Oog (anatomie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie Menselijk oog voor het orgaan bij mensen.
Oog van een mens
Oog van een slak
Ontwikkeling van het oog

Het oog is een waarnemingsorgaan (zintuig) dat, indien geprikkeld, door licht hierover informatie naar de hersenen stuurt.

Mensen en veel diersoorten hebben ogen. Ze kunnen variëren van losse lichtgevoelige cellen tot kuiltjes met lichtgevoelige cellen (waarmee niet of nauwelijks een beeld kan worden gevormd) tot organen met een lens (gewervelden en inktvissen) en de facetogen van insecten.

Onderdelen van het oog[bewerken]

  • De oogspieren: draaien het oog in de gewenste richting.
  • Het harde oogvlies (sclera): is stevig, wit en geeft bescherming.
  • Het hoornvlies (cornea): is doorzichtig, en is de voortzetting van het harde oogvlies aan de voorkant. Laat het licht door en draagt in hoge mate bij aan de beeldvorming op het netvlies.
  • Het vaatvlies (chorioides): bevat veel bloedvaten en zorgt voor aan- en afvoer van stoffen in het oog.
  • De iris (ook: regenboogvlies): het gekleurde gedeelte van het oog, is de voortzetting van het vaatvlies aan de voorkant en zorgt ervoor dat er niet te veel of te weinig licht in het oog valt. De iris, corpus ciliare en chorioides samen worden de uvea genoemd.
  • De pupil: de opening in de iris die het licht doorlaat.
  • De lens: bevindt zich achter de iris en de pupil, en zorgt samen met het hoornvlies ervoor dat een scherp beeld op het netvlies valt.
  • Het netvlies (retina): bevat zintuigcellen, staafjes en kegeltjes, waar onder invloed van lichtprikkels impulsen in het zenuwstelsel ontstaan.
  • Oogpigment zijn de pigmentmoleculen die met duizenden op de lichtgevoelige cellen zitten van het netvlies.
  • De gele vlek (macula lutea): plaats in het midden van het netvlies. Hiermee ziet men scherp en neemt men kleuren waar. In het midden van de macula lutea bevindt zich de fovea centralis. In de macula lutea bevinden zich met name kegeltjes. Hier is de beeldvorming het best.
  • De blinde vlek (papil): de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat (en waar geen netvlies zit).
  • De oogzenuw (nervus opticus): geleidt impulsen naar de hersenen.
  • Het glasachtig lichaam (corpus vitreum): het glasvocht in het oog. Is doorzichtig en houdt de oogbal in vorm.
  • De staafjes en kegeltjes: Deze zitten op het netvlies en geven respectievelijk contrast en kleur weer.
  • De accommodatiespier: zorgt er via de straalspieren voor dat de vorm van de lens kan veranderen (accommodatie van de lens). Ook zorgt het voor de aanmaak van oogvocht, dat zich in de kamer tussen de lens en de binnenkant van het hoornvlies bevindt.
  • Het straallichaam: Zit aan de rand van het vaatvlies vast en is stevig met het harde oogvlies verbonden. In dit straallichaam bevindt zich de accommodatiespier.

Het oog wordt gestuurd door zes verschillende spieren. Er zijn twee verschillende oogbewegingen, saccades en gladde oogbewegingen. Saccades zijn zoekbewegingen van het oog, deze oogbeweging gebruik je bij een onverwachte beweging van een bepaald voorwerp. Het oog maakt deze saccades met een snelheid van 500 tot 600 °/s.

De gladde oogbewegingen zijn simpel gezegd gewoon volgbewegingen, hierbij volg je een bepaald voorwerp. Het oog doet dit met een snelheid van 100 °/s. Dit is een stukje langzamer dan de snelheid van saccades. Bij gladde oogbewegingen verwacht het oog wat er gaat gebeuren.

Zie ook[bewerken]

Kleuren[bewerken]

Niet alle dieren nemen de wereld in dezelfde kleuren waar. Sommige dieren zijn in staat ultraviolet licht waar te nemen, bij andere ontbreken de cellen voor bepaalde kleuren. Er zijn dieren met zelfs vier soorten kegeltjes, en dieren met twee. Slangen als groefkopadders en boa's kunnen infraroodstraling door warmtegevoelige receptoren in gerangschikt in gaatjes in de huid van de kop (boa's) of een groef onder het neusgat (groefkopadders). De warmtegevoelige receptorenzijn overigens dezelfde als die waarmee de mens warmte (temperatuurstijging) waarneemt. De speciale organen die ze hiervoor gebruiken worden geen ogen genoemd, hoewel er waarschijnlijk wel sprake is van beeldvorming, aangezien de slangen ze kunnen gebruiken om warmbloedige prooien te vinden en afstand en richting te bepalen.

Oog in (oorspronkelijk) overdrachtelijke zin[bewerken]

In diverse talen wordt het woord oog gebruikt om zaken te benoemen die een overeenkomst in vorm hebben met het oog, dus die een ronde of ovale vorm hebben:

  • oog van een naald (Nederlands)
  • het oog van de storm
  • oog waar een haakje in valt (Nederlands)
  • ʿayin is zowel een bron als een oog (Semitische talen zoals het Arabisch en Hebreeuws)
  • mata hari is oog van de dag oftewel zon (Maleis)
  • bull's eye is de ronde roos op bijvoorbeeld een dartbord (Engels)
  • een glazen oog is de populaire benaming voor een oogprothese.
  • oogvlekken: vlekvormige patronen en tekeningen, vaak met ringen, op de vleugels van dagvlinders, zoals bij zandoogjes (Satyrinae)

Externe link[bewerken]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek oog op in het WikiWoordenboek.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek