Thor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Thor (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Thor.
Thors Strijd met Jättarna
Thor en Loki in de strijdwagen
Thor in zijn strijdwagen, 1874
Standbeeld in Stockholm
Thor daagt Skrymir uit
Útgarða-Loki legt Thor uit dat hij in illussies geloofde en laat de drie kloven zien die met de hamer zijn veroorzaakt in de bergen
De dood van Thor en Jormungandr, 1985
Thor vecht met zijn hamer tegen de Midgardslang
Thor met hamer, IJslandse voorstelling uit de 18e eeuw

Donar, in het Fries Tonger, in de Scandinavische talen Thor, in het Oudnoords Þórr, in het Oudsaksisch Thunaer, en ook bekend als Stavo is de god van de donder in de Germaanse mythologie. Hij was een zoon van Odin en de aardgodin Fjorgyn.

Als kind al was hij sterk, en daarnaast moeilijk opvoedbaar. Daarom werd hij opgevoed door twee bliksemgeesten, Vingir en Hlora. Hij groeide uit tot een enorme man, bijna een reus, met dezelfde kracht, en zijn hamer Mjölnir maakte hem nog sterker.

Thor was bevriend met Loki, en zijn favoriete bezigheid was het doodslaan van reuzen. Hij staat voor ordeschepper tegenover de chaos.

Sterke verhalen[bewerken]

Deze twee eigenschappen komen beide terug in Þrýmskviða, waarin de reus Þrymr Thors hamer steelt. Þrymr wil hem enkel teruggeven als hij Freya, de vruchtbaarheidsgodin, tot vrouw krijgt. Dit is natuurlijk onmogelijk, zonder Freya zou nooit de zomer intreden (de Vikingen kenden slechts zomer en winter), en daarom smeedde Loki een plan.

Thor verkleed als Freya, ook Loki is verkleed als vrouw

Hij leende de verenjurk van Freya, en liet Thor die aantrekken. Verkleed als vrouw ging Thor, samen met Loki, naar Útgard, het land der reuzen, waar zij hartelijk ontvangen werden door Þrymr. Deze laatste dacht namelijk dat Thor Freya was; dat deel van het plan slaagde dus. Maar Thor at en dronk zoveel, dat het de reuzen opviel.

Loki legde echter uit dat Freya zo verheugd was te mogen trouwen met de beroemde Þrymr, dat zij zeven dagen en zeven nachten niet had gegeten. Kort daarna, toen de reuzen dronken genoeg waren, vroeg hij de hamer te geven, en daarop sloeg Thor alle aanwezige reuzen dood.

Wodan (als Haarbaard of Grijsbaard, een veerman) ontmoet Thor als die de rivier wil oversteken. Haarbaard mag alleen eerlijke zielen overzetten op de boot van Strijdwolf. Thor vertelt de zoon van Wodan te zijn en de reus Berggevaarte gedood te hebben en nog vele andere gevechten gewonnen te hebben. Wodan vertelt over zijn avonturen met vrouwen en na een lange discussie vol spot, blijft hij weigeren Thor de rivier over te zetten.

Tyr vertelt Thor over de ketel van Hymir en ze ontmoeten de grootmoeder van Tyr met negenhonderd hoofden. Beide worden eerst verborgen door de vrouw als Hymir thuiskomt en er volgt een feestmaal. Thor eet twee stieren. Hij moet echter de volgende dag voor voedsel zorgen en vangt met de kop van een os een draak (of slang). Dan moet Thor een beker breken, maar dit lukt niet. Na advies van de vrouw gooit hij de beker tegen het hoofd van de reus en dan breekt het voorwerp. Thor neemt samen met Tyr de ketel mee naar huis.

Een dwerg verlooft zich met de dochter van Thor, maar als Thor thuiskomt (na acht maanden) vindt hij dit geen geschikte partner voor haar. Hij besluit de dwerg vragen te stellen en de dwerg beantwoordt deze. Dan komt de zon op en de dwerg versteent.

Ook in de Hymiskviða, een ander Edda-lied staan enkele sterke verhalen over Thor. Ook daar laat hij zich kennen als een buitenmatige eter. Misschien heeft hij deze eigenschap om aan te tonen dat hij in feite zelf niet moet onderdoen voor de reuzen, die Jötnar (eters) en Thursten (drinkers) zijn van al wat beschikbaar is. In Thor en Loki in Jotunheim krijgt Thor samen met Loki onmogelijke opdrachten.

Attributen[bewerken]

In de Edda wordt hij beschreven als de sterkste onder de goden en als beschermheer van zowel goden als mensen (Asgard en Midgard). Hij rijdt door de lucht op een wagen getrokken door twee bokken (Tandgniostr en Tandgrisnir) Hij heeft nog enkele attributen die hem nog sterker, nog gevaarlijker maken voor zijn vijanden. In de eerste plaats is er de machtige Mjölnir, een magische hamer, door dwergen gesmeed. Wanneer Donar zijn hamer werpt ontstaan er bliksemschichten. Mjölnir keert na iedere worp naar Thor terug. De hamer is het symbool voor het brengen van orde en maakt Thor tot ordeschepper.

Verder heeft hij een gordel (Megingjörð) die zijn van nature reeds overweldigende kracht nog eens verdubbelt, en ijzeren handschoenen (Járngreipr) voor een stevige greep op zijn hamer. Hij wordt voorgesteld als een zeer forse man met bliksemende ogen en een rode baard. Zijn stem klinkt als de donder en zijn eet- en drinklust is enorm. Hij wordt geholpen door zijn snelvoetige knecht Thialfi.

Band met Loki[bewerken]

Thor heeft een speciale band met Loki. Er bestaan vele verhalen over de avonturen die ze samen beleefden toen ze eropuit trokken.

De vriendschap met Loki eindigde op het zeebanket van de zeegod Ægir, waarbij Loki de goden te schande maakte, zoals beschreven in de Lokasenna. Thor kwam binnenlopen, hoorde Loki’s scheldpartij aan en snoerde hem de mond.

Aartsvijanden[bewerken]

Thors aartsvijanden zijn de vorstreuzen en demonen, die de kosmische orde willen vernietigen, de Thursen en Joten. Hij verbrijzelt ze dan ook steevast door middel van zijn hamer, bij voorkeur door ze de schedel in te slaan.

Bij de eindstrijd (Ragnarok) tussen goden en vorstreuzen zal Thor de wereldslang, ook Midgardslang of Jormungandr genoemd, met zijn hamer vermorzelen, maar zal hij zelf door het gif van het monster sterven.

Cultus[bewerken]

Evenals Odin is ook Thor het onderwerp van de meest fantastische avonturen, maar ondanks zijn woeste uiterlijk en zijn bloedige vechtpartijen was hij zeer populair bij de mensen. Dit was omdat hij ook werd beschreven als eerlijk en dapper, die bij hem geborgenheid en bescherming van het gezin en van het huiselijk leven vonden. Thors hamer Mjöllnir staat dan ook symbool voor bescherming voor het huis en de familie.

In tegenstelling tot Odin vraagt Thor geen mensenoffers. Een van zijn cultuscentra was een groot centrum in Uppsala waar hij centraal stond, met aan zijn rechterzijde Odin.

De tempel op Helgafell wordt in verband gebracht met Thor.

Donderdag[bewerken]

Thor wordt door de Romeinen (interpretatio romana) gelijkgesteld met Hercules.

In de Middeleeuwen stelde men Donar gelijk met de Romeinse god Jupiter. Daarom werd de dies Jovi (Latijn voor dag van Jupiter) in het Nederlands naar Donar donderdag.

Oudsaksische doopgelofte[bewerken]

Donar is een van de goden die in het Nederland van de 8e eeuw door middel van de Oudsaksische doopgelofte moest worden afgezworen.

[…] end ec forsacho […] Thunaer ende Uuoden ende Saxnote ende allum them unholdum
[…] en ik verzaak […] Donar en Wodan en Saxnot en al de afgoden

Thor vandaag de dag[bewerken]

Thor duikt net als andere goden regelmatig op in hedendaagse media:

  • Thor speelde een hoofdrol in de film, A Legend Of Thor.
  • Thor is een bekende superheld van Marvel Comics. Het is een personage in de films Thor (2011), The Avengers (2012) en Thor: The Dark World (2013)
  • Thor was een zeer geavanceerd buitenaards wezen in de tv-serie Stargate SG-1 die het Stargate team zou kunnen helpen aan een wapen tegen de Goa'uld.
  • Thor speelt een hoofdrol in "The Long Dark Teatime of the Soul" door Douglas Adams.

De Donderbezem kan men nog vinden op de muren van huizen.

Thorium is een chemisch element vernoemd naar Thor.

Externe link[bewerken]