Handstempel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een carrousel met handstempels
Een datumsstempel
Een antieke stempel: "(Eigendom van) Aquillia Oclatina"
Zakkenstempel

Een handstempel is een gereedschap waarmee gelijkvormige afdrukken op papier en andere materialen met een vlak en enigszins absorberend oppervlak kunnen worden geplaatst. Het plaatsen van stempelafdrukken heet stempelen. Zowel het apparaat als de afdruk worden in het dagelijkse taalgebruik met de naam stempel aangeduid.

Geschiedenis[bewerken]

Stempels worden al sinds mensenheugenis gebruikt. Daarvan getuigen vondsten die gedaan werden in antieke grafkamers. Lange tijd werden er ook stempels gebruikt om patronen op textiel aan te brengen. De techniek van het stempelen wordt sjabloneren genoemd.

Techniek[bewerken]

Een handstempel bestaat veelal uit een rubberen vlak met daarop in spiegelbeeld de af te drukken tekst en/of afbeelding. Dit kan in het stempel gesneden zijn, of door middel van fotografische technieken geëtst. Het rubber is bevestigd op een blok van hout of kunststof, dat zo is vormgegeven dat het gemakkelijk te hanteren is. Datumstempels zijn ingewikkelder van opbouw, omdat de datum moet kunnen worden gewijzigd. Een datumstempel waarvan de jaren als vier getallen zijn aangebracht (bijvoorbeeld 2000-2012) heeft een beperkte levensduur. Bij sommige datumstempels kunnen de vier getallen onafhankelijk van elkaar worden ingesteld en hebben dus, afgezien van slijtage, een onbeperkte levensduur. De maanden zijn meestal met drie letters afgekort maar soms zijn het twee getallen waarbij de datumstempel dus zes of acht rijen met onafhankelijk van elkaar in te stellen getallen heeft.

De inkt die met het stempel op het papier wordt aangebracht, bevindt zich in een stempelkussen. Sommige handstempels zijn voorzien van een ingebouwd stempelkussen; andere uitvoeringen, met name datumstempels, maken gebruik van een los stempelkussen.

Gebruik[bewerken]

Handstempels kunnen voor allerlei doeleinden worden gebruikt, maar in de boekhouding van veel bedrijven worden ze volop gebruikt om snel op een document aan te geven op welke datum het is ontvangen, of om een rekening als betaald te markeren. Ook worden ze gebruikt in het openbaar vervoer om plaatsbewijzen af te stempelen.

De stempels die wij het meest te zien krijgen, zijn stempels die door de posterijen op postzegels worden geplaatst om ze te ontwaarden. Deze stempels zijn echter zelden met een handstempel geplaatst. Het stempelen gebeurt tegenwoordig vrijwel altijd met een stempelmachine.

Ook in de beeldende kunst worden stempels gebruikt. Kunstenaars maken vaak hun eigen stempels. In de kunststromingen Fluxus en mail art zijn vele voorbeelden te vinden.

Nummerrator[bewerken]

Een nummerrator is ook een handstempel waarmee documenten doorlopend kunnen worden genummerd. Men moet eerst de nummerrator instellen op een bepaald nummer waarna de nummerrator telkens zelf het volgende nummer stempelt zonder dat de nummerrator hoeft te worden versteld. Ze zijn voorzien van een ingebouwd stempelkussen.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]