Gewervelden

Vertebrata
Stokstaartje (Suricata suricatta)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Stam: Chordata (Chordadieren)
Onderstam
Vertebrata Cuvier, 1812
Afbeeldingen Vertebrata Mediabestanden
Vertebrata op Wikispecies Wikispecies
Portaal    Biologie

Gewervelden (Vertebrata) vormen een groep dieren die deel uitmaken van de Chordata, dit zijn dieren die een zogenaamde chorda of ruggenmergstreng hebben. Dit is een flexibel, staafvormig orgaan waaruit zich in de loop van de evolutie de wervelkolom ontwikkelde. De eerste onderverdeling na de Chordata zijn de dieren zonder en de dieren met een schedel. De gewervelden zijn de dieren met een schedel.

Een klassieke indeling, die geen recht doet aan de evolutionaire ontwikkeling, maar nog wel veel ingang vindt is de volgende:

• Onderstam Vertebrata (gewervelden)
  • Superklasse: Agnatha (kaakloze vissen)
    • Klasse Cephalaspidomorphi (prikken)
    • Klasse Myxini Slijmprikken
    • Klasse † Pteraspidomorphi (fossiel)
  • Superklasse Osteichthyes (beenvissen)
    • Klasse Actinopterygii (straalvinnige vissen)
    • Klasse Sarcopterygii (kwastvinnige vissen)

Directe onder de onderstam (gewervelden):

• • Klasse Chondrichthyes (kraakbeenvissen: haaien en roggen)
  • Klasse Amphibia (amfibieën)
  • Klasse Aves (vogels)
  • Klasse Reptilia (reptielen)
  • Klasse Mammalia (zoogdieren)

In dit schema is de positie van de kaakloze vissen, de beenvissen en de kraakbeenvissen nogal onlogisch.

Binnen de gewervelden bestaat een grote variatie in grootte. De grootste soort - het grootste dier dat ooit geleefd heeft - is de blauwe vinvis (Balaenoptera musculus), die tot 33 meter lang kan worden. De kleinste soort is waarschijnlijk de vis Paedocypris progenetica, die ongeveer 6 mm lang wordt.

Een recente indeling die de evolutionaire ontwikkeling meer recht doet en tot een meer cladistische indeling aanleiding geeft, is:

• Craniata (Schedeldieren)
  • Myxini (Slijmprikken of blinde prikken)
  • Vertebrata (Gewervelden)
    • Petromyzontiformes (Prikken, dieren zonder kaken)
    • Gnathostomata (Dieren met kaken)
      • Chondrichthyes (Kraakbeenvissen)
      • Osteichthyes (Beenvissen en viervoeters)
        • Actinopterygii (Straalvinnigen)
        • Sarcopterygii (Spiervinnigen en viervoeters)
          • Coelacanthinimorpha (Kwastvinnigen)
          • Choanata (Longvissen en viervoeters)
            • Dipnoi (Longvissen)
            • Tetrapoda (Viervoeters)
              • Amphibia (Amfibieën)
              • Amniota (Amnioten)
                • Synapsida (Zoogdieren en zoogdierachtige reptielen)
                  • Mammalia (Zoogdieren)
                • Anapsida (Anapsiden)
                  • Testudines (Schildpadden)
                • Diapsida (Diapsiden)
                  • Archosauria (Archosauriërs)
                    • Crocodilia (Krokodillen)
                    • Pterosauria (Pterosauriërs)
                    • Dinosauria (Dinosauriërs)
                      • Aves (Vogels)
                  • Lepidosauria (Lepidosauriërs, dat wil zeggen schubreptielen en tuatara)

Zie ook

Zie ook Craniata voor cladogram.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties: