Sjamaan
.jpg)
Een sjamaan is een soort priester die in zijn gemeenschap de communicatie met de geestenwereld verzekert en magie aanwendt om zieken te genezen, voorspellingen te doen en gebeurtenissen onder zijn controle te brengen. De techniek die hij daarvoor gebruikt is het opwekken van een toestand van trance of andere bewustzijnsverandering. Hoewel er veel lokale verschillen zijn, treedt hij gewoonlijk op als bemiddelaar tussen de geesten van overleden voorvaderen en leden van zijn dorp of gemeenschap. Een verwant begrip is medicijnman, die een vergelijkbare functie uitoefent bij de inheemse (indiaanse) volkeren in Noord-Amerika.
Het woord sjamaan is voortgekomen uit het Siberische Toengoezisch (Evenks) en betekent letterlijk: hij (of zij) die weet. Het begrip is door Westerse antropologen en aanhangers van New Age ten onrechte gebruikt om de "medicijnpersonen" van de Noord-Amerikaanse indianen aan te duiden. Het gebruik van de term "sjamaan" als medicijnman of medicijnvrouw wordt dan ook door veel inheemse Amerikanen als beledigend opgevat omdat het begrip geheel voorbijgaat aan de essentie van hun eigen cultuur.
Het voornaamste verschil tussen sjamanen uit Siberië en medicijnmannen en -vrouwen bij de indianenvolkeren uit Noord-Amerika is dat de eersten direct in contact met de geestenwereld treden door een extatische vorm van "uittreding", terwijl de tweede groep (soms) op indirecte wijze de geestenwereld benadert middels bepaalde ceremoniën en rituelen.
Ook de Jakoeten kennen een sjamaan.
Inhoud |
[bewerken] Rol van de sjamaan
De rol van de sjamaan is medische zorg te verstrekken en het voorzien in andere communautaire behoeften tijdens crisistijden door gebruik te maken van bovennatuurlijke middelen. De sjamaan communiceert op directe wijze met entiteiten op het "geestelijke vlak" om hun hulp te vragen om de behoeften van hun gemeenschappen te dienen. Zowel mannen als vrouwen kunnen sjamaan zijn, afhankelijk van culturele traditie.
[bewerken] Technieken
Een sjamaan gebruikt diverse technieken om tot een extase, of bewustzijnsverandering te komen. Deze bewustzijnsverandering heeft tot doel de sjamaan open te stellen voor de spirituele wereld waardoor hij in staat is om de axis mundi te bereizen en met de geesten in contact te treden om kennis en kracht van de andere wereld aan te voeren. Deze technieken zijn divers en vaak worden meerdere technieken tegelijk gebruikt. De meest gebruikte van deze technieken staan opgesomd in onderstaande tabel.
| Door sjamen gebruikte technieken om tot bewustzijnsverandering te komen | |
|---|---|
| Plantaardige middelen (entheogenen) | Andere manieren |
[bewerken] Afbeeldingen
-
Kopergravure met sjamaan en zijn magische trommel (meavrresgárri), 1767
-
Een sjamaan op Zuid-Boeroe bezweert boze geesten de kinderen te verlaten, waarbij hij een geldstuk en een sirihnoot offert
-
Doña Ramona, sjamaan van de Punta Chueca in de Mexicaanse plaats Sonora
-
Trommel van een sjamaan, museum in Finland
-
Trommel van een sjamaan
-
Thor, Tiermes of Horagalles op een trommel, eind zeventiende eeuw (in rood de hamer van Thor)
-
Saami-runentrommel
[bewerken] Trivia
De Evenken (Toengoezen) nabij de Amoer beschouwden Mamaldi en Khadau als het eerste mensenpaar, de ouders van de eerste sjamaan. Khadou schiep de zielen en Mamaldi blies ze leven in[1].
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Literatuur
- Harner, Michael, The Way of the Shaman. A Guide to Power and Healing. New York, 1980
- Kalweit, Holger, De wereld van de sjamaan. Ontdekkingsreis in het onbekende landschap van de ziel. Met een voorwoord van Elisabeth Kübler-Ross. Utrecht/Antwerpen, 1990
- Hartzema, Robert, Sjamanisme – Het genezende evenwicht. Een universele benadering van ziekte en genezing. Amsterdam, 1983 (Karnak)
- Halifax, Joan, Shaman – The Wounded Healer. Londen, 1982 (Thames & Hudson)
- Uccusic, Paul, De sjamaan in ons – een handboek. Deventer, 1993 (Ankh-Hermes)
- Neckebrouck, Valeer, Beelden van de sjamaan: een inleiding tot de studie van het sjamanisme. Leuven: Davidsfonds, 2003
- Rosenbohm, Alexandra (red.), Wat bezielt de sjamaan?: genezing - extase - kunst. Amsterdam: Koninklijk Instituut voor de Tropen, 1997
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Shamans van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
