Filmposter

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Poster voor de film de Pantserkruiser Potjomkin

Een filmposter is een speciaal soort reclameposter of affiche die gebruikt wordt in de filmindustrie ter promotie van een film of televisieserie. Filmposters komt men ten overvloede tegen bij de bioscoop en het filmhuis, waar ze opgehangen worden met informatie over de releasedatum van nog komende films, en om te laten zien welke films er op dat moment draaien. Ook kan men filmposters tegenkomen bij de videotheek.

Nederlandse ontwerpster[bewerken]

Dolly Rudeman (Gustave Adolphine Wilhelmina Rüdemann) (Salatiga, Java, Indonesië, 3 februari 1902 - 26 januari 1980) was een Nederlands grafisch ontwerpster, de enige vrouw in Nederland die filmaffiches ontwierp in de jaren twintig. Haar honderden ontwerpen vielen op door beweging en kleur. Rudeman kreeg in vakbladen veel aandacht, onder meer in 1932 in het kunsttijdschrift Wendingen. Het meeste van haar werk leek verloren te zijn gegaan, maar zo’n 120 affiches, uit de periode 1926 tot 1935, konden worden opgespoord. Zij ontwierp de Nederlandse affiche voor de film Pantserkruiser Potjomkin (Potemkin). Ook maakte zij die voor films met Marlene Dietrich. Bekend zijn: Marokko (Morocco) (VS 1930; affichejaar: 1931) en Onteerd (Dishonored) (VS 1931; affichejaar: 1931; soms vermeld: 1932). Filmaffiches van Marlene Dietrich werden eerst ontworpen door Dolly Rudeman (1931/1932) en daarna door Pieter Kuhn (1934/1935). Verder zijn nog bekend: Frans Mettes (1937) en Sacha Dawideit (1954).

Nederlandse ontwerper[bewerken]

Pieter Kuhn (Pieter Joseph Kuhn) (22 mei 1910 - 20 januari 1966) was de tekenaar van de strip De avonturen van Kapitein Rob, die van 11 december 1945 - 21 januari 1966, zij het met twee onderbrekingen, in het dagblad Het Parool heeft gestaan. Daarnaast deed hij veel ander illustratiewerk. In een interview in 1977 vertelde zijn weduwe aan auteur Lex Ritman dat haar man affiches voor bioscopen had gemaakt met onder anderen Marlene Dietrich. Vooral in zijn verlovingstijd, 25 - 12 - 1932 tot 20 - 12 - 1934, maakte hij filmaffiches door het projecteren van kleine afbeeldingen met een vergrotingsprojector op de muur. Vooral de diva Marlene Dietrich had zijn aandacht, maar ook Maurice Chevalier en Mae West. Bekend zijn (Nederlandse affichejaren): Song of Songs (1934), Tsarina v. Rusland (The Scarlet Empress) (1934), De Duivel is een Vrouw (The Devil is a Woman) (1935) met Marlene Dietrich, The Way to Love (1933) en Een Uurtje met Jou (The Merry Widow) (1933) met Maurice Chevalier en Ik ben geen Engel (I'm no Angel) (1934) met Mae West. In het boek De filmaffiches van Pieter Kuhn (2006) van Lex Ritman wordt gewezen op de grote overeenkomst in stijl en belettering bij de filmaffiches van Kuhn. De opvallende M en dominantie van één kleur vallen op. De affiche van Frans Mettes uit 1937 van de film Angel wijkt hiervan duidelijk af. Dit geldt ook voor die van Sacha Dawideit uit 1954 van De blauwe Engel (Der blaue Engel) (filmjaar 1930). In beide gevallen betreft het films van Marlene Dietrich. Met uitzondering van de laatstgenoemde film vallen filmjaar en affichejaar (vrijwel) samen. Het Filmmuseum in Amsterdam heeft Pieter Kuhn vermeld bij de ontwerpers van Nederlandse filmaffiches en het filmblad Skrien wijdt een artikel aan hem in jaargang 38 nummer 3 van april 2006. Het dagblad De Telegraaf van 6 juli 2006 toont zijn affiche van Song of Songs vanwege een tentoonstelling met affiches van filmdiva's in het Affichemuseum in Hoorn(9 juli tot en met 12 november 2006). Op de expositie hingen meerdere filmaffiches van Kuhn. Als reclame gebruikte het museum een poster met als achtergrond Kuhns affiche van Song of Songs.

Esthetische waarde[bewerken]

Hoewel filmposters in eerste instantie op de markt worden gebracht ter promotie van de film, bestaat er ook een levendige handel in filmposters puur om de esthetische waarde. Vaak zijn de posters bedacht en gemaakt door kunstenaars, en zijn de posters dan ook ware kunstwerken. Hiervoor is ook de TV Krant Filmposter Award in het leven geroepen, die elk jaar de mooiste poster van de Nederlandse afdelingen van internationale filmmaatschappijen uitkiest. Een filmposter kan natuurlijk ook gewoon opgehangen worden om een bepaald imago uit te stralen, dit gebeurt vaker bij cultfilms als Pulp Fiction of The Big Lebowski, of bij films met een verbeterend karakter (bijvoorbeeld An Inconvenient Truth).

Geschiedenis[bewerken]

Poster voor de eerste Russische film: Stenka Razin (1905)

Vanaf 1940 tot 1984 was de productie van filmposters in de Verenigde Staten in handen van de NSS, de National Screen Service. Deze maakten de posters en distribueerden ze naar de bioscopen samen met de films. Als de bioscoop de film niet meer draaide werd de poster ook geretourneerd naar deze instelling, zodat ze hergebruikt kon worden. Een bioscoopfilm draaide destijds nog meerdere jaren, en ook de filmposters waren na deze verschillende gebruikscycli vaak versleten, en werden weggegooid. Posters van die tijd zijn voor de handelaar vaak veel geld waard. Vanaf 1980 is de productie van de posters langzaam gedecentraliseerd, en nam de vraag naar de posters van de NSS af. Tegenwoordig worden de posters dan ook niet meer hergebruikt, en komen ze nadat ze in de bioscopen hebben gehangen vaak bij de fans terecht.

Literatuur[bewerken]

  • Bastiaan Anink en Paul van Yperen: Pionier van het Nederlandse filmaffiche Dolly Rudeman 1902-1980 (2006)
  • Lex Ritman: De filmaffiches van Pieter Kuhn met Marlene Dietrich en Maurice Chevalier en Mae West (2006)

Externe link[bewerken]