---+--+ Fjorgyn +--+---+-+ | |
| | | | | | | | | | +---+------+----------+----+
Nepr +--+-----+-----+---+ | | | | +------------------+---+ Vali Narfi | | |
| | | | | | | | | Hel Midgardslang Fenris Hyrrokin
Nanna Balder Hoder Hermod | | | | Sif Thor Jarnsaxa | |
| | | | | | | | | | | +--------+-------+--+
+-----+----+ | | | +-----+---+ +--+---+-+ +----+--+ Tjassi | |
| Idun Bragi | | | | | | | Hati Skoll
Forseti | | | | Ullr Trud Modi Magni Skadi Njord ?
+--------+ | | | | | |
Rind | | Grid +-----+ +--+---+--+
| | | | | |
+----+--------+-----+ +----+------+ Od Freja Frej
| | | | |
? Gefion Skjold Vale (Bo) Vidar +---+-------+--+
| | | | | |
+--+---+ +------+------+ Hnoss Gersimi
| |
4 ossen Skjoldungerne
[bewerken] Referenties
- Snorri Sturluson (1225): Over de noordse goden – Verhalen uit Edda en Heimskringla, Nederlandse vertaling 1983 door P. Vermeyden, Meulenhoff, ISBN 9029019018
