Fenicisch alfabet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fenicisch alfabet
Phoenician alphabet.svg
Algemene informatie
Type Abjad
Talen Fenicisch
Schrijfrichting Rechts-naar-links
Verwantschap
Moederschriften Proto-Sinaïtisch
Indeling
Unicode-subbereik U+10900 – U+1091F
ISO 15924 Phnx, 115
Portaal  Portaalicoon   Taal

Het Fenicische alfabet is het alfabet dat gebruikt werd door de Feniciërs om hun taal mee weer te geven. Het is afgeleid van het Proto-Sinaïtische schrift. Het Fenicische alfabet is minstens 3000 jaar oud en zowel de Griekse alfabet als de Aramees alfabet zijn hier van afgeleid. Het Fenicische alfabet ligt daarmee aan de basis van bijna alle moderne alfabetten.

Doordat de tekens oorspronkelijk in steen werden gebeiteld, zijn de meeste tekens uit dit alfabet – zoals de runentekens – hoekig en recht. Het schrift werd van rechts naar links geschreven. Om en om van rechts naar links en van links naar rechts (zogenaamd boustrophedon, "zoals een os ploegt") wordt het ook wel aangetroffen. Van diverse tekens zijn verschillende varianten, zo wordt de tav wel meer als '+' geschreven dan als 'x', de chet met twee dwarsstreepjes, enzovoorts.

Het Paleo-Hebreeuwse alfabet komt sterk overeen met het Fenicische. Ook bijvoorbeeld het Moabitisch werd met een soortgelijk alfabet geschreven. Pas na vele eeuwen werd voor het Hebreeuws het Aramese alfabet gebruikt, ook wel kwadraatschrift genoemd vanwege de vierkante vorm van diverse letters. Voor beide alfabetten geldt, dat ze volledig uit medeklinkers bestaan.

De Hebreeuwse namen van de tekens suggereren, dat de Fenicische tekens oorspronkelijk pictogrammen waren. Enkele voorbeelden: De eerste letter, aleph, betekent iets als 'rund'. In het teken kan men het hoofd en de hoorns van een rund nog herkennen, als men de hoofdletter A uit ons Latijnse alfabet omdraait, geldt dit ook. Het woord samekh betekent vis. In de Fenicische letter samekh is dan ook een vissengraat te herkennen. Men wijst wel het Proto-Sinaïtische alfabet aan als voorloper van het Fenicische alfabet.

Fenicische inscripties zijn op diverse archeologische sites rond de Middellandse Zee waar Fenicische kolonies zijn gevonden, zoals Biblos (Libanon) en Carthago (Tunesië).

Het Fenicisch alfabet[bewerken]

Het Fenicisch alfabet vergeleken met diverse andere alfabetten.

Letter Naam Betekenis Getalswaarde Transliteratie Corresponderende letter in het
Hebreeuws Arabisch Grieks Latijn
Aleph ʾāleph os 1 ʾ א Αα Aa
Beth bēth huis 2 b ב Ββ Bb
Gimel gīmel kameel 3 g ג Γγ Cc, Gg
Daleth dāleth deur 4 d ד Δδ Dd
He venster 5 h ה Εε Ee
Waw wāw haak 6 w ו (Ϝ ϝ), Υυ Ff, Uu, Vv, Ww, Yy
Zayin zayin wapen 7 z ז Ζζ Zz
Heth ḥēth hek 8 ח Ηη Hh
Teth ṭēth wiel 9 ט Θθ
Yodh yōdh arm 10 y י Ιι Ii, Jj
Kaph kaph palm 20 k כ Κκ Kk
Lamedh lāmedh prikkel 30 l ל Λλ Ll
Mem mēm water 40 m מ Μμ Mm
Nun nun slang 50 n נ Νν Nn
Samekh sāmekh vis 60 s ס Ξξ, Χχ Xx
Ayin ʿayin oog 70 ʿ ע Οο Oo
Pe mond 80 p פ Ππ Pp
Sade ṣādē papyrus 90 צ (Ϻϻ)
Qoph qōph aap 100 q ק (Ϙϙ) Qq
Res rēš hoofd 200 r ר Ρρ Rr
Sin šin tand 300 š ש Σσ Ss
Taw tāw teken 400 t ת Ττ Tt

Alternatieve weergave[bewerken]