Apostrof (leesteken)
De apostrof of het weglatingsteken is een leesteken in de vorm van een kommaatje bovenaan de regel (’).
De apostrof is niet hetzelfde als het aanhalingsteken.
Inhoud |
[bewerken] Nederlands
 Zie Apostrof in de Nederlandse spelling voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In de Nederlandse taal kan het teken aangeven dat een of meer letters in een woord zijn weggelaten. Soms is dat weglaten optioneel, soms verplicht. Het weglaten kan gebeuren:
- aan het begin van een woord: ’n (een), ’s (des), ’t (het), ’ns (eens)
- in het midden van een woord: m’n (mijn), z’n (zijn)
- in een samentrekking van twee woorden: zo’n (zo een)
- in het meervoud of de genitief van een woord dat op een klinker eindigt, om een onjuiste uitspraak te vermijden: Anna’s foto’s. Het gebruik van de apostrof is hier verplicht: Annaas fotoos is (tweemaal) fout. Bij de stomme e of bij andere klinkers waarbij geen onjuiste uitspraak mogelijk is (en waar dus geen klinkerverdubbeling plaats zou vinden) wordt de apostrof niet gebruikt: doosjes, cafés, bureaus.
- in de genitief van een naam die op een sisklank eindigt, zodat geen s toegevoegd hoeft te worden: Hans’ boek. Ook hier is gebruik van de apostrof verplicht (Hanss boek is fout). Eindigt de naam niet op een sisklank dan wordt géén apostrof gebruikt: Piets ouders (Piet’s ouders is fout).
In zinnen die beginnen met een apostrof, krijgt niet het eerste maar het tweede woord een hoofdletter:
- ’s Morgens eten we ontbijt.
- ’t Is toch wat!
Het genitief van een merknaam wordt vaak met een apostrof geschreven om de naam beter te laten uitkomen (Van Nelle’s koffie). Dit is eigenlijk niet correct. Misschien geschiedt dit naar Engels voorbeeld.
Een andere toepassing van de apostrof:
- bij afgeleiden van letterwoorden: sms’en, tv’tje
[bewerken] Andere talen
[bewerken] Frans
In het Frans wordt de apostrof veelvuldig gebruikt in plaats van een weggelaten eindletter, als het volgende woord met een klinker of stomme h begint, bijvoorbeeld in Qu’est-ce que c’est?. Deze weglating is verplicht. Het gaat hier om de volgende woorden: ce, de, je, le, la, me, ne, que, se, te. Het voorvoegsel re- krijgt geen apostrof: rhabiller. Ook in andere woorden ziet men het wel eens, bijvoorbeeld in t’as in plaats van tu as, doch dit is eigenlijk niet correct.
Wordt een letter (meestal een s) in het midden van een woord weggelaten, dan schrijft men geen apostrof maar een accent circonflexe, zoals in château.
[bewerken] Engels
Ook in het Engels dient de apostrof als weglatingsteken. Een voorbeeld is don’t als verkorting van do not. Verder wordt de apostrof altijd gebruikt in een genitief, ook als dat voor de uitspraak niet nodig is: John’s book.
[bewerken] Andere toepassingen
De apostrof wordt ook anders dan als leesteken gebruikt, bijvoorbeeld als symbool voor de boogminuut, 1/60e deel van de booggraad, of voor de minuut, 1/60e deel van het uur. Zo staat 2' voor twee minuten.
Ook speelt de apostrof een rol in bepaalde coderingen, bijvoorbeeld bij de asindeling van locomotieven volgens de UIC-notatie.
In de wiskunde duidt een apostrof op de afgeleide: men schrijft dan 
(uit te spreken als "f accent") als korte notatie voor 
.
