Latijns alfabet
| Latijns | ||||
 |
||||
| De Bijbel kalligrafisch geschreven in de 15de eeuw | ||||
| Algemene informatie | ||||
| Type | Alfabet | |||
| Periode | ca. 700 v.Chr. tot heden | |||
| Schrijfrichting | Links-naar-rechts | |||
| Verwantschap | ||||
| Moederschriften | Grieks alfabet | |||
| Zusterschriften | o.a. Cyrillisch alfabet | |||
| Indeling | ||||
| ISO 15924 | Latn, 215 | |||
|
||||
Het Latijnse alfabet is het alfabet dat voor vrijwel alle westerse spellingen wordt gebruikt, zo ook voor de Nederlandse spelling.
De voorloper van het Latijnse alfabet is ontwikkeld door het Semitische volk in Egypte (zie Proto-Sinaïtisch). In gewijzigde vorm is het door de Feniciërs overgenomen. De Grieken hebben daar weer een eigen alfabet van afgeleid, dat in een aantal tekens van de voorloper verschilde. Het klassieke Latijnse alfabet is weer van het Etruskische en Griekse alfabet afgeleid en telde in de tijd van Cicero 21 letters. Voor het weergeven van Griekse woorden werden later de Y en de Z toegevoegd. De I en de V hadden zowel vocalische als consonantische waarde. In de middeleeuwen kwamen de J (consonant = medeklinker) en de U (vocaal = klinker) erbij. De W is een dubbele V om /w/ weer te geven (de bilabiale semivocaal van bijvoorbeeld het Engels: wall, well, will enz.)
De benaming Latijns alfabet is dus eigenlijk onjuist:[bron?] het alfabet bevat tekens die in het Latijn niet voorkomen. Men zou ook van het Engelse alfabet kunnen spreken,[bron?] want alle 26 letters komen in goede Engelse woorden voor en diakritische tekens worden in het Engels nauwelijks gebruikt.
Afgezien van diakritische tekens wordt het Latijnse alfabet meestal geacht de volgende 26 letters te bevatten. De Nederlandse namen van de letters staan ook in de tabel. Deze namen worden zelden geschreven, alleen uitgesproken. In andere talen zijn de namen soms anders.
| letter | naam | |
|---|---|---|
| A | a | a |
| B | b | bee |
| C | c | see |
| D | d | dee |
| E | e | ee |
| F | f | ef |
| G | g | gee |
| H | h | ha |
| I | i | ie |
| J | j | jee |
| K | k | ka |
| L | l | el |
| M | m | em |
| N | n | en |
| O | o | o |
| P | p | pee |
| Q | q | ku |
| R | r | er |
| S | s | es |
| T | t | tee |
| U | u | u |
| V | v | vee |
| W | w | wee |
| X | x | iks |
| Y | y | Griekse ij, i-grec of ypsilon[1] |
| Z | z | zet |
De letter Y wordt door Nederlandstaligen in de wetenschap meestal als ij uitgesproken, bijvoorbeeld in Y-as en Y-chromosoom. Worden de letters van het alfabet op volgorde opgezegd, dan zegt men ook meestal ij. Wordt een woord gespeld, dan zegt men vaak i-grec of ypsilon.
Men is het er tegenwoordig over eens dat de letters J, U en W aparte letters zijn, hoewel het oorspronkelijk varianten zijn van andere letters.
Diverse talen hebben extra tekens aan het alfabet toegevoegd om te voorzien in taalspecifieke schrijfwijzen voor taaleigen klanken. Soms worden deze als aparte letters beschouwd (zoals de Ñ in het Spaans en de Å in Scandinavische talen) die een eigen plaats in de alfabetische volgorde hebben, en soms worden ze als varianten van bestaande letters beschouwd.
- Letters met diakritische tekens (accenten).
- Dubbele letters (digrafen of ligaturen). Een Nederlands voorbeeld is IJ. Verder Æ, Œ en de Spaanse Ll.
- Andere tekens, zoals de IJslandse Ð (edh) en Þ (thorn).
Zie ook[bewerken]
| Noot: |
| Latijns alfabet | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
Beluister |
(info) |
 |
Zie de categorie Latin alphabet van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
