Inkt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Beluister

(info)
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
Een fles rode vulpeninkt

Inkt is een vloeibaar kleurmiddel dat gebruikt wordt om te schrijven of om te drukken. Meestal is inkt zwart of blauw, maar er bestaan ook anders gekleurde inkten. Inkt voor persoonlijk gebruik zit in een inktpot.

In strikte zin is inkt een oplossing of colloïdale oplossing van kleurstoffen. In die zin verschilt inkt van verf, dat bestaat uit een smeersel met pigmenten.

Er bestaan verschillende soorten inkt:

Alleen de koningsblauwe inkt is uitwasbaar (op waterbasis). Alle andere kleuren, dus ook donkerblauw, zijn permanente inkten en derhalve niet gemakkelijk uit bijvoorbeeld kleding te wassen.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste inkten waren in gebruik bij de Chinezen en de Egyptenaren en later bij de Arabieren. Ze dateren van 500 v.Chr. of ouder en ze waren gebaseerd op roetdeeltjes die in suspensie werden gehouden door gom of hars. Roet of lampenzwart kon onder meer worden verkregen door onvolledige verbranding van plantaardige oliën, zoals sesamolie en Chinese houtolie. Voorts kende men bister-inkt dat bestond uit teerhoudend roet van verbrand harshoudend hout. Ook kende men sepia-inkt. Dit soort inkten bestond al omstreeks 500 v.Chr.

De ijzer-gallusinkt (ook: ferrotannine-inkt of ijzergalnoteninkt) werd omstreeks de 11e eeuw ontdekt. Ze worden gevormd door een reactie van looizuur, dat in de galappels aanwezig is, met een metaalzout (ijzer(II)sulfaat of koper(II)sulfaat). De kleur ontstond echter pas wanneer de inkt aan de lucht werd blootgesteld. Daarom voegde men kleurstoffen toe (blauwhout, indigo, sepia) teneinde de inkt al enige kleur te geven. De inkt bevatte echter ook zuren die bij de reactie ontstonden of die eraan toegevoegd werden om bezinken van de inktdeeltjes te voorkomen. Deze zuren leidden op termijn tot de aantasting van de ondergrond, de zogenaamde inktvraat.

Gedurende de tweede helft van de 19e eeuw verschenen inkten op basis van anilinekleurstoffen en op basis van synthetische alizarine. Tal van synthetische kleurstoffen zoals anilineblauw, methyleenblauw, eosine, nigosine en methylviolet werden nu toegepast.

Recept om goede inkt te maken[1][bewerken]

Meermalen verwonderen wij ons over de kwaliteit van vroeger gebruikte inkt. Eeuwen-oude handschriften zijn dikwijls nog maar weinig verbleekt. Onze voorouders hadden dus blijkbaar een goed recept voor het bereiden van duurzame inkt. De koster van Lienden heeft omstreeks het jaar 1700 het recept in het Doop- en Trouwboek opgeschreven, zodat het voor ons bewaard is gebleven. Het luidt als volgt:

3/4 kan regenwater
1/4 kan asijn
8 loot galnoten
5 loot Arabische gomme
een loot aluyn
5 loot coperroot.
Dit gekneust en onder malkander gedaan en by 't vier geset of in de son, en somtijts omgeroert.
Alb. O.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Bijdragen en mededelingen Deel XXXII, Gelre, Vereniging tot beoefening van Geldersche geschiedenis, oudheidkunde en recht, Arnhem, S. Gouda Quint. 1929. p 232